TUMAN MADANIYaT MARKAZIDA “ShOIR VA DAVLAT ARBOBI” MAVZUSIDA Z.M.BOBUR IJODIGA BAGʻIShLANGAN TADBIR OʻTKAZILDI

Zahiriddin Muhammad Bobur. Biz uni nafaqat betakror shoir, gʻazalnavis, adabiyot fidoyisi, balki oʻz davrining adolatparvar, xalqparvar hukmdori, tarixchi-etnografi, oʻlkashunos, biolog-dorishunos, oʻtkir tilshunos olim sifatida bilamiz. Arab alifbosini oʻrganish borasidagi imloviy muammolarni bartaraf etish maqsadida “Xatti Boburiy” alifbosini yaratgan Bobur davlatni boshqarish tizimida vaqt meʼyorini soddalashtirilgan tarzda ishlab chiqib, oʻz hukmronligi davrida pochta-aloqa tizimiga oʻziga xos tartib bergan, zamondosh hukmdorlardan farqli ravishda Hindiston va Qobul muzofotlarida yirik shaharlarni obodonlashtirib, betakror meʼmoriy obidalar bunyod etgan serqirra olim, davlat va jamoat arbobi, tarixchi, shoh va shoir, tengsiz dinshunos boʻlgan.

Oʻzining  juda qisqa, 47-yillik umri davomida buyuk vatandoshimiz Hind diyorini havasga munosib mamlakat sifatida dunyo ahliga tanita oldi. Nafaqat Hindiston, balki Xurosonda ham Movarounnahr tamaddunini yoyib, oddiy xalq uchun fidoyilik qildi: madrasalar, shifoxonalar, masjid va rabotlar bunyod etdi. Dinshunoslik sohasida misli koʻrilmagan islohotlarni amalga oshirdi: Hindistonda tarqoq diniy qarashlarni birlashtirdi, buddizmning eng xurofiy odatlaridan biri – eri vafot etsa, u bilan birga xotinini ham tiriklay olovda kuydirishdek yovuz odatga barham berdi. Bu uning mahalliy xalq orasida katta shon-shuhrat qozonishga sabab boʻldi.

Z.M.Bobur asarlari esa, mana, besh asrdan oshdiki, hamon dunyo xalqlarining maʼnaviy olamini boyitib, kitob javonlarini bezab turibdi. Uning vatanparvarlik, xalqparvarlik mavzusidagi sheʼriyati, tarixiy-memuar “Boburnoma” asari bugungi davr uchun ham nihoyatda qadrli, beqiyos ulkan maʼnaviy taʼlimdir. Onaga, Vatanga, doʻst-yorga, jigarbandga cheksiz mehr, har qanday razolatga nisbatan murosasizlik ruhidagi ijod namunalari oʻzining boy tili, xalqonaligi bilan  har birimizning qalbimizdan munosib joy olgan.

Tuman Madaniyat markazida Nasiba Eshchonovaning stsenariysi asosida Z.M.Bobur tavalludining 537-yilligiga bagʻishlab oʻtkazilgan “Shoir va davlat arbobi” deb nomlangan  adabiy-musiqiy tadbirda soʻzga chiqqan adabiyot va Bobur ijodi ixlosmandlari bu haqda faxr bilan soʻzladilar. Bobokalonimiz hayoti va ijodiy faoliyati haqidagi biri-biridan mazmundor adabiy maʼruzalar tadbir ishtirokchilariga maʼnaviy ruh bagʻishlovchi musiqiy lahzalarga ulanib ketdi. Bobur gʻazallari bilan aytiladigan ashulalarni mahorat bilan ijro etgan “Uchqun” ashula va raqs xalq dastasi xonandalarining har bir chiqishi olqishlar bilan kutib olindi.

Ayniqsa, 16-sonli maktab oʻquvchilari tomonidan sahnalashtirilgan “Bobur va Xonzodabegim” adabiy kompozitsiyasida vatanparvarlik, insoniylik, jigarbandlik mehr-oqibati, ayollik nazokati mahorat bilan koʻrsatib berilgani tomoshabinlar qalbida buyuk vatandoshimizdan faxrlanish tuygʻularini uygʻotdi.
Oʻzbekiston xalq yozuvchisi Pirimqul Qodirov qalamiga mansub mashhur “Yulduzli tunlar” asari asosida 38-sonli umumtaʼlim maktabi oʻquvchi-yoshlari tomonidan tayyorlangan sahna koʻrinishi oʻzining hayotiyligi, ijroning samimiyligi, Bobur Mirzoning sargardonlikda kechgan va buyuk ishlarga qodir shaxs sifatidagi jasorat va matonatga toʻla hayoti aks ettirilgani bilan barchada katta taassurot qoldirdi.

Shuningdek, tadbirda 16-sonli IDUM oʻquvchilari tomonidan mahorat bilan sahnalashtirilgan Navoiy va Bobur haqidagi adabiy kompozitsiya tadbir ishtirokchilarini maʼlum vaqt Navoiy va Bobur yashagan davr bilan oshno etdi.  Ikki buyuk shoirning ijod lahzalari hamda shoh Boburning davlatni boshqarishdagi odilona siyosati, buyuk meʼmorchilik obidalarini yaratish yuzasidan olib borgan sermahsul faoliyati shoh va shoir, tarixchi va etnograf, biolog va dorishunos Bobur qiyofasida koʻrsatib berildi.

Tadbir davomida “Uchqun” ashula va raqs xalq dastasining xushovoz xonandalari Vahobjon Abdullayev, Rashid Rahimov, Sardorbek Kamolov hamda Otabek Ahmadovlar tomonidan Bobur gʻazallari bilan aytiladigan mumtoz ashulalarga keng oʻrin berildi, dillarga xush yoquvchi mumtoz navolar joʻrligida sahnalashtirilgan raqslar barchaga xush kayfiyat bagʻishladi.

Shuni alohida taʼkidlash kerakki, “Shoir va davlat arbobi” adabiy-musiqiy tadbirining hayotiyligi, Bobur yashagan davr ruhining  aks ettirilishida sahna bezatuvchilari Mehribon Yoʻldosheva, Dilzfuza Bobojonova, Nazokat Ismoilovalarning mahorati alohida ahamiyatga ega boʻldi.
Boʻlib oʻtgan adabiy-musiqiy tadbir amudaryolik yoshlarning, Bobur ijodi ixlosmandlarining qalbida yanada yorqin taassurotlar uygʻotib, buyuk ajdodimiz adabiy merosi qadr-qimmatini yanada yuksak pogʻonaga koʻtardi.

Robiya YOʻLDOShEVA.