DÖRMAN QIŞLOĞINI KÖRGANI KELING!

Dörman – Amudaryo tumanining Qiliçboy mavzesidagi jannatmakon qişloqlaridan biri. Xalqi juda mehnatkaş, ahil, inoq. Bir bora bu qişloqda bölgan kişining xotirasida yöl böylarida saf tortgan qoratollar, olça daraxtlari, mevazor boğlar, ariqlar böylarida qişloqqa kelguvçilarga xuddi: “Xuş kelibsiz”, deganday boş egib turgan naʼmatak butalari, obod va farovon xonadonlar, qalblarni entiktirib yuborguvçi sölim tabiat manzaralari bir umr muhrlanib qoladi. Şuning uçun ham Özbekistonning, Qoraqalpoğistonimizning qay göşasida bölib, “Amudaryodanman”, desangiz, albatta, Dörman qişloği, uning betakror, sölim tabiati, hosildan şoxlari larzon mevazor boğlari haqida söraşadi. Dörmanni Özbekistonning dunyoga maşhur Şohimardon, Söqoq, Ğazalkent, Nanay kabi qişloqlariga mengzaşadi.

Haqiqatan ham bir vaqtlar osmonöpar böyteraklari bilan tilga tuşgan Dörman qişloğining bugungi körki, tört fasl tarovatini özida mujassam etgan yam-yaşil arçazorlari, tobora obodlik kasb etayotgan infratuzilma obʼektlari bilan yanada çiroy oçgan.

Umumiy yer maydoni 156 gektar bölgan bu gözal maskanda 2673 nafardan ziyod aholi istiqomat qiladi. Aholining asosiy qismi, yaʼni salkam  1000 nafari yoşlar hissasiga töğri kelişini inobatga olsak, dörmanliklar tobora yoşarib borayotganini his etasiz. Hududdagi 100 gektarlik ekin maydonining har bir qariç yeridan unumli foydalanayotgan aholi turmuş tarzi havasga munosib. Bözçi, Bekobod, Paxtaobod, Sarioltin, Kunxöja nomidagi va Oltinsoy köçalarining har birida tadbirkorlik subʼektlari – 2ta sartaroşxona, ayollar gözallik saloni, dorixona, 7ta kundalik ehtiyoj mollari bilan savdo qiluvçi dökon, çevarlik tsexlari mavjud.

Qişloq aholisining özaro mehr-oqibati, birdamligi bois, özbek, turkman, qozoq, qoraqalpoq va boşqa millat vakillari birining muşkulini biri oson, oğirini yengil qilib yaşaşga odatlanişgan.

– Qişloqda begona yöq, – deydi mamnuniyat bilan OFY raisi Atamurat Yusupov, –hamma bir-biriga qon-qarindoş, qardoş, ildizi, orzu-niyatlari, hatto taqdirlari tutaş insonlar. Şuning uçun ham hamqişloqlarimizning bitmagan işi qolmaydi.

Haqiqatan ham dörmanliklar hududni obodonlaştiriş, kökalamzor göşaga aylantiriş, boğ-roğ yaratib, dehqonçilik madaniyatini yuksaltirişda hamişa  yakdil. Keç kuzda, erta bahorda qişloq ahli jam bölişib köçalar böylariga, guzar yöllar çetlariga mevali va manzarali daraxt köçatlarini ekişadi. Aholi tomorqa yerlarini suv bilan taʼminlovçi ariqlarni keç kuzda ham, erta bahorda ham yaxşilab tozalab qöyişga odatlangan aholi uçun yerlarni suğoriş masalasida muammo tuğilmaydi, suv yöli toza bölgaç, isrofgarçilikning oldi olinadi va suv ravon oqadi.

Qişloq hududida amalga oşirilayotgan barça ezgu işlarda “Mahalla yettiligi”ning hamkorlikdagi faoliyati muhim ahamiyat kasb etmoqda. Bözçi va Bekobod köçalariga şağal-toş yotqiziş, Bekobod-4 köçasi aholisining elektr energiyasi taʼminotini  yaxşilaş maqsadida transformator örnatişda, şuningdek, Bekobod köçasining 600 metrlik qismida yangidan yöl oçilib, 8 km. uzunlikdagi suv yöllarining tozalanişida “Mahalla yettiligi”ning taşabbusi, aholining hamjihatligi tufayli barça işlar samarali va sifatli yakun topdi. Bu hamjihatlik keç kuzda, “Yaşil makon” umummilliy harakati doirasidagi köçat ekiş işlarini ham muvaffaqiyatli amalga oşiriş imkonini berdi. OFY raisi Atamurat Yusupov boş-qoş bölgan kuzgi köçat ekiş mavsumida dörmanliklar “Mahalla yettiligi” bilan hamkorlikda 1200 tup mevali va manzarali daraxt köçatlarini ötqazişdi. Qişloq hududidagi 3 km. markaziy yöl böylaridagi daraxtlarga ohak bilan işlov berilib, naʼmatak butalari tartibga keltirildi. Bekobod-7, Bekobod-5 köçalariga 45 dona beton ustunlar örnatilib, 550 metr SIP kabellari tortildi. Yuksak maʼnaviyat köçasiga esa 12 dona quyoş panelli tungi yoritgiçlar örnatilganidan aholi mamnun.

Paxtaobod va Oltinsoy köçalarida istiqomat qiluvçi aholi köçalarning notekis, önqir-çönqirligidan, qişda loy, yozda çang kötarilib, xonadonlargaça kirib borişidan aziyat çekişardi. Bu muammo ham “Mahalla yettiligi”ning hamkorligi, qolaversa, aholining hamjihatligi tufayli ijobiy yeçim topdi. Mazkur köçalarning 1 km. qismiga toş va şağal töşaldi.

Elektr energiyasi taʼminotini yaxşilaş maqsadida “Yaşil energiya” resurslaridan samarali foydalanilmoqda. Xususan, OFY binosiga quyoş paneli, hududdagi köçalar böylariga quyoş panelli tungi yoritgiçlar örnatildi. Qişloq hududini tuman markazi va qöşni Xorazm viloyatining Gurlan tumani bilan boğlovçi guzar yölini kesib ötuvçi zahkaş ustiga temir-beton köprik qurilgani esa aholi uçun katta qulaylik yaratdi. Endilikda aholi har ikkala tumanlar markaziga boriş uçun olis masofadan, aylanib yurişmaydigan bölişdi, yöl ham, vaqt ham qisqardi.

Qişloq aholisini ijtimoiy himoyalaş, aholi bandligini taʼminlaş, kiçik biznes va oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirişga qaratilgan saʼy-harakatlar tufayli Prezidentimizning şaxsiy taşabbuslari bilan har bir mahalla uçun ajratilgan 500 mln. sömlik davlat mablaği hisobidan kam taʼminlangan, ijtimoiy himoyaga muhtoj oilalardan 11tasining yaşaş şaroitlarini yaxşilaş maqsadida xonadonlarining tom qismi şiferlab berildi.

Aholi murojaatlari bilan işlaş borasidagi örganişlar natijasida 49 nafar işsiz fuqaroga özini-özi band qiliş tamoyili asosida yakka tadbirkorlik faoliyatini yölga qöyişlari uçun şaroit yaratiş maqsadida imtiyozli kredit mablağlari olişlariga kömaklaşildi va 2 nafar fuqaroga subsidiya ajratildi.

Ayni paytda dörmanlik tomorqa yer egalaridan 7 nafarining  öz issiqxona xöjaligi bor. 4 nafar fuqaro esa baliqçilik bilan şuğullanadi. 3ta umumiy ovqatlaniş şoxobçasi, 1ta tozalangan suv bilan taʼminlaş şoxobçasi, göşt dökoni, etikdözlik ustaxonasi va 12ta xalq isteʼmol mollari va oziq-ovqat dökonlari dörmanliklar xizmatida. Kuniga 5 xildagi non yopadigan nonvoyxona xizmatidan aholi mamnun.

Dörmanliklarning farzandlari taʼlim-tarbiya oladigan 20-sonli va 84-sonli maktablari esa haqiqiy maʼnaviyat va maʼrifat maskanlari hisoblanadi.

Öz faoliyati davomida neça minglab bilimdon yoşlarni katta  hayot sari uçirma qilgan 20-sonli maktabning sobiq bitiruvçilari orasida yirik davlat va jamoat arboblari, taniqli şoir va yozuvçilar borligini hisobga olsak, Dörman qişloğining sölim tabiatidan bahra olib ulğaygan insonlar haqiqiy elparvar, vatanparvarlardir.

Hududdagi 84-sonli umumtaʼlim maktabi nafaqat özining sölim tabiat bağrida joylaşgani, balki uşbu taʼlim maskanida amalga oşirilayotgan maʼnaviy-maʼrifiy işlar tufayli ham havasga munosib. Yam-yaşil arçazorlar bağridagi muhtaşam binoda taʼlim-tarbiya olayotgan dörmanlik  yoşlar erişayotgan yutuqlar alohida mavzu. Hududdagi 15-sonli maktabgaça taʼlim taşkiloti tarbiyalanuvçilarining burro sözlaşlari, hatto özlari tuğilib-ösgan qişloq bilan faxrlanişlari ham havasga munosib.

Darvoqe, “Mahalla yettiligi”ning hamjihatlikdagi saʼy-harakatlari bilan 2023-yil davomida ijtimoiy himoya daftarlariga kiritilgan fuqarolarning öz hayotlarini yaxşilaşlari uçun zarur şaroitlar yaratildi. 45 nafar yoşga, 93 nafar “Ayollar daftari” röyxatiga kiritilgan ayol-qizlarga, “Temir daftar”dagi 1 nafar fuqaroga hududdagi fermer xöjaliklari tomonidan sabzavot ekinlari ekişlari uçun 15 gektar yer ajratib berildi. “Yoşlar daftari”dagi 17 nafar, “Ayollar daftari”dagi 12 nafar işsiz xotin-qizlarning har biriga buğdoydan  böşagan maydonlar takroriy ekinlar ekiş uçun 0,25 sotixdan ajratilib, ularning öz oilalari iqtisodini yaxşilaşlari uçun kömaklaşildi.

Qişloqda boquvçisini yöqotgan, nogironligi bor bölgan, ijtimoiy himoyaga muhtoj 19 nafar ayol-qizlar “Mahalla yettiligi”ning doimiy eʼtiborida. Ularning har biriga 1 320 000 sömdan bir martalik moddiy yordam ajratilib, 12 nafar tibbiy muolajaga muhtoj ayollarning öz salomatliklarini tiklaşlarida, soğlomlaştirilişida kömaklaşildi.

Dörman – usta paxtakor, mohir tomorqaçi, har bir qariç yerning qadrini oşirib, boğ-böstonga aylantiruvçi fidoyi insonlar yurti. Qişloq ahli 2023-yilda böş turgan 5 gektar yer maydonini kim oşdi savdolari orqali yutib olib, bu yerlarda möl-köl hosil  yetiştirdilar. Ular nafaqat öz oilalari, balki amudaryoliklar, qolaversa, Qoraqalpoğistonning şimoliy tumanlari aholisi dasturxonlarini ham sarxil noz-neʼmatlari bilan boyitdilar.

Elim, yurtim, oilam, farzandim, deb yaşaguvçi qişloq ahli uçun qaynona-kelin mojarosi, qöşni bilan qöşni örtasidagi araz, gina-kuduratlar begona. Bu qişloqda biri-biriga qon-qarindoş, tub-ildizi bir oilalar farzandlari yaşaşadi. Qaynona bilan kelin örtasidagi yoki qöni-qöşnilar örtasidagi araz, gina-kuduratning oldini olişga nuroniy otaxon va onaxonlar, köça boşçilari, ziyolilar özlarini masʼul deb bilişadi. Şu bois, hududda huquqbuzarliklar, oilaviy  kelişmovçiliklar, firibgarlik bilan boğliq jinoyatlar, yoş oilalar örtasidagi araz va ginalarga örin yöq.

– Bu kabi salbiy holatlarga barham beriş dörmanliklarning burçi, – deydi Atamurat Yusupov.

Biz ijodiy jamoamiz bilan tabiati gözal va sölim, xalqi ahil va mehnatkaş Dörman qişloğida bölganimizda bir narsaga amin böldik: qayerdaki, odamlar bekorçi bölib qolişsa, öşa yerda jinoyatlar, huquqbuzarliklar urçiydi, odamlar orasidan mehr-oqibat kötariladi. Dörman qişloğida esa hayot tamoman boşqaça, qişloq ahli mehnatsiz ötgan kunini umr daftariga kiritişmaydi, hovlisida kaftdek yerni böş qoldirişni özlariga ep körişmaydi, qöşni-qöşnisi bilan musobaqalaşgan kabi deqqonçilik  qilişadi, tadbirkorlik bilan şuğullanişadi. Çunki ular kimsan, Qiliçniyozboyning avlodlari, izdoşlari. Qiliçboyning havosidan nafas olib, Qiliçboy arna suvini içib, ösib-ulğaygan, farzand tarbiyalayotgan fidoyi xalq!

Xalqimiz bekorga:

– Qanday yaşab, mehnat qilişni qiliçboyliklardan örganing, – deyişmagan.

Yaxşisi, azizlar, Amu elining jannatmakon vodiysi, sohibkor-boğbonlar, fidoyi va mehnatkaş insonlar yurti – Qiliçboy mavzesining Dörman qişloğini körgali, musaffo havolaridan töyib nafas olgali bir bora keling, bunga yaqqol guvoh bölasiz.

Robiya YÖLDOŞEVA.