ENDI JAMOAT JOYLARIDA TAMAKI ChEKISh QATʼIYaN MAN QILINADI

Jahon sogʻlikni saqlash tashkiloti tashabbusi bilan 31-may - Xalqaro kashandalikka qarshi kurash kuni sifatida eʼlon qilingan. Ushbu sanada dunyoning koʻplab davlatlarida chekish taʼqiqlanadi, tamaki mahsulotlari savdosi toʻxtatiladi. Turli tadbirlar tashkil qilinib, kashandalik illatiga mubtalo boʻlganlar yana bir karra ogohlikka chorlanadi. Bu xayrli anʼana 1980-yildan beri amalga oshirilib kelinmoqda.

Mamlakatimizda ham kashandalikka qarshi kurash borasida qator ijobiy ishlar amalga oshirilmoqda. Xususan, 2011-yil 5-oktyabrda yurtimizda "Alkogol va tamaki mahsulotlarining tarqatilishi hamda isteʼmol qilinishini cheklash toʻgʻrisida”gi Qonun qabul qilindi. Ushbu Qonun fuqarolarning, avvalo, yigirma yoshga toʻlmagan shaxslarning sogʻligini alkogol va tamaki mahsulotlari isteʼmol qilishning zararli taʼsiridan, shu bilan bogʻliq ijtimoiy va boshqa salbiy oqibatlardan himoya qilishga, shuningdek, jamiyatda sogʻlom turmush tarzini shakllantirish va qaror toptirishning tashkiliy-huquqiy shart-sharoitlarini yaratishga qaratilgani bilan ahamiyatlidir. Unga muvofiq ish joylari, sogʻlikni saqlash, taʼlim va sport-sogʻlomlashtirish muassasalari, yongʻin xavfi boʻlgan joylar, jumladan, avtomobillarga yonilgʻi quyish shoxobchalari va boshqa jamoat joylarida tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilishga yoʻl qoʻyilmasligi belgilandi.

Oʻzbekistonda birinchi marta jamoat joylarida tamaki yoki uning oʻrnini bosuvchi mahsulotlarni chekkanlik uchun jarimalar joriy qilindi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti  I.A.Karimov tomonidan 2015-yilning 29-dekabr kuni "Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartish va qoʻshimchalar kiritish toʻgʻrisida”gi Qonun imzolandi va 30-dekabr kundan boshlab kuchga kirdi.

Qonun bilan Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi Kodeksiga yangi 56¹-modda qoʻshilib, ish joylari, sogʻlikni saqlash, taʼlim va sport-sogʻlomlashtirish muassasalari, yongʻin xavfi boʻlgan joylar, jumladan, avtomobillarga yonilgʻi quyish shoxobchalari va boshqa jamoat joylarida tamaki mahsulotlarini isteʼmol qilish eng kam ish haqining  uchdan bir  qismidagi jarima bilan jazolanishi belgilandi. Bunday joylarda tamaki mahsulotini isteʼmol qilishga maxsus ajratilgan maydonlar va alohida moʻljallangan xonalarda ruxsat beriladi.

Shuni taʼkidlash kerakki, bizning qonunchiligimizda oldin jamoat joylarida tamaki isteʼmol qilgan shaxslarga nisbatan hech qanday jarimalar belgilanmagan edi. 

Tamaki mahsuloti deganda, qonunchilikka koʻra, tamaki yoki uning oʻrnini bosuvchi moddadan tayyorlangan har qanday mahsulot (jumladan, nos ham) tushuniladi.

Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi Kodeksining 122-moddasiga koʻra,  tamaki mahsulotlarini mahalliy va uzoqqa qatnaydigan poyezdlar, kemalar, shahar atrofida qatnaydigan poyezd va tramvaylar, shahar ichida va shahar atrofida qatnaydigan hamda shaharlararo yoʻnalishdagi avtobuslarda, shuningdek, taksi va shahar elektr transportida isteʼmol qilganlik uchun eng kam oylik ish haqining uchdan bir qismi miqdorida jarima jazosi belgilandi.

Havo kemalari (samolyotlar)da tamaki mahsulotini isteʼmol qilish eng kam ish haqining ikki baravari miqdorida jarima solishga sabab boʻladi.

Bundan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasining Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi Kodeksining 187-moddasiga koʻra fuqarolarning ish joylari, stadionlar, xiyobonlar, istirohat bogʻlarida, jamoat transportining barcha turlarida va boshqa jamoat joylarida alkogol mahsulotini isteʼmol qilish eng kam ish haqining ikkidan bir qismi miqdorida jarima solishga sabab boʻladi. Toʻylar, yubileylar hamda boshqa tantanalar va marosimlar oʻtkaziladigan joylar, shuningdek alkogol mahsulotini quyib realizatsiya qilishga ruxsat etilgan savdo va umumiy ovqatlanish obʼektlari bundan mustasno.

Xuddi shunday huquqbuzarlik maʼmuriy jazo chorasi qoʻllanilganidan keyin bir yil davomida takror sodir etilgan boʻlsa, eng kam ish haqining ikkidan bir qismidan ikki baravarigacha jarima solishga yoki oʻn besh sutkagacha muddatga  maʼmuriy qamoqqa olishga sabab boʻlishi belgilandi.

Shuni alohida qayd etish joizki, Jahon sogʻlikni saqlash tashkilotining maʼlumotlariga koʻra, har yili Yer yuzida 6 million nafarga yaqin kishi chekish oqibatida orttirib olgan kasallik qurboniga aylanmoqda. 17 millionga yaqin kishi esa yurak-qon tomir, oʻpka saratoni, sil, oshqozonosti bezi yalligʻlanishi kabi xastaliklarga giriftor boʻlmoqdalar. Shunday ekan, tamaki mahsulotini chekib, umringizni xazon qilmang, aziz yurtdoshlar.

Sherzod Abdullayev,

tuman hokimligi huquqshunosi.

(Foto - http://s002.radikal.ru)