YaNGI TAHRIRDAGI KONSTITUTsIYa – IJTIMOIY FAOLLIGIMIZ KAFOLATI

Yangi tahrirdagi Konstitutsiya loyihasi bilan tanisharkanman, ayollar huquqlari boʻyicha kiritilgan oʻzgarishlarga alohida eʼtibor qaratdim. Toʻgʻrisi, bu oʻzgarishlar ayol-qizlarimiz uchun kutilmagan quvonchli yangilik boʻldi, desam mubolagʻa boʻlmaydi. Loyiha muhokamasi qizgʻin bahs-munozaralarga boy siyosiy voqea boʻldiki, avvallari xalqimiz oʻz Konstitutsiyasi muhokamasida bu qadar faol qatnashmas edi. Konstitutsiyaning 42- va 58-moddalariga kiritilgan yangi normalarga koʻra, xotin-qizlar huquqlarining erkaklar bilan teng qilinishi va ayol-qizlarni oʻz ish joyidan homiladorlik va taʼtil vaqtlarida mansabdor shaxslar ishdan boʻshata olmasligi, bolasi borligi uchun ishga qabul qilishni rad etishlari yoki ish haqini kamaytira olmasligi, ular doim qonuniy nazoratda boʻlishining oʻzi ayollar uchun eng ulkan imkoniyatdir.

Shu kungacha ayol-qizlar doimo jurʼatsiz va ikkilanishlar bilan ish joyidan boʻshab qolishdan yoki chetlashtirilishidan hadiksirab, fikrlarini ochiq ayta olmaydigan noaniqliklar boʻlar edi. Yuqoridagi moddalar esa biz ayollarning jamiyatda oʻz huquqlarimizni aniq kafolatlaydi.

Shuningdek, 52-moddaga kiritilgan yangi norma ustoz va murabbiylar, ishchi xodimlar haqida boʻlib, erki, dini, millatidan qatʼiy nazar, qoʻshimcha ishlardan ozod qilinishi, agarda mansabdor shaxslar ularni har xil ishlarga majburlasa, mansabdor shaxslarning qonuniy jazolanishi aniq-ravshan belgilab qoʻyilgani alohida eʼtiborlidir.

Shuni alohida qayd etish kerakki, ayni vaqtda ayol-qizlarning ulushi sogʻlikni saqlash va ijtimoiy xizmatlarda 82 foizni, ilm-fan, taʼlim-tarbiya, madaniyat va sanʼat sohalarida 72 foizni, sanoatda 38, tadbirkorlikda 35, oliy taʼlimda 46 foizni tashkil etishi ularning sohalar rivojidagi munosib oʻrnini belgilaydi. Shu bois, Konstitutsiyamizning yangi tahririda ayollarning mehnat qilishiga, jamiyat hayotidan ajralib qolishiga toʻsqinlik qilishlariga chek qoʻyilmoqda.

Bundan tashqari, 70-moddaga koʻra, ayollarning jamoat birlashmalariga uyushish huquqining mustahkamlanayotgani yanada quvonarli. Ushbu moddaga kiritilgan normaga koʻra, endilikda ayol-qizlar mamlakatimizda faoliyat olib boruvchi 400 dan ortiq ayollarning jamoat birlashmalariga qonuniy asosda aʼzo boʻlishlari, oʻz dunyoqarashlari, iqtidorlarini namoyon etishlari uchun ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy huquqlaridan amalda foydalanishlari mumkin. Bu huquqlarning Konstitutsiyaviy kafolatlanishi ham ayol-qizlar uchun juda katta imkoniyatdir.

Aholining ehtiyojmand qismini qoʻllab-quvvatlash va ularga alohida eʼtibor berish, “Ayollar daftari” “Yoshlar daftarlarida” roʻyxatda turgan shaxslarga davlat tomonidan gʻamxoʻrlik qilinishi, shuningdek, ularning jamiyatda oʻz oʻrnini topishlari uchun sharoitlar yaratish, nogironligi bor va ota-onalaridan mahrum boʻlgan yoshlarni qoʻllab-quvvatlashga qaratilgan huquqiy normalar 57-modda bilan mustahkamlab qoʻyilgan.

Xalqimiz hayoti uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan ekologik muammolarni bartaraf etishga qaratilgan alohida normalarning kiritilishi ham muhim ahamiyatga ega. Atrof-muhitga, tabiatga boʻlgan munosabatni yanada faollashtirish uchun juda qattiq choralar koʻrilishi, yaʼni daraxtlarni noqonuniy chopish yoki Orolqum hududiga ekilgan saksovullarga ziyon yetkazishga qarshi moddalarning ketma-ketlikda kiritilishi inson bilan tabiatning uygʻun rivojlanishini kafolatlaydi.
Mulkning daxlsizligi, hech bir mansabdor shaxs tomonidan buzilishi yoki olib qoʻyilishi mumkin emasligi toʻgʻrisidagi norma ham har bir shaxsga tegishli mulkning barqaror kafolatini taʼminlaydi.

Yangi tahrirdagi Konstitutsiyamiz biz talabalar uchun haqiqiy huquqiy dorilfunundir va bu siyosiy jarayonni intiqlik bilan kutmoqdamiz. Biz mamnuniyat bilan 30-aprel kuni boʻlib oʻtadigan Referendumda faol ishtirok etamiz.

Nafosat TURSUNBOYeVA, Oʻzbekiston Milliy Universitetining 3-bosqich talabasi.