Ona tili - millat ruhi, or-nomusi

Har bir inson uchun Vatani, ota-onasi, oilasi qanchalik muqaddas boʻlsa, ona tili ham shunchalik azizdir. Shuning uchun doim til, millat, Vatan tushunchalari yonma-yon yuradi. Tilsiz jamiyat rivojlanmaydi, taraqqiy topmaydi. Ona tili – millat ruhi, or-nomusi.

Ona tilimiz uzoq yillar davomida, xalq boshiga tushgan sinovli kunlardan to bugungi kunga qadar oʻz ahamiyatini, jozibasini saqlab kelmoqda. Istiqlolga erishishdagi ilk qadam sifatida 1989-yil 21-oktyabr kuni “Davlat tili toʻgʻrisida”gi qonun qabul qilinib, oʻzbek tiliga davlat tili, deya rasmiy maqom berildi. Mazkur tarixiy sanadan oʻttiz yil oʻtib, bugingi kunga kelib, ona tilimizni eʼzozlash, uni yanada rivojlantirish yangi bosqichga koʻtarildi. Davlatimiz rahbarining “Oʻzbekiston Respublikasining “Davlat tili haqida”gi qonuni qabul qilinganining oʻttiz yilligini keng nishonlash toʻgʻrisida”gi qarori hamda “Oʻzbek tilining davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeini tubdan oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi farmoni til siyosatida amalga oshirilayotgan muhim yangilanishlarda dasturulamal boʻlib xizmat qilmoqda. Farmonga binoan 21-oktyabr sanasi yurtimizda “Oʻzbek tili bayrami kuni”, deb eʼlon qilindi. Bundan tashqari, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasida Davlat tilini rivojlantirish departamenti tuzilmasining tashkil etilgani oʻzbek tilining nufuzini oshirish, davlat tili toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga rioya qilinishi, sohaga oid muammolarni tahlil etib, bu borada yagona davlat siyosati amalga oshirilishini taʼminlash uchun xizmat qilishi shubhasiz.

Shuningdek, 2020-yil 20-oktyabr kuni oʻzbek tilining xalqimiz ijtimoiy hayotida va xalqaro miqyosdagi obroʻ-eʼtiborini tubdan oshirish, unib-oʻsib kelayotgan yoshlarimizni vatanparvarlik, milliy anʼana va qadriyatlarga sadoqat ruhida tarbiyalash, mamlakatimizda davlat tilini toʻlaqonli joriy etishni taʼminlash, Oʻzbekistondagi millat va elatlarning ona tillarini saqlash va rivojlantirish, davlat tili sifatida oʻzbek tilini oʻrganish uchun shart-sharoitlar yaratish, oʻzbek tili va til siyosatini rivojlantirishning strategik maqsadlari, ustuvor yoʻnalish va vazifalarini hamda istiqboldagi bosqichlarini belgilash maqsadida, “Mamlakatimizda oʻzbek tilini yanada rivojlanirish va til siyosatini takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni imzolandi. Ushbu farmonda taʼlim tashkilotlarida davlat tilini oʻqitish tizimini yanada takomillashtirish, uning nufuzini oshirish, 2025-yilga qadar davlat maktabgacha taʼlim tizimida amaldagi maktabgacha taʼlim muassasalarining hududlarini kengaytirish, yoki yangi quriladigan muassasalar hisobiga oʻzbek tilli guruhlar qamrovini 72 foizga, 2030-yilgacha esa 80 foizga yetkazish, davlat tilining sofligini saqlash, 2030-yilga qadar umumtaʼlim maktablarida oʻquv yillari uchun tayanch oʻquv rejalarida oʻzbek tili fanini oʻqitish koʻlamini amaldagi haftada 84 soatdan 110 soatgacha oshirish, davlat tilini boyitib borish va aholining nutq madaniyatini oshirish kabilar asosiy yoʻnalishlar etib belgilab berilgan.

Qolaversa, 2021-yil 1-apreldan boshlab oʻzbek tili va adabiyoti boʻyicha bilimni baholashning milliy test tizimi joriy qilinishi belgiilandi. Tizim asosida rahbar kadrlarning davlat tilida rasmiy ish yuritish darajasi aniqlanishi hamda masʼul lavozimlarga tayinlanadigan shaxslar uchun davlat tilini bilish boʻyicha daraja sertifikatlari joriy etilishi koʻzga tutilgan. Bundan koʻrinib turibdiki, har bir idora va tashkilotning rahbari, har bir xodim davlat tilida ravon gaplasha olishi, rasmiy ish hujjatlarini davlat tilida savodli yurita olishi bugungi kunning asosiy talablari boʻlmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning “Davlat tili toʻgʻrisidagi qonun hujjatlarini buzish” deya nomlangan 42-moddasida fuqarolarning tarbiya va taʼlim berishda tilni erkin tanlashdan iborat huquqlarini buzish, tildan foydalanishda toʻsqinlik qilish va cheklash, davlat tilini, shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasida yashovchi boshqa millatlar va elatlarning tillarini mensimaslik, bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan ikki baravarigacha miqdorda jarima solishga sabab boʻlishi belgilab berilgan.

Oʻzbek tili foydalanuvchilari, oʻzbek millati vakili sifatida tilimizni asrab-avaylamogʻimiz, uning taraqqiy etishiga, rivojiga oʻz hissamizni qoʻshmogʻimiz darkor. Zero, yurtboshimiz taʼkidlaganlaridek, “Har birimiz davlat tiliga boʻlgan eʼtiborni mustaqillikka boʻlgan eʼtibor deb, davlat tiliga ehtirom va sadoqatni ona Vatanga ehtirom va sadoqat deb bilishimiz, shunday qarashni hayotimiz qoidasiga aylantirishimiz lozim”.

Ibragim Radjapov, Tuman maktabgacha taʼlimi boʻlimi mudiri oʻrinbosari