Fizika taʼlimida yangi pedogogik texnologiyalarning ahamiyati

Yurtimizda taʼlim sohasida tub oʻzgarishlar sodir boʻlmoqda va bu sohada yangidan-yangi islohotlar olib borilmoqda. Umumiy oʻrta taʼlim oʻquv fanlari dasturlari, oʻquv adabiyotlari butunlay yangidan qayta ishlab chiqildi va kerakli oʻzgartirishlar kiritildi. Jumladan fizikani oʻqitish uslubida ham qator tajribalar toʻplandi va fanni oʻqitishda yangi pedogogik texnologiyalar joriy qilindi.

Fizika taʼlimida yangi pedagogik texnologiyalardan foydalanish yaxshi natija beradi. Chunki fizika fanini faqatgina darslikdan oʻqib, yoki oʻqituvchining maʼruzasini tinglab oʻrganish mushkul. Taʼlim oluvchilarda yetarli darajada bilim va koʻnikmalar shakllanishi uchun ular tegishli hodisa va qonuniyatlar boʻyicha oʻz mustaqil fikrlarini bildirishlari, oʻqituvchi yoki boshqa oʻquvchilar bilan fikr almashishlari lozim boʻladi. Darsda oʻrganiladigan mavzuning mazmunini inobatga olgan holda, oʻquvchilardan kichik guruhlar tashkil etish, interfaol metodlardan foydalanish, koʻrgazma qurollari, taqdimotlar, slaydlar, multimedialardan foydalanib, darsni tashkil qila olish dolzarb sanaladi.

Bugungi kun fizika oʻqituvchisi oldida turgan dolzarb muammolardan biri taʼlimning zamonaviy texnologiyalarini loyihalash va uni oʻqitish amaliyotida qoʻllashdir. Fizika oʻqituvchisi oʻquvchilarga fizika fanidan zaruriy bilimlarni beribgina qolmay, ularda fanga nisbatan qiziqish uygʻota olishi kerakki, natijada bu sohada yaxshi mutaxassis, yetuk kadrlar yetishib chiqishiga erishilsin.

Hozirgi kunda dunyoning koʻplab rivojlangan mamlakatlarida oʻquvchilarning ilmiy faoliyatini, ijodkorligini oshiruvchi va shu bilan bir qatorda taʼlim-tarbiya jarayoninig samaradorligini kafolatlovchi yangi pedagogik texnologiyalarni qoʻllash borasida katta tajriba toʻplangan. Shu tajriba asosini tashkil qiluvchi metodlar interfaol metodlar nomi bilan yuritilib, bu metodlarni dars jarayoniga qoʻllay bilish bugungi zamon fizika oʻqituvchisi zimmasiga yuklatilgan yuksak vazifadir.
Fizika fan sifatida oʻtilgan vaqtdan boshlab fanning maʼlumotlar bazasi koʻpayib, katta hajmni tashkil etmoqda va u yuqori tezlikda yil sayin boyib boryapti.

Shu sababdan fizikani oʻtish jarayonida faqat zaruriy axborotlarnigina tanlab olish va oʻquvchining oʻzlashtirish qobiliyatlariga mos holda maʼlumotlar hajmini miqdoriy oʻlchamga keltirish zarur.

Interfaol metodlarning turi va koʻrinishi kundan-kunga ortib, oʻzgarib bormoqda. Ijodkor oʻqituvchi bu metodlardan dars jarayonida unumli foydalana olishi fizika taʼlimining porloq kelajagini belgilaydi. Dars jarayonlarida qoʻllanadigan interfaol metodlar - “klaster”, “aqliy hujum”, “fikriy hujum”, “qarorlar shajarasi”, “qora quti”, “skarabey”, “baliq skeleti”, “nafis arra”, “yumaloqlangan qor oʻyini”, “muzyorar”, “nilufar guli”, “davra suhbati”, “BxBxB”, “Venn diagrammasi”, “zakovatli zukko”, “zig-zag” strategiyasi, “insert” strategiyasi, ”nima uchun?”, “qanday?” iyerarxik modellari va h.k.lar taʼlim samaradorligini oshirishga xizmat qilib kelmoqda.

Hozirgi davr oʻqituvchisining oʻtgan har bir darsi boshqa darsdan farq qilishi kerak. Darsni yangi pedagogik texnologiyalar, axborot vositalari, koʻrgazma qurollari asosida tashkil qilsak, bu dars qiziqarli, sifatli chiqadi va taʼlim samaradorligi kafolatlanadi.

Qolaversa, oʻquvchilarni muayyan mavzular bilan bogʻliq boʻlgan oʻquv muassasalari, labaratoriya inshootlari, elektr stansiyalari kabi joylarga sayohatga olib chiqish, fizika kechalari uyushtirish, oʻquvchilar oʻrtasida bellashuvlar tashkil qilish va bu tadbirlarni namunali oʻtkaza olish fizika oʻqituvchisidan ijodkorlikni, pedagogik mahorat egasi boʻlishni talab etadi.

 Vahobjon Davletov,
36-sonli maktabning Fizika fani oʻqituvchisi.