IQLIM OʻZGARIB, TABIIY OFATLAR KOʻPAYMOQDA: SABABI VA YeChIMI

XXI asrga kelib, butun dunyoda tabiiy ofatlar soni sezilarli darajada ortdi. Havo harorati haddan tashqari  isib ketishi natijasida oʻrmon yongʻinlari, sel-suv toshqinlari koʻpaydi. Koʻp mamlakatlarda qurgʻoqchilik tufayli oziq-ovqat mahsulotlari yetishtirish muammoga aylandi. Bu muammolar har qanday inson

kabi meni ham qattiq tashvishlantiradi.

Nima uchun ayni ilm-fan, texnika rivojlanayotgan XXI asrda tabiiy ofatlar koʻpaymoqda? Sababini va yechimini topgandekman. Iqlim oʻzgarishi sabab tabiiy ofatlarning oldini olish mumkin, kelgusi avlodga hech boʻlmasa sayyoramizni hozirgi holatda qoldirish uchun butun dunyo aholisi, rahbarlardan tortib, oddiy fuqarolargacha birgalikda harakat qilsak, albatta, bunga erishamiz.

Maʼlumki, butun dunyoda XX asrning 2-yarmidan keyin ilm-fan, texnika rivojlana boshladi. Ot, hoʻkizlar oʻrniga har xil traktorlar ishlab chiqarilib, yerlarni haydash, qator oralariga ishlov berish, oʻrish, haydash, tashish, ariqlarni qazish, yuklash vositalari, samolyot, poyezd, yengil mashinalar ishlab chiqarilib, odamlarning ogʻirini yengil, uzogʻini yaqin qila boshladi. Bunday texnikalardan butun dunyo aholisi mamnun.

Mening yoshim 65da, men qatori yoki bizdan kattalar yaxshi bilishadi, qishda 40 daraja sovuq 3 oygacha yerda qor, yozda esa 40 daraja issiq boʻlardi. Oʻsha paytlarda tabiiy ofatlar kam boʻlardi. 80 yoshigacha yashagan onam ham, esimni taniganimdan beri qishda qahraton sovuq, yozda issiq boʻlardi, derdilar.

Menimcha, bunday iqlim oʻzgarishlarining, tabiiy ofatlarning oldini olish uchun butun dunyo aholisi elektromobillarga oʻtib boʻlguncha, tejamkor – 100 km.ga 3-4 litr yonilgʻi sarflovchi avtomobillarni ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish kerak. Mayli, ularning quvvati va tezligi kamroq boʻlsa, avtohalokatlar ham kamroq boʻlardi.

2020-yil 16-martdan    “Covid-19” sabab karantin boʻldi. May oyidan havo shunday toza va musaffo boʻldiki, uni barchamiz his qildik. Biz oʻzimizning, farzandlarimizning, nevaralarimizning kelajagini oʻylaydigan boʻlsak, dunyodagi barcha avtomobil ishlab chiqaruvchi kompaniyalar imkon qadar kam yonilgʻi sarflovchi texnikalar ishlab chiqarishlari zarur. Tabiiy resurslarimizning esa borini tejab ishlatishimiz kerak.

Keyingi yillarda fillar, boʻrilar odamlarga hujum qilishmoqda. Tajovuzkor va hujumkor arilar paydo boʻlishmoqda. Balki tabiatdagi oʻzgarishlarga dunyodagi barcha jonzotlarning aqllisimiz, deb ish tutayotgan biz odamlar sababchiligini sezishayotgandir. Ularning ham fikrlash qobiliyati bordir, xuddi Chingiz Aytmatovning “Qiyomat” asaridagi boʻri “Akbara” singari...

Toʻraboy KARIMOV, Qipchoq ovuli.