Korruptsiyaga qarshi kurashish sohasida qabul qilingan qonunlar mazmun-mohiyati haqida

Korruptsiya – bu jamiyatni turli yoʻllar bilan iskanjaga oladigan dahshatli illatdir. Mazkur illat demokratiya va huquq ustivorligi asoslariga putur yetkazadi, inson huquqlarining buzilishiga, qonun ustuvorligining izdan chiqishga, shuningdek bozor iqtisodiyoti tamoyillariga toʻsqinlik qilib hayot sifatini yomonlashtirib odamlar xavfsizligiga tahdid soladigan salbiy holatlarni yuzaga kelishiga sabab boʻladi. Achinarlisi esa, har qanday shaxsda hoh u odiy fuqaro yoki mansabdor shaxs boʻlsin, ularga davlatga hamda qonun ustuvorligiga nisbatan ishonchining yoʻqolishiga hamda javobgarlik muqarrarligi printsipining tanozzulga uchrashiga olib keladi. Natijada mansabdor shaxslar pora olish va mansabdor vakillaridan qasddan foydalanishni oddiy hol sifatida qabul qilish, oddiy fuqarolarda esa «pora bermasdan masalani hal etish mumkin emas» degan psixologiya va instinktning shakllanishiga olib keladi.

Yurtboshimiz Sh.Mirziyoyev prezidentlik lavozimiga kirishishning dastlabki kunlaridanoq, yaʼni 2017-yili 3-yanvar kuni Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti «Korruptsiyaga qarshi kurash toʻgʻrisida»gi qonunni imzoladi.

Ushbu qonunga koʻra, Korruptsiyaga quyidagicha taʼrif berildi, yaʼni korruptsiya – shaxsning oʻz mansab yoki xizmat mavqeidan shaxsiy manfaatlarini yohud oʻzga shaxslarning manfaatlarini koʻzlab moddiy yoki nomoddiy naf olish maqsadida qonunga xilof ravishda foydalanishi, xuddi shuningdek bunday nafni qonunga xilof ravishda taqdim etish boʻlib hisoblanadi.

Bundan tashqari, korruptsiyaga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlari aholining huquqiy ongi va huquqiy madaniyatini yuksaltirish, jamiyatda korruptsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish; davlat va jamiyat hayotining barcha sohalarida korruptsiyaning oldini olishga doir chora-tadbirlarni amalga oshirish;

korruptsiyaga oid huquqbuzarliklarni oʻz vaqtida aniqlash,

ularga chek qoʻyish, ularning oqibatlarini, ularga imkon beruvchi sabablar vash art-sharoitlarni bartaraf etish, korruptsiyaga oid huquqbuzarliklarni sodir etganlik uchun javobgarlikning muqarrarligi printsipini taʼminlash ekanligi belgilandi.

Shuningdek Prezidentimizning «Oʻzbekiston Respublikasida korruptsiyaga qarshi kurashish tizimini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida»gi 2020-yil 29-iyun kungi PF-6013-sonli Farmoni qabul qilinishi mamlakatimizda korruptsiyaga qarshi kurashish sohasida katta burilish yasadi. Chunki, bu Farmonda Oʻzbekiston Respublikasi korruptsiyaga qarshi kurashish agentligi tashkil etilishi belgilandi. Unga koʻra agentlik korruptsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish sohasida davlat siyosatini shakllantirish va amalga oshirish, davlat organlari, ommaviy axborot vositalari, fuqarolik jamiyati institutlari va boshqa nodavlat sektor vakillarining birgalikdagi samarali faoliyatini taʼminlash, shuningdek, mazkur sohadagi xalqaro hamkorlik uchun maʼsul boʻlgan maxsus vakolatli davlat organi hisoblanib, oʻz faoliyatini qonuniylik, holislik, hisobdorlik, ochiqlik va shaffoflik printsiplari asosida boshqa davlat organlari, tashkilotlar va ularning mansabdor shaxslaridan mustaqil ravishda amalga oshiradi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentiga boʻysunadi va Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalari oldida hisobdordir boʻlib hisoblanadi.

Farmonga koʻra, agentlikning vazifalari va yoʻnalishlari sifatida, mamlakatda korruptsiya holatini tizimli tahlil qilishni taʼminlash, shuningdek, korruptsiyaga oid xavf-xatarlar yuqori boʻlgan sohalar hamda korruptsiyaga oid huquqbuzarliklar sodir etilishining sabab va shart-sharoitlarini aniqlash, korruptsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish sohasidagi davlat siyosatini,
shuningdek korruptsiyaga oid huquqbuzarliklarning tizimli sabab va shart-sharoitlarini bartaraf etish, normativ-huquqiy hujjatlar va ularning loyihalarini korruptsiyaga qarshi ekspertizasi samaradorligini taʼminlash, shuningdek, korruptsiyaning oldini olish va unga qarshi kurashish sohasidagi qonunchilikni takomillashtirish, xalqaro standartlarni va ilgʻor xorijiy amaliyotni joriy etish boʻyicha takliflarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish, davlat xizmatchilarining daromad va mol-mulkini deklaratsiya qilish tizimi joriy etilishi va samarali faoliyat koʻrsatishini hamda deklaratsiyalarning haqqoniyligi tekshirilishni tashkil etish, shuningdek ushbu jarayonda aniqlangan korruptsiya holatlariga oʻz vaqtida taʼsir choralari koʻrilishini taʼminlash, davlat xizmatiga halollik standarti («halollik vaktsinasi») va manfaatlar toʻqnashuvini hal etish standartlarini joriy etishda koʻmaklashish boʻyicha taʼsirchan choralarni koʻrish kabi bir qancha muhim yoʻnalishlar belgilandi.

Hulosa oʻrnida aytish zarurki, korruptsiyaga qarshi kurashish nafaqat korruptsiyaga qarshi kurashish organlari, balki har birimizning vazifamiz boʻlib hisoblanadi. Shundagina biz davlatimizni korruptsiyadan holi xududga aylantirishiga, qonuniy, demokratik davlatga aylanishiga va aholining farovon turmush sharoitlarida yashashiga erishamiz.

A.Joldasova, Nukus tumanlararo maʼmuriy sudi sudya yordamchisi