XOTIN-QIZLAR ZOʻRAVONLIK QURBONI BOʻLMASLIGI KERAK!

Dunyoda hech bir inson tazyiq va zoʻravonlikdan mutlaq himoya qilinganman, deb ayta olmaydi. Zoʻravonlik hodisasi atrofimizda, turli odamlar hayotida uchrab turadigan ijtimoiy illatlardan biridir.

Tazyiq va zoʻravonlik holatiga koʻpchilik hollarda xotin-qizlar duch keladi va bu illatga barcha yoshdagi, barcha ijtimoiy qatlamlardagi, barcha xulq-atvordagi ayollar toʻqnash kelishi mumkin.

Ayollar shuni esda tutishlari lozimki, tazyiq va zoʻravonlikdan, uning har qanday koʻrinishlaridan oʻzini himoya qilish – ayol kishining, har bir qiz, har bir kelin, har bir uy bekasining davlat hujjatlarida belgilab qoʻyilgan huquqidir.

Oʻzbekiston ayollari millati, ijtimoiy kelib chiqishi, moddiy taʼminoti, maʼlumotidan qatʼiy nazar, oʻzini tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish huquqiga egadirlar. Xotin-qizlarning huquq va manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan qariyb 20tadan ortiq normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilingan.

Davlatimiz rahbari tashabbusi bilan mamlakatimizda xotin-qizlarning oʻz imkoniyatlarini toʻlaqonli roʻyobga chiqarishlari uchun barcha shart-sharoitlarni taʼminlash davlat siyosati darajasiga koʻtarildi. Oʻzbekiston tarixida ilk bor 2019-yilda “Xotin-qizlar va erkaklar uchun teng huquq hamda imkoniyatlar kafolatlari toʻgʻrisida”gi va “Xotin-qizlarni tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish toʻgʻrisida”gi Qonunlar qabul qilindi. Ushbu Qonun hujjatlari xotin-qizlarni turmushda, ish joylarida, taʼlim muassasalarida va boshqa joylarda tazyiq va zoʻravonlikdan himoya qilish sohasidagi munosabatlarni ham tartibga soladi.

Yurtimizda zoʻrlik ishlatishdan jabr koʻrgan shaxslarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish hamda oʻz joniga qasd qilishning oldini olish respublika Markazi negizida Ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish boʻyicha Qoraqalpogʻiston Respublikasi hamda viloyatlar Markazi va uning hududiy boʻlimlari ham tashkil etilgani bu boradagi eʼtiborga loyiq ishlardan biri boʻldi. Avvallari jamoatchilik asosida faoliyat yuritgan Markaz tumanlararo muassasaga aylantirilganidan keyin davlat tomonidan moliyalashtirildi.

Ayni paytda Amudaryo tumanida Qoraqalpogʻiston Respublikasi namunali tumanlararo Markazi faoliyat yuritmoqda. 4 ta tuman qamrab olingan Markazga tazyiq va zoʻravonlikdan jabr koʻrgan, oʻz joniga suiqasd qilgan yoki oʻz joniga qasd qilishga moyilligi boʻlgan xotin-qizlarga anonim tarzda shoshilinch tibbiy, psixologik, ijtimoiy, pedagogik, huquqiy va boshqa yordamlar koʻrsatib kelinmoqda.

Shuningdek, bu yerda anonimlik, axborotning maxfiyligi, kasbiy mahorat va xavfsizlik tamoyillari asosida ham ayollarga ruhiy koʻmak berilib, har biri bilan individual shugʻullanilib, ogʻir holatlardagi xotin-qizlarni stressdan chiqarish borasida psixologik mashgʻulotlar, foydali maslahatlar, tavsiyalar berib kelinmoqda.

Ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish Qoraqalpogʻiston Respublikasi namunali tumanlararo Markaziga joriy yilning oʻtgan davri davomida 322 nafar ayollar hamda 9 nafar erkaklar tomonidan murojaat qilingan boʻlib, ulardan 32 nafariga huquqiy yordam, 232 nafariga psixologik yordamlar, 6 nafariga tibbiy, 34 nafariga esa boshqa turdagi yordamlar koʻrsatildi. 29 nafari Markazda vaqtincha boshpana bilan taʼminlanib, reabilitatsiya dasturini oʻtadi.

Markazda ayollarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlikning har qanday shakliga murosasiz munosabat muhitini qaror toptirish borasida tizimli ishlar davom ettirilmoqda.

Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 1999-yil 17-dekabrdagi rezolyutsiyasi bilan 25-noyabr – Xalqaro ayollarga nisbatan zoʻravonlikka barham berish kuni sifatida belgilangan.

Shu munosabat bilan har yili dunyo miqyosida 25-noyabrdan 10-dekabrgacha “Zoʻravonlikka qarshi 16 kun” shiori ostida turli tadbirlar oʻtkaziladi.

Aktsiya doirasida Xotin-qizlarning tazyiq va zoʻravonlikka  uchrashining oldini olish, bunday holatlarni  barvaqt aniqlash  maqsadida mahallalarda, taʼlim muassasalarida, shuningdek, korxona va tashkilotlarda “Zoʻravonliksiz oila – sogʻlom oila”, ”Biz zoʻravonlikka qarshimiz”, “Zoʻravonliksiz oila – sogʻlom jamiyat garovi” mavzularida  targʻibot tadbirlari olib boriladi.

Zero, xotin-qizlar zoʻravonlik qurboni boʻlmasligi kerak, ularni zoʻravonlikning har qanday koʻrinishidan muhofaza qilish har bir fuqaroning dolzarb vazifasidir.

Gavhar ChIMBAYChIYeVA,

Ayollarni reabilitatsiya qilish va moslashtirish

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Amudaryo namunali

tumanlararo Markazi direktori.