Bolalar ijodidan

Ota kasbi

(Zamonaviy ertak)

Bir bor ekan, bir yoʻq ekan, shu oʻzimizning zamonda, Amudaryoning chap qirgʻogʻi tomonida bir uychada chol bilan kampir yashar ekan. Ularning yakka-yu yagona bitta oʻgʻil nabirasi boʻlib, chol-kampirning vafot etgan oʻgʻlidan qolgan farzandligi uchun ismi Yodgor ekan. Cholning ota kasbi tandirchilik boʻlib, tandir yasab, zoʻrgʻa kun kechirar ekan. Chol va kampir juda qari boʻlsalar-da loy qorib, 3-4 kun deganda bitta tandirni yasasharkan. Nabirasi esa kecha-kunduz  uxlar ekan. Chol uni ham ishga qoʻshay desa, kampir bechora nabirasini ayab, uni ishlatishga qoʻymabdi. Chol bilan kampirning yoshi  bir joyga borib, ularning  ishlashga holi qolmabdi va chol Yodgorga ota kasbi – tandirchilikni oʻrgatishga majbur boʻlibdi. Yodgor cholning ming qistovida tandir yasashni oʻrganibdi. Ammo uning xayolida havoyi orzular – tandir yasash emas, balki dunyo kezib, boyib ketish ekan.

Kunlarning birida Yodgor: 

– Men bu xilvat uyda yashamayman, dunyo kezishni va pul topib, boyishni hohlayman, – deb chol bilan kampirning hay-haylashiga qaramay, yoʻlga otlanibdi. Noiloj qolgan chol nabirasiga:

– Oʻgʻlim, sen menga oʻgʻlimdan yodgorimsan. Mening suyanchigʻim eding. Mayli, sen olam yuzini koʻrishni xohlar ekansan, oq yoʻl. Men sening ota kasbing  – tandirchilikni  tutishingni istagan edim. Senga tandir yasashni oʻrgatdim.   Endi senga bir sirni ochay, – debdi va nabirasini hovlisi oʻrtasidagi bir mevali daraxt yoniga olib kelib:

– Yodgor, mana shu daraxt ostidagi tuproq moʻʼjizaga ega. Sen bir kunmas-bir kun qaytib kelib, daraxt tagidan tuproq olib, undan loy qori. Ana shu loydan tandir yasab, quyosh nurida tobla. Shunda koʻrasan, tandir  tillalarga aylanadi. Ana shunda orzuingga yetasan, – debdi.

Kunlar, oylar, yillar oʻtib, Yodgor oʻz orzusi sari borib, koʻp yurtlarni kezib, sarson boʻlibdi, hech qanday boylik orttirmabdi. Aksincha, eydigan nonini zoʻrgʻa topibdi va yana oʻsha uychaga – bobo-buvisinikiga qaytibdi. Ne koʻz bilan koʻrsinki, uycha huvillab qolgan. Chol bilan kampir olamdan oʻtgan edi. Yodgor uzoq vaqt   afsus chekibdi  va ancha yillar oldin bobosi aytgan gap qulogʻi ostida jaranglabdi. U sergak tortib, ketmon, belkuragini elkasiga tashlab, hovliga chiqibdi. Mevali daraxt ham chol bilan kampir singari goʻyo oʻlgandek edi. Yodgor uning ostidagi tuproq qanchalik qattiq boʻlishiga qaramay, oʻn-oʻn besh martalab agʻdarib, loy qorib, tandir yasabdi va quyoshda toblabdi. Ancha vaqt tandirga tikilib oʻtiribdi. Ammo hech qanday oʻzgarish boʻlmabdi. Oxiri umidini uzib, uy oldidagi supaga borib oʻtiribdi. Bir vaqt uyi oldidan notanish odam oʻtib qolibdi:

– Ey, oʻgʻlim, men falon joyni topa olmay adashib qoldim, kech tushdi, manzilimga ham yetolmayman, – debdi. Yodgor uni uyiga taklif etibdi. U hovli oʻrtasidagi tandirni koʻrib, hayratlanibdi va tandirni sotib olmoqchi boʻlib, oʻn tilla taklif qilibdi. Bundan quvongan Yodgor tandirini oʻn tillaga pullab, bundan-da chiroyli tandirlar yasay boshlabdi. Yodgorning ishi yurishib ketibdi va boylik mehnatda ekanini, har kim ota kasbi orqasidan rohat koʻrishini anglab etibdi.

Ozoda TOʻLIBOYeVA,

71-sonli maktab oʻquvchisi.

AQL-FAROSATNING KUChI

(Ertak)

Bir bor ekan, bir yoʻq ekan. Qaysidir zamonda uch aka-uka  yashagan ekan. Birining ismi Xursand,  ikkinchisining ismi Xafa, uchinchisiniki esa Yigʻloqi  ekan. Ularning birinchisi  kim nima desa  ham kulib turaverarkan, ikkinchisi doim  xafa boʻlib oʻtiraverarkan, kenjatoy Yigʻloqi boʻlsa, faqat yigʻlarkan. Kunlarning birida yurtning podshosi vaziriga:

– Menga faqat yigʻloqi odamni topib kel, –  debdi. Vazir Yigʻloqini podshohning huzuriga olib kelibdi. Podshoh aytibdi:

– Agar sen men nima desam ham yigʻlab turaversang, senga ming tanga beraman!

Yigʻloqi birdaniga xursand boʻlib ketibdi. Podshoh vazirni ham, Yigʻloqini ham saroydan chiqarib yuboribdi. Keyin u boshqa vaziriga:

– Menga faqat xafa boʻladigan odamni top! – debdi. Vaziri Xafani topib kelibdi. Podshoh aytibdi:

– Men senga nima desam ham  xafa boʻlib tursang  bas. Evaziga senga  ming tanga  beraman!

Shunda  Xafa  birdaniga xursand boʻlib ketibdi. Podshoh vaziri bilan Xafani haydabdi. Bu gal podshohning jahli chiqibdi  va har qanday holatda  ham kulib turaveradigan odamni topib kelishni amr etibdi. Podshohning odamlari  haligi aka-ukalarning kattasi – Xursandni saroyga olib kelishibdi. Podshoh unga:

– Agar men senga nima desam ham kulib turaversang, senga ming tanga beraman! – debdi. Podshoh unga har xil ohangda gapirib, sinabdi lekin Xursand kulib turaveribdi. Shunda podshoh unga ming tangani beribdi. Xursandni saroyda ishlashga taklif etibdi. Chunki davlat ishlarini olib borishda har qanday vaziyatda ham oʻzini yoʻqotib qoʻymaydigan, oʻzining kayfiyatini atrofidagilarga yuqtirmaydigan insonlar muammolarni hal etishda uddaburon boʻlishini podshoh bilardi.

Qissadan hissa shuki, Xursand oʻzining chiroyli feʼl-atvori, yaxshilik va yomonlikni aql-farosat bilan qabul qila olishi tufayli podshohning eʼtiborini qozona olibdi.

Yulduz QOʻShNAZAROVA,

8-sonli IDUM oʻquvchisi.