OROLBOʻYI HUDUDLARIDA EKOLOGIYaNI YaXShILAShGA DOIR LOYIHANI AMALGA OShIRIShGA BAGʻIShLANGAN SEMINAR OʻTKAZILDI

Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi, Birlashgan millatlar tashkiloti Taraqqiyot dasturi va Global ekologik jamgʻarmasining “Orol dengizi havzasi landshaftining tanazzul yerlarida barqaror hayotni taʼminlashni qoʻllab-quvvatlaydigan asos sifatida koʻllar, suv-botqoq yerlar va qirgʻoqboʻyi hududlarni saqlash hamda boshqarish” qoʻshma loyihasi doirasida davlat va nodavlat tashkilotlar hamda OAV vakillari ishtirokida seminar oʻtkazildi.

2023-yil 20-sentyabr kuni Amudaryo tumani hokimligi binosida loyihani amalga oshirish guruhi tomonidan oʻtkazilgan ushbu seminarda mazkur loyihaning maqsadi va vazifalari haqida soʻz yuritildi.

Taʼkidlanganidek, ushbu loyiha Orolboʻyi mintaqasi koʻllari, suv-botqoq hududlarini saqlash va barqaror boshqarish boʻyicha olib boriladigan amaliy ishlarni qamrab oladi.

Suv-botqoq hududlari jahondagi biologik xilma-xillik va eng qimmatli ekotizimlardan biridir. Bugungi kunda Orol dengizi havzasida ham koʻllar, botqoq hududlar va qirgʻoq ekotizimlari saqlanib kelmoqda. Koʻchmanchi qushlarning juda koʻp turlari uchun Oʻzbekiston juda muhim uchib oʻtish yoʻlida joylashgan. Masalan, Sudoche, Dengizkoʻl, Aydar-Arnasoy koʻllar tizimi qishlovchi-koʻchmanchi qushning asosiy makonlari hisoblanadi.

Seminar davomida ushbu loyihaning maqsadi – muhofaza etiladigan tabiiy hududlarni, asosiy biologik xilma-xillik hududlari va asosiy ornitologik hududlar atrofidagi mahsuldor landshaftlarni yer va suv resurslarini kompleks boshqarish bilan birgalikda tuproq degradatsiyasining oldini olish orqali Quyi Amudaryo va Orol dengizi havzasi hududida ekotizimlar barqarorligini va hayot faoliyatini oshirishdan iboratligi keng tushuntirildi. Shuningdek, loyihaning maqsadli hududlari Oʻzbekistonning janubiy va janubi-gʻarbida joylashgan Amudaryoning quyi oqimi va Orol dengizi havzasi hisoblanishi, bu hudud maʼmuriy jihatdan Buxoro viloyatining Olot, Qorakoʻl tumanlari hamda Qoraqalpogʻiston Respublikasining Amudaryo va Moʻynoq tumanlarini oʻz ichiga olishi alohida taʼkidlab oʻtildi.

Loyihani amalga oshirish guruhi aʼzolari maqsadli hududlarda  tabiiy ekotizimlarning koʻpchiligi, yaʼni botqoq hududlar, koʻllar Amudaryo havzasining qirgʻoqboʻyi maydonlari joylashganini, bu hududlarda degradatsiyaga eng koʻp uchragan yaylovlar va sugʻoriladigan maydonlar mavjudligi, ularning aksariyati shoʻrlanishga moyilligi eʼtiborga olinganini qayd etishdi. Loyiha faoliyati ushbu qurgʻoqchil landshaftdagi koʻllar, botqoq yerlar va qirgʻoq bioxilma-xilligining qisqarishi va yoʻqolishi bilan bevosita bogʻliq boʻlgan yerlarning degradatsiyasi, suv tanqisligi va biologik xilma-xillikning yoʻqolishiga olib keluvchi omillarni bartaraf etishga qaratilganiga keng toʻxtalishdi.

Loyiha doirasida umumiy maydoni 3 mln. gektardan ortiq boʻlgan Janubiy Ustyurt, Orolboʻyi, Markaziy Qizilqum milliy tabiat bogʻlari, Sudoche-Akpetki, Borsakelmas buyurtmaxonalari singari  yangi tashkil etilgan muhofaza etiladigan  tabiiy hududlar rivojlantirilishini eʼtirof etishdi.

Seminar ishtirokchilariga 2022-yilning 30-noyabrida Vazirlar Mahkamasining “Birlashgan Millatlar Tashkiloti Taraqqiyot Dasturi va Global Ekologik Jamgʻarma ishtirokida “Orol dengizi havzasi landshaftining tanazzul yerlarida barqaror hayotni taʼminlashni qoʻllab-quvvatlaydigan asos sifatida koʻllar, suv-botqoq yerlari va qirgʻoqboʻyi hududlarini saqlash hamda boshqarish” loyihasini amalga oshirishga doir chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi tegishli qarori  tasdiqlangani, 1971-yil 2-fevralda Eronning Ramsar shahrida Xalqaro ahamiyatga ega, asosan, suvda suzuvchi qushlarning yashash makoni boʻlgan suvli-botqoqli hududlar toʻgʻrisidagi Konventsiya imzolangani toʻgʻrisida maʼlumotlar berilib, ularning mazmun-mohiyati bilan tanishtirib oʻtildi.

Seminar yakunida ishtirokchilarni qiziqtirgan savollarga batafsil javoblar berilib, hamkor tashkilotlarni loyihani amalga oshirishda, bu borada targʻibot-tashviqot ishlarini olib borishda faol ishtirok etishga daʼvat etildi.

O.Xudoyberganova