26-iyun – xalqaro giyohvandlikka qarshi kurash kuni

26-iyun – xalqaro giyohvandlikka qarshi kurash kuni. Giyohvandlik balosi – insoniyatni juda katta tashvishga qoʻyayotgan ogʻir ofatlardan biriga aylandi. Tibbiyot nuqtai-nazaridan qaraganda giyohvandlik surunkali, giyohvand moddalarni isteʼmol qilish natijasida kelib chiqadigan xastalik hisoblanadi. Unga mubtalo boʻlgan har qanday odam hayoti fojea bilan tugaydi. Shu bois milliy qonunchiligimizda tarkibida narkotik moddalar va psixotrop vositalar boʻlgan tibbiy dori-darmonlarning qonuniy aylanishini taʼminlash, giyohvandlikka chalingan shaxslarni davolash va boshqa muhim masalalarning huquqiy asoslari belgilangan.

Amudaryo tumanidagi Tibbiyot birlashmasiga qarashli koʻp tarmoqli markaziy poliklinkasining narkologiya xonasida surunkali alkogolizm va giyohvandlikka chalingan bemorlarga xizmat koʻrsatiladi. Narkologiya xizmatini koʻrsatish xonasi 1985-yilda tashkil qilingan boʻlib, bemorlarga narkolog-shifokorlar Bahodir Chorshamov, Sardor Madaminov hamda feldsher-narkolog Rajab Oʻtamurodovlar tibbiy yordam koʻrsatib kelishmoqda. Shuningdek, tegishli tashkilotlar bilan hamkorlikda aholi, ayniqsa, yoshlar oʻrtasida giyohvandlikka berilishning oldini olish boʻyicha targʻibot tadbirlari oʻtkazilib kelinmoqda.

Ushbu ofatga qarshi kurashish kuchaytirilayotganiga qaramasdan giyohvandlik vositalarining noqonuniy aylanishi, giyohvandlik oʻsimliklarini yetishtirish, kontrabanda, narkotik moddalarning oldi-sotdisi bilan bogʻliq jinoyatlar sodir boʻlishi kamaymayapti. Buning natijasida oilalar barbod boʻlib, bolalar nogiron, mayib-majruh tugʻilmoqda, qancha insonlar ogʻu ortidan daromad koʻrayotganlar qurboniga aylanmoqda.

Tuman poliklinkasidagi narkologiya xonasida hisobda turgan bemorlar bugungi kunda 152 nafarni tashkil etadi. Ushbu bemorlarning 149 nafari surunkali alkogolizm, 3 nafari giyohvandlik kasalligiga chalingan. Ularni dinamik kuzatish Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash  vazirligining “Surunkali ichkilikbozlik, giyohvandlik va toksikomaniya bemorlarini dispanser kuzatuvi haqida”gi buyrugʻi asosida olib boriladi. Profilaktik hisobda turgan bemorlar esa har oyda koʻrikdan oʻtkaziladi. Undan tashqari, surunkali ichkilikbozlikka chalinganlarni anonim davolash ishlari olib boriladi. Kasallikka chalinganlarning oila aʼzolari bilan muntazam ravishda suhbat oʻtkazilib, ulardagi oʻzgarishlar qayd etilib boriladi.

Joriy yilning shu oyiga qadar 45 nafar bemordan OITS kasalligiga qon tahlili olingan boʻlib, ularning hech birida kasallik aniqlanmagan.

Bu yerga kasallik belgilari bilan kelgan bemorlar asosan oila aʼzolarining roziligi va arizasi bilan tibbiy koʻrikdan oʻtkaziladi. Koʻrik davomida surunkali ichkilikbozlik yoki giyohvand ekanligi aniqlanishi bilan bemorga shifokor-narkolog tomonidan Respublika Narkologiya dispanseriga statsionar davolanishga yoʻllanma beriladi. Bemorlarni aniqlashda, ularga tibbiy yordam koʻrsatishda tumandagi tibbiyot xodimlari va qishloq vrachlik punktlari xodimlari yaqindan yordam berib kelishmoqda.

Narkologiya xonasida har kuni soat 16:00dan keyin tibbiy tez yordamda alkogolik mastlik holatini aniqlash ekspertizasi oʻtkaziladi. Shu kungacha 155 nafar alkogolik mast deb topilganlar tibbiy koʻrikka olib kelindi. Ekspertiza davomida mastlik holati alkotester yordamida aniqlanadi. Shuningdek, narkologiya xonasida bemorlarga ratsional-psixoterapiya va umumquvvatlovchi dorilar bilan muolajalar oʻtkaziladi.

Ijtimoiy kasallik hisoblangan giyohvandlikning oldini olish, avvalo, mazkur xastalikning sabab boʻluvchi omillarini bartaraf etish, yoshlarni sportga jalb etish, maʼnaviy dunyosini umuminsoniy qadriyatlar va milliy gʻurur hissi bilan boyitish hamda boshqa koʻplab xayrli amallar bilan bogʻliq keng koʻlamli choralarni amalga oshirish demakdir. Bu borada shu kabi kerakli choralar koʻrilayotganiga qaramasdan ushbu illatni nafaqat yurtimizda, balki butun dunyoda butunlay yoʻq qilishning imkoni boʻlmayotgani juda achinarli.

Hamjihatlik har qanday ofatni bartaraf etishda eng kuchli vosita hisoblanadi.  Shu sababli har birimiz giyohvandlik va ichkilikbozlikka qarshi kurashishga oʻzimizni masʼul deb bilib, yoʻq qilinishiga hissa qoʻshishimiz lozim.

O. Xudoyberganova.