QOʻTIR – YuQUMLI KASALLIK

Qoʻtir – kanalar chaqiradigan va qichishish bilan xarakterlanadigan terining parazitar kasalligidir. Kasallikning qoʻzgʻatuvchisi qoʻtir kanasi hisoblanadi, bunda kanalar teri ichida parazitlik qilishi bilan birga, teri tashqarisida ham faoliyat koʻrsatishi mumkin. Qoʻtir kanalari turli jinsli parazit boʻlib, 30-45 kun umr koʻradi, ammo mana shu qisqa vaqt ichida 40-50 tagacha tuxum qoʻyishga ulguradi.

Qoʻtir kanasi kunduzi faol boʻlmaydi, urgʻochilari faqat kechki vaqt va tunda yuzaga chiqadi. Kanaga inson terisiga kirib borishi uchun taxminan 30 daqiqa kerak. Tashqi muhitda kana tezda vafot etadi. Qanchalik issiq va quruqroq boʻlsa, kana faolligi hatto, undan ham oldin toʻxtaydi. Aksariyat hollarda kasallik bemor bilan yaqin maishiy muloqotda boʻlganda, qoʻl berib koʻrishganda, aniqrogʻi bitta oʻrin-koʻrpadan foydalanilganda yuqib qoladi.

Qoʻtir bilan kasallanish mavsumiy xarakterga ega boʻlib, asosan kuz-qish oylarida tarqalishi koʻp kuzatiladi. Kasallikdan yosh bolalar koʻproq zarar koʻradi. Kasallikning xarakterli belgilari qichishish va papulovezikulyoz toshma boʻlib, baʼzan toshmalarni qashish natijasida infektsiya tushishi sabab ikkilamchi yiringli elementlar qoʻshilishi mumkin.

Bemorlarning shifokorga murojaat qilishiga majbur qiladigan asosiy subʼektiv belgi bu terining qichishidir. Qichish oqshomga borib boshlanadi va kechasi avj oladi. Chunki bu vaqtda kanalar terini kovlayotgan boʻladi. Qoʻtir kanasi 15-20 daqiqa ichida terini kovlab, ichiga kirishga ulguradi. Kasallik zoʻrayganda kechasi teri shu qadar qichiydiki, hatto bemor mijja qoqmay, tonggacha qashinib chiqadi. Oqibatda bolalar injiq boʻlib qoladi, kattalarning esa mehnat qobiliyati nisbatan pasayadi. Tana terisi kunduzi deyarli qichimaydi, bemorlar refleks ravishda qashinadilar.

Qoʻtir bilan kasallangan bemorlarni statsionarga yotqizib davolash zarur. Bemorning barcha oila aʼzolari va u bilan aloqada boʻlgan shaxslarni tekshirish iloji boricha qisqa muddatlarda oʻtkazilishi lozim. Bemorning oila aʼzolari va u bilan yaqin aloqada boʻlgan shaxslarni aniq va sifatli tekshiruvdan oʻtkazish zarur. Agar u maktabda oʻqisa, sinfidagi bolalar, MTT tarbiyalanuvchisi boʻlsa, hamma bolalar va barcha xizmat koʻrsatayotgan xodimlar tekshiriladi. Bolalar muassasalarida har kungi tibbiy koʻrik oʻtkazilishi shart. Qichima bilan kasallangan bemorlarni toʻliq statsionarga yotqizish zarur.

Bu kabi kasalliklar tarqalishining oldini olish maqsadida tuman SEO va JSB dezinfektsiya boʻlimi xodimlari tomonidan kasallik aniqlangan oʻchoqlarda kamerali usulda dezinfektsiya tadbirlari olib borilmoqda.

G.Seytbayeva,

QR SEO va JSB dezinfektsiya boʻlimi mudiri.

D.Gulmirzayev,

Amudaryo tumani SEO va JSB dezinfektsiya boʻlimi mudiri.