Ijtimoiy tarmoqlarda odob-axloq qoidalarini unutmang!

Zamonaviy dunyoda kundalik turmushimizni, ish faoliyatimizni internet va ijtimoiy tarmoqlardan ayro tasavvur qilishimiz qiyin. Ijtimoiy tarmoqlarning afzalliklari bilan bir qatorda salbiy tomonlari oqibatida koʻp­lab muammolar yuzaga kelmoqda. Insonlar biror hududda shu jamiyat tomonidan qabul qilingan mezonlar asosida yashaganidek, ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish davomida ham odob-axloq qoidalariga qatʼiy amal qilinishi lozim.

Bugun ijtimoiy tarmoqlarda tarqatilayotgan maʼlumotlarning katta qismini yoshlar tarbiyasi buzilishiga turtki boʻluvchi, milliy va diniy qadriyatlarimizga zid hisoblangan xabarlar tashkil etayotgani kishida tashvish uygʻotadi. Shu sababli yosh avlod ongida mafkuraviy tahdid­larga qarshi maʼnaviy immunitet hosil qilish dolzarb masalalardan hisob­lanadi.

Eng avvalo, ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish davomida vaqtning qadrini unutmaslik kerak! Bugungi kunda “Ibrat farzandlari” loyihasi doirasida 100 minglab yoshlar xorijiy tillarni bepul oʻrganishmoqda. "Mutolaa" mobil ilovasida esa oʻzbek va jahon badiiy adabiyotining nodir namunalari audio va elektron shakl­da jamlangan. Muhimi, vaqt va energiya­mizni toʻgʻri yoʻnaltirishimiz shart.

Virtual olamdagi “farovonlikka” bosh­lovchi “motivatorlar”ning oʻziga xos tav­siyalari, uyat-andishani unutgan “professio­nal psixolog”larning baxtli oila barpo etish yuzasidan bildirgan “maslahat”lari hamda mashhur boʻlish yoʻlida har xil yengil-yelpi, axloqsiz harakatlarni oʻziga munosib bilgan kimsalarning videolarini kuzatish orqali oʻzingizda salbiy xususiyatlarni shakllantirib, jamiyatdagi obroʻ­yingizga putur yetkazishingiz mumkin.

Ijtimoiy tarmoqlardagi muloqot davomida odob-axloq qoidalariga amal qiling! Afsuski, foydalanuvchilar orasida bir-birini haqoratlash, shaxs nomiga putur yetkazish kabi salbiy holatlar kuzatilib turibdi. Shuni unutmaylikki, inson xatti-harakatlari orqali oʻzi haqida atrofidagilarga muayyan axborotlarni ulashadi. Mavzuni oʻrganish davomida video kontentlarga yozilgan sharhlarda haqorat va soʻkinishning tesha tegmagan zamonaviy shakllariga guvoh boʻldik. Albatta, bu holatlar uchun tegishli tartibda javobgarlik belgilanganini ham unutmaslik joiz.

Ijtimoiy tarmoqlarda xabar almashish vaqtida milliy va diniy qadriyatlarimizga zid amallarni sodir etmang! “Telegram” messenjeri nafaqat muloqot qilish va yangiliklardan xabar topish vositasi, shuningdek, koʻplab sohalarga doir keng maʼlumotlar bazasi hisob­lanadi. Biroq ushbu messenjerning vaqtni besamar oʻtkazishga ham sabab boʻlishi insonni tashvishga soladi.

Bir soʻz bilan aytganda, virtual muhitda tarmoq foydalanuvchilarining, asosan, yoshlarning maʼnaviy buzilishlari uchun yetarlicha sabablar mavjud. Hali oila qurmagan yoshlar orasida hayosizlik va zinoning har xil shakllari kuzatilmoqda. “Telegram” messenjerida tashkil etilgan ayrim chat-guruhlardagi muloqotlar virtual olamni tartibga solish naqadar zarurligini koʻrsatadi. Milliy va diniy qad­riyatlarimizga zid boʻlgan tanishuvlar va buning oqibatida inson shaʼnini oyoqosti qilishga boʻlgan urinish­lar, bu voqea­larga sabab boʻlgan jarayonlarni tahlil qila turib, odamzodning shu qadar buzilishi, istaklariga qul boʻlishi mumkinligini oʻylagan har bir ziyoli bundan chuqur qaygʻuga tushadi.

Internetda tarqatilgan xabar va maʼlumotlarni toʻgʻridan-toʻgʻri qabul qilmang! Maʼlumki, internetda oʻz tasdigʻini topgan xolis maʼlumotlar bilan bir qatorda atayin soxtalashtirilgan, noxolis, gʻarazli guruhlarning gʻoyalarini targʻib qiluvchi informatsiyalar ham keng tarqatiladi. Koʻplab fuqarolar soxta tadbirkorlarning yolgʻon maʼlumotlariga chuv tushib, yaxshi niyat bilan yillar davomida jamgʻargan pul mablagʻlaridan ayrilishmoqda. Yolgʻon qurboniga aylanmasligingiz uchun maʼlumotlarni bir nechta ishonchli manbalar orqali tekshiring!

Axborot inson psixologiyasiga jiddiy taʼsir oʻtkazadi, hatto insonlarni boshqarish kuchiga ega. Bu imkondan foydalanishni maqsad qilgan gʻarazli shaxslar atayin soxtalashtirilgan, davlat va xalq oʻrtasidagi birdamlikka raxna soluvchi kontentlarni tayyorlashga harakat qilishadi. Shu sababli asrimizning mafkuraviy poligonlarida axborot urushi keng qanot yozmoqda.

Ijtimoiy tarmoqlardan foydalanish odob-axloqi anchayin keng mavzu. Biz yuqorida bildirgan fikr-mulohazalarda mavzuning ayrim jihatlarini yoritishga harakat qildik. Xulosa sifatida shuni aytishimiz lozimki, virtual olam insoniyatning zamonaviy koʻzgusiga aylangan. Bu olamdagi yaxshiliklar ham yomonliklar ham odamlar taʼsirida yuzaga keladi. Qaysi yoʻlni tanlash esa hamisha oʻz qoʻlingizda.

Shohzod Qurbonboyev.