KONSTITUTsIYaVIY OʻZGARIShLAR YuRTIMIZDA QONUN USTUVORLIGI TAʼMINLANIShIGA XIZMAT QILADI

Maʼlumki, Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputatlari tomonidan yalpi majlisda Oʻzbekiston Konstitutsiyasiga oʻzgartishlar kiritish toʻgʻrisidagi Konstitutsiyaviy qonun loyihasi bir ovozdan kontseptual tarzda maʼqullandi va birinchi oʻqishda qabul qilindi. Shuningdek, Konstitutsiyaviy komissiya oʻz faoliyatini davom ettirishi, fuqarolar va tashkilotlardan tushgan takliflar umumlashtirilib, Qonunchilik palatasiga kiritilishi taʼkidlandi.
Shunga koʻra yurtimizda ushbu Loyiha boʻyicha umumxalq muhokamasi qizgʻin davom etmoqda. Men ham yurtimizdagi oʻzgarishlarga befarq boʻlmagan holda, shuningdek, huquqshunos, sud sohasi masʼuli sifatida Loyihadagi zamon talablari taqozosiga koʻra kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar bilan tanishib chiqdim.
Loyihaning 48-bandida, 109-modda birinchi qismining: 6-bandidagi «konstitutsiyaviy sudlov ishlarini yuritish amaliyotini umumlashtirish natijalari yuzasidan» degan soʻzlar chiqarib tashlansin deyilgan. Shuningdek, 7-bandi quyidagi mazmundagi 7 va 8-bandlar bilan almashtirilsin: «7) fuqarolarning va yuridik shaxslarning muayyan ishda sud tomonidan ularga nisbatan qoʻllanilgan qonunning Konstitutsiyaga muvofiqligini tekshirish haqidagi shikoyatlarini koʻrib chiqadi; 8) Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va qonunlari bilan berilgan vakolati doirasida boshqa ishlarni koʻrib chiqadi», deb koʻrsatilgan.
Undan tashqari, 83-moddasining yangi tahririda qonunchilik tashabbusi huquqiga eʼtibor qaratilgan. Unda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti, oʻz davlat hokimiyatining oliy vakillik organi orqali Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasi deputatlari, Vazirlar Mahkamasi, Konstitutsiyaviy sud, Oliy sud, Sudyalar oliy kengashi va Bosh prokuror ham oʻz vakolatlariga oid masalalar yuzasidan qonunchilik tashabbusi huquqiga egaligi aytib oʻtilgan. Eʼtiborlisi, Oʻzbekiston Respublikasining saylov huquqiga ega boʻlgan, yuz ming nafardan kam boʻlmagan fuqarolari ham qonunchilikka oid takliflarini Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Qonunchilik palatasiga qonunchilik tashabbusi tartibida kiritishga haqliligi eʼtirof etilmoqda.
Loyihaning 49-bandida, 111-moddaning birinchi qismi quyidagi tahrirda bayon etilsin: «Oʻzbekiston Respublikasi Sudyalar oliy kengashi sudyalar hamjamiyatining sud korpusi shakllantirilishini, sud hokimiyati mustaqilligining konstitutsiyaviy printsipiga rioya etilishini taʼminlovchi mustaqil organidir», 50-bandida 112-modda: birinchi qismidagi «odil sudlovni amalga oshirish borasidagi» degan soʻzlar chiqarib tashlansin; quyidagi mazmundagi ikkinchi qism bilan toʻldirilsin: «Sudyalarni almashtirib boʻlmaydi. Ularning vakolatlari faqat qonunda belgilangan tartibda va asoslarga koʻra tugatilishi yoki toʻxtatilishi mumkin»; ikkinchi – beshinchi qismlari tegishincha uchinchi – oltinchi qismlar deb hisoblansin; oltinchi qismi chiqarib tashlansin, deyilgan.
 51-bandida esa, 116-modda quyidagi tahrirda bayon etilsin: «116-modda. Har kimga malakali yuridik yordam olishga boʻlgan huquq kafolatlanadi. Qonunda nazarda tutilgan hollarda yuridik yordam bepul koʻrsatiladi. Tergovning va sud ishini yuritishning har qanday bosqichida malakali yuridik yordamga boʻlgan huquq kafolatlanadi. Jismoniy va yuridik shaxslarga yuridik yordam koʻrsatish uchun mustaqillik va oʻzini oʻzi boshqarish printsiplariga asoslangan advokatura faoliyat koʻrsatadi. Advokaturani tashkil etish va uning faoliyati tartibi qonun bilan belgilanadi. Advokat shaxslarning huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish boʻyicha oʻz kasbiy vazifalarini amalga oshirayotganda uning faoliyatiga aralashishga yoʻl qoʻyilmaydi», deb koʻrsatilgan.
Nihoyatda dolzarb boʻlgan ushbu Konstitutsiyaviy tuzatishlar, albatta, yurtimizda qonun ustuvorligi taʼminlanishiga xizmat qilish bilan birga, fuqarolarning huquq va manfaatlari himoya qilinishini kafolatlaydi.

Qayrulla Atamuradov,

Fuqarolik ishlari boʻyicha tuman sudi raisi.