INTERNET VA YoShLAR

Har doimgidek oʻqishdan uyga qaytish uchun avtobusga chiqdim. Havo sovuqligi tufayli avtobus ichi odamlarga toʻla. Atrofdagilarni shunchaki kuzatishni yoqtiraman. Ular orasidan oʻqigan kitoblarimdagi obrazlarni qidiraman.

Hamma qalin kiyingan. Yuzlarini sovuqdan pana qilishgami yoki kasallikdan himoyalanish uchunmi niqob taqqanlar anchagina. Ana shularning orasidan oyna tarafda oʻtirgan, hali yosh boʻlishiga qaramay, koʻzlari sal qizargan qiz eʼtiborimni tortdi. U qoʻlidagi telefon bilan ovora edi. Turli xil odobsiz harakatlar qilib telefonida oʻzini oʻzi tasvirga olardi.

Atrofga qarasam – bir mening emas, balki avtobus ichidagilarning ham eʼtibori unda ekan. U esa yonidagi kim, kattami yo kichik, hech parvo qilmas edi. Orqa qatordan kimdir baland ovozda “odobsiz qiz ekan, hech boʻlmasa kattalarga joy bersa boʻlar edi-ku!” dedi.

Aslida bu gap unga aytilgan boʻlsa ham menga nisbatan aytilgandek xijolat boʻldim.

Hozirgi globallashuv davrida hayotimizni ijtimoiy tarmoqlarsiz, internetsiz tasavvur eta olmaymiz. Ular xuddi kundalik hayotimizning ajralmas bir boʻlagiga aylanib ulgurgan.

Afsus, koʻp vaqtimiz kitob oʻqish yoki biror kasbni oʻrganish uchun emas, balki “Telegram”, “Instagram”, “Tiktok” kabi ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlarda oʻtmoqda.

Shiddat bilan yuksalib borayotgan davrda internet va ijtimoiy tarmoqlarning ijobiy jihatlari bilan bir qatorda uning yoshlar maʼnaviyatiga, ularning yangiliklarga chanqoq ongiga salbiy taʼsirining ham guvohi boʻlayapmiz. Zimdan eʼtibor bersak, "Geym klub"larga serqatnov yoshlar (ayniqsa, oʻsmirlar) u yerga borishib, har xil buzgʻunchi gʻoyalar ruhidagi kompyuter oʻyinlarini oʻynayotgani, tuturuqsiz narsalar bilan vaqtlarini besamar oʻtkazayotganligiga guvoh boʻlamiz. Eng achinarlisi, ayrim befarq ota-onalar farzandim internetda oʻtirib, bilim olayapti, deb oʻylashadi.

Ruhshunoslarning maʼlumotiga qaraganda, yoshlarda buzgʻunchi gʻoyalarga qarshi mafkuraviy immunitet hali toʻla shakllanmagani uchun oʻqigan yoki koʻrganlariga tez ishonishadi. Kundalik hayotimizda axborot-kommunikatsion texnologiyalaridan faqat ezgu maqsad yoʻlida foydalanishimiz va albatta, meʼyorga amal qilishimiz zarur.

Sevara ISMOILOVA,

QDU talabasi.