KUZGI BUĞDOY PARVARIŞIGA BAĞIŞLANGAN SEMINAR ÖTKAZILDI

Amudaryo tumanida 2022-yil hosili uçun 344 ta  fermer  xöjaliklari va qişloq xöjaligi korxonalari tomonidan 6000 gektar maydonga kuzgi buğdoy ekiş rejalaştirilgan  bölib, ayni paytda 1-sektor hududidagi xöjaliklarda 1610 gektar, 2-sektor hududida 1720 gektar, 3-sektor böyiça 1963 gektar, 4-sektor hududidagi xöjaliklarda esa 707 gektar maydonga kuzgi buğdoy ekiş işlari olib borilmoqda.

Ekiş işlarini uyuşqoqlik bilan ötkaziş maqsadida  18 ta otryad taşkil qilinib, otryadlar rahbarligiga hududiy agronomlar biriktirildi.

Tumanning iqlim şaroiti va yerlarning meliorativ holatidan kelib çiqib, 2022-yil  hosili uçun sifat  körsatkiçlari  yuqori  bölgan navlar ekiş rejalaştirilgan. Jumladan, 1720 gektar  maydonga “Asr” navi, 1010 gektar maydonga “Zimnitsa” navi, 2568 gektar  maydonga “Antonina” navi, 654 gektar maydonga “Vassa” navi, 48 gektar  maydonga esa boşqa navlarni ekiş işlari sifatli olib borilmoqda.

Ekiş mavsumida talab etiladigan uruğlik miqdori oldindan hisob-kitob qilindi va joriy yilda gektariga örtaça 250 kg.dan  jami 1500 tonna uruğlik taxt qilib qöyildi.

Ayni paytda tumanda  2 ta  ğallaçilik  klasterlari  faoliyat  yuritib kelmoqda. Xususan, “Qipchoq g`alla klaster” masʼuliyati çeklangan jamiyati tasarrufidagi 312 ta  fermer  xöjaliklarida 4969 gektar maydonda, “Amu Rich Xarvest” masʼuliyati çeklangan jamiyati tasarrufidagi 32 ta fermer  xöjaliklarida 1031 gektar maydonda kuzgi buğdoy ekiş işlari uyuşqoqlik bilan olib borilmoqda.

Tumanimiz böyiça kuniga 192,4 gektar, mavsum boşidan  3775  gektar maydonga sifat körsatkiçlari yuqori bölgan buğdoy uruğlari agrotexnika qoidalari asosida ekildi va maysalari bir tekis unib çiqdi.

Qoraqalpoğiston Respublikasi Ösimliklar karantini va himoyasi agentligi tomonidan Tölqin ovulidagi Azamat Matkarimov rahbarlik qilayotgan "Amu sohili" fermer xöjaligi dalalarida unib çiqqan kuzgi buğdoy nihollarini azotli mineral öğitlari va biostimulyatorlar bilan bargdan oziqlantiriş va suğoriş böyiça seminar ötkazildi. Ekiş işlari  sifatli amalga  oşirildi. Mazkur fermer xöjaligida ekiş jarayonida surim bilan birga har bir gektar hisobiga 400 kg.dan fosforli  öğit  bilan hamda  uruğlik sarfi 170-180 kg. hisobidan  seyalka  bilan “Alekseyeviç”  navli ğalla  ekilgan.

Bugungi  kunda  buğdoy nihollari  közni  yaşnatadigan  darajada  unib çiqqan, ğalla  maydonlarining  har  5 gektarida  bittadan  şarbat  öralari  qazilgan hamda  mahalliy  öğitlar çiqarilib, bugungi kunda şarbat  usulida  suğoriş işlari  amalga oşirilmoqda.

Bölib ötgan seminardaÖzbekiston Respublikasi Davlat Örmon xöjaligi Qömitasi raisi  Nizomiddin Bakirov, Qoraqalpoğiston Respublikasi Vazirlar Kengaşi  raisining örinbosari  Daryabay Qaypov, Qoraqalpoğiston Respublikasi Qişloq  xöjaligi  vaziri Zoxidjon Ziyadullayev, Agroinspektsiyaning Qoraqalpoğiston Respublikasi boşqarmasi  boşliği Anvar Yuldaşev, Amudaryo  tumani  hokimi Sultonboy Yöldaşev, tuman hokimining qişloq va suv xöjaligi masalalari böyiça örinbosarlari, tuman agroinspektsiyasi bölimi rahbarlari, Ösimliklar karantini va himoyasi agentligi tuman bölimi masʼullari va agronom-entomologlar, ğallaçilik yönalişidagi klasterlari hamda “Ifoda” kompaniyasining tumandagi vakillari iştirok etdilar.

Seminarda sözga çiqqanlar, kuzgi buğdoy hosildorligi va don sifati ösimlikning butun ösuv davrida yetarli miqdordagi ozuqa elementlari bilan taʼminlaniş darajasiga boğliq ekanligini taʼkidlab ötişdi. Qayd etilganidek,  kuzgi buğdoyni oziqlantirişda mineral öğitlar töğri nisbatlarda qöllanilganda buğdoydan yuqori va sifatli hosil oliş mumkin.

Köp yillik tajriba natijalaridan kelib çiqqan holda kuzgi buğdoy 1 tsentner don yetiştiriş uçun tuproqdan örtaça 3,7 kg. azot, 1,3 kg. fosfor va 2,3 kg. kaliyni özlaştiradi. Buğdoy rivojlanişining boşlanğiç davrida azot bilan yetarli miqdorda taʼminlanmasa ösimlik boşoğida faqatgina bitta gul rivojlanadi. Kuzgi buğdoy rivojlanişining boşlarida ösimlik azotni talab qiladi. Şuni hisobga olgan holda, kuzda azotli öğitlar yillik meʼyorining 15 foizini beriş orqali meva hosil qiluvçi organlari şakllanişiga, boşoqdagi don miqdoriga ijobiy taʼsir etadi. Nihollarning sovuqqa çidamliligini oşiradi.

Seminar davomida kuzgi buğdoyni suğoriş muddati va meʼyori, şuningdek, ösimlikni ildizidan taşqari, bargidan oziqlantiriş usuli hususida ham batafsil maʼlumotlar berildi. Yaʼni, barg orqali oziqlantiriş kuzgi buğdoy yetiştirişda katta ahamiyatga ega ekanligi, suğoriladigan şaroitda kuzgi buğdoyni azotli oziqlantirişda bu usulni qöllaş yuqori samaradorlikka erişiş imkonini berişi taʼkidlandi.

Şu bilan birga, kuzgi buğdoyni 7-oktyabrgaça ekib böliş, unib çiqqan maydonlarga  biostimulyatorlar bilan suspenziya qiliş, fosforli va kaliyli öğitlar bilan oziqlantiriş böyiça keng tuşunçalar berildi.

Robiya YÖLDOŞEVA.