ÖTKIR YuQUMLI IÇAK KASALLIKLARI YoZ MAVSUMIDAGI XAVFLI KASALLIK
Hozirgi vaqtda aholi turmuş darajasining yaxşilanişi, qişloq va şaharlar qiyofasining tubdan özgarişi va madaniyat yuksalganligi tufayli köpgina yuqumli kasalliklar yöqolib ketdi. Biroq şunga qaramay, yoz faslining issiq kunlari boşlanişi bilan aholi orasida ötkir yuqumli kasalliklari köplab uçray boşlaydi. Ötkir yuqumli içak kasalliklarini turli mikroorganizmlar keltirib çiqaradi. Ayniqsa, içburuğ, salmonellyoz, qorin tifi, içak tayoqçalari, botulizm, rotoviruslar va boşqa mikroblar taşqi muhit obʼektlarida ham köpayib kasallik qözğatadi.
Aksariyat hollarda sanitariya-gigiyena qoidalariga rioya qilmaslik, atrof-muhit, yaʼni tuproq, havo, suvlarni ifloslantiriş, yuz-qöllarni sovunlab yuvmaslik, qölni yuvmasdan ovqatlaniş ötkir yuqumli içak kasalliklari mikroblarining keng tarqalişiga imkon beradi. Ötkir oşqozon-içak kasalliklarini xalqimiz “iflos qöllar kasalligi” deb bejiz aytişmagan. Çunki mikroblar bemor odamning najasi, siydigi bilan atrof-muhitga tuşib, tuproq, suv, kiyim-keçaklar, idiş-tovoqlar, turli asboblarni, bolalar öyinçoqlarini oziq-ovqat mahsulotlari, sabzavot va mevalar, sut, şirinliklar va boşqalarni ifloslab, kasalliklarning tarqalişiga sabab böladi. Mikroblar tuşgan suv, sut, yaxşi saqlanmagan va uzoq vaqt turib qolgan tayyor ovqatlarni, sabzavotlar va mevalarni isteʼmol qilgan odamlarning kasallanişi turgan gap. Şu bilan birga ötkir yuqumli oşqozon-içak kasalliklarning tarqalişiga paşşalar ham sababçi böladi. Yoz va kuz oylarida ular oyoqlarida turli mikroblarni taşib, usti oçiq qolgan oziq-ovqatva meva-sabzovot mahsulotlarni zararlaydi.
Kasallikning birlamçi belgilari tana haroratining kötarilişi, köngil aynişi, qayt qiliş, içning suyuq va tez-tez ketişi, baʼzida najasda qon bölişi bilan keçadi. Kasallik bolalarda oğir keçadi. Içning tez-tez va suyuq ketişi tananing suvsizlanişiga hamda boşqa oğir asoratlarga olib kelişi mumkin.
Agarda yaqinlaringiz va yoş bolalaringizda yuqoridagi keltirilgan holatlar kuzatilsa, darhol şifokorga murojaat qiling. Şifokor kelgunga qadar bemorga regidron va boşqa tuzli eritmalar yoki oddiy qaynatilgan suv bering.
Kasallikni yuqtirmaslik uçun suvni qaynatilgan holda içiş kerak. Qölni ovqatlanişdan oldin va hojatxonadan keyin sovunlab yuvişga odatlaniş lozim. Xöl mevalarni yuvib isteʼmol qiliş, tez buziladigan ovqat mahsulotlarini muzlatkiçlarda saqlaş maqsadga muvofiq. Çömiliş xavzalaridagi suvning tozaligiga hamda çömiliş jarayonida suv yutmaslik kerak. Şu bilan birga idiş-tovoqlarning yuvilişiga, paşşalarning köpayişiga yöl qöymaslikka eʼtibor beriş darkor.
Uşbu tavsiyalarga amal qilsangiz, ötkir yuqumli içak kasalliklaridan saqlanasiz va oila aʼzolaringizning ham salomatligini muhofaza qilişga muvaffaq bölasiz.
G.TAJIBOYeVA,
tuman DSENM epidemiologiya bölimi mudirasi,
oliy toifali epidemiolog.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
