OBOD TURMUSh MEZONLARI
Tomorqa fenomeni
Mamlakatimizda yakka dehqon
xoʻjaliklarini, ayniqsa, tomorqa xoʻjaligini rivojlantirishning huquqiy asoslari
yaratib berilganligi bois, mustaqillik yillarida qishloqlarimizda dehqonchilik
madaniyati yuksalib, bu rivojlanish oilalar farovonligida oʻz aksini topmoqda. Oʻz
tomorqasida, 15-20 sotix yerda dehqonchilik qilib, bogʻ yaratib, oʻz rizqini halol
mehnati bilan topib, elda obroʻ-eʼtiborga erishgan oilalar tumanimizda juda koʻp.
- Bir parcha yering – davlating, - deydi "Choykoʻl” ovulida yashovchi mehnat
faxriysi Qodirbergan ota Kamolov. – Qishloqda yashadingmi, ana shu davlatingni
asra, avayla, deb oʻrgatishgan bizga ota-bobolarimiz.
Darvoqe, Qodirbergan ota salkam 40-yil kolxozda haydovchilik qildi,
turli rusumdagi mashinalarni boshqardi. Hozirgi "Choykoʻl” ovuli hududida oʻzi
boshqargan mashinalar bilan xoʻjalik, qolaversa, tumanimiz taraqqiyotiga munosib
hissa qoʻshdi. Nafaqaga chiqqach esa
farzandlarini yoniga olib, tomorqa xoʻjaligidagi yerlarning meliorativ holatini
yaxshilashga kirishdi. Hovlisi yaqinidagi chim bosib yotgan tutzorni ajriq
tomirlaridan yaxshilab tozalashdi, tekislab, qondirib sugʻorishdi. Tutzorning bir
tomonidan zovur qazishgani yanada yaxshi boʻldi. Kallaklangan tutzor hosili shu yili
yaxshi boʻldi. Ayoli Malika momo Kamolova shu yili ipak qurti boqishda umuman qiynalmadi. 25-
Xalqimizda
"qoʻshni-qoʻshnidan erta turmoqni oʻrganadi”, - degan hikmatli ibora bor. Tomorqani daromad
manbaiga aylantirgan Qodirbergan otaning oʻziga oʻxshagan qoʻni-qoʻshnilari anchagina.
- Yangiboy Shomurodov
degan joʻram mendan ham oʻzib ketgan, - deydi Qodirbergan ota.- Bogʻ-bogʻchasini
koʻrsangiz aqlingiz hayron qoladi. Nashvatining oʻzidan oʻn xil navi bor-a!
Nashvati-yu nok,
olma-yu anorning eng sara navlaridan topib bogʻ yaratgan Yangiboy akaning bogʻi
haqiqatan ham havasga loyiq. Oʻrikning erta pishar navlari, bozorning eng qim-mat
qoqi qilinadigan novvot oʻrik daraxtlari ayni damda gullash arafasida. Oʻtgan
mavsumda bugʻdoy oʻrimidan soʻng ekilgan kuzgi kartoshkadan moʻl hosil olgan Yangiboy
akaning umr yoʻldoshi Bibisora opaning bozori hamisha baroridan keladi. Qoʻrasi
molga, parrandaga toʻla bu xonadonning sarishtaligiga havas qilmay ilojingiz yoʻq.
Oʻgʻli Baxtiyorjon sigir-u buzoq, parranda boqishga ixlos qoʻygan. Kelin-u
nevaralar, Yangiboy aka boshchiligida bahorgi ekin-tikin ishlarini allaqachon boshlab
yuborishgan. Axir ana shu tomorqa tufayli yaqinda "Matiz” avtomobiliga ega boʻlishdi.
Ertagi sabzavotlarni
ekib, yuqori hosil olishda Yangiboy akaning qoʻshnisi Hayitgul opa va Hayitboy aka
Eshmurodovlarga teng keladigani yoʻq. Hayitgul opa aslida oʻqituvchi. Ovuldagi
42-maktabda oʻquvchilarga taʼlim-tarbiya berish bilan birga boʻsh vaqtida oʻz tomorqa
yerida ishlashni xush koʻradi.
Biz tomorqa fenomeni
haqida koʻp gapiramiz, tomorqadan olingan daromad va foyda xususidagi
hisob-kitoblarni qoyillatib tashlaymiz. Lekin tomorqa xoʻjaligini yuritishdagi
oʻziga xos uslublar haqida koʻpam bilavermaymiz. Men oddiy oʻqituvchi ayolning oʻz
kasb faoliyati bilan bogʻliq jamiyatdagi oʻrni, bajaradigan ishlari, oila bekasi,
rafiqa, ona sifatidagi ayollik burchlarining ham qoyilmaqom uddasidan chiqish bilan
birga tomorqa xoʻjaligini yuritishda oʻziga xos maktab yaratgani haqida
toʻxtalmoqchiman. Sababi, Hayitgul opaning tomorqasiga yilning qaysi mavsumida
bormang, hamisha oʻsha mavsumga xos goʻzallikning guvohi boʻlasiz. Qish
oylarida uning tomorqa yeri oynaning yuziday tekis, yaltirab turadi. Undan na
biron xas, na baland-pastlik topolmaysiz. Bahorda esa...
Bahor
xuddi qishloqdagi shu xonadon tomorqasidan boshlanganday tuyuladi, koʻrgan odamga.
Xuddi matematik hisob-kitoblarga asoslangan kabi olingan egatlar bamisli qunt
bilan chizilgan geometrik shakllarga mengzaydi. Biron bir egat yoki ichki ariq
olishda ogʻish boʻlmaydi. Yer tekis, egatlar toʻppa-toʻgʻri boʻlishi, ekinlar tartib
bilan ekilishi Hayitgul opaning nazoratida.
- Shunda
ekinni suv bosmaydi, begona oʻtlar koʻkaravermaydi, - deydi opa.
Qishloqda
ertagi sabzavotlardan koʻk piyoz, kartoshka ertagi karam, bulgʻor qalampir va poliz
ekinlaridan bodring, xandalak, gurvak qovunlari eng avvalo Hayitgul opaning
tomorqasida yetiladi. Ekinlarni qachon sugʻorish, qaysi vaqtda har xil zararkunanda
hasharotlarga qarshi ishlov berish, ertagi ekindan boʻshagan yerga ikkinchi ekinni
qaysi vaqtda va nima ekish zarurligini opa xuddi tajribali agronomlarday yaxshi
biladi va shunga amal qiladi. Erta bahordan kech kuzgacha tomorqa yeridan olingan
hosilning oila ehtiyojidan ortganini bozorga olib chiqadigan Hayitgul opa
farzandlarini oliy maʼlumotli qilib oʻqitdi, uyli-joyli qildi. Hovli-joyini
kengaytirib, orzu-havaslariga yetishdi, dangʻillama toʻylar qildi. Qoʻshnilar esa ham
havas, ham eʼtibor bilan:
- Hayitgul
opaning tomorqasi agrotsex, bu yerdan hamma narsa topiladi, yangi uzilgan mevadan
tortib konservalangan mahsulotlargacha, - deyishlarida ham jon bor. Chunki opa
kelini bilan qishga atab tayyorlagan meva sharbatlari, konservalari,
tuzlamalarining hisobidan uning oʻzi ham adashib ketadi baʼzan.
-
Oʻzimizdan ortgani – daromad,- deydi u kamtarlik bilan.
Shuning
uchun aytsalar kerak-da, mehnat qilib topganing - ketmas davlating, - deb.
Binobarin, davlatmandlik – farovon hayot, obodon turmushning mezonidir.
Robiya YOʻLDOShEVA.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
