Kompyuter va mobil telefonning inson salomatligiga taʼsiri qanday?
Axborot almashuvi jarayonlarining takomillashuvi natijasida televideniye, radio, va matbuotdan tashqari yana bir mukammal tizim - internet hayotimizga kirib keldi. Telekommunikatsiya sohasidagi qulay tezkor va zamonaviy usullardan biri boʻlgan bu tarmoq imkoniyatlarni yanada oshirdi. Undan istalgan maʼlumotni qisqa fursatda olishimiz, foydalanishimiz, bilimlarimizni mustahkamlashimiz va yangiliklardan xabardor boʻlishimiz mumkin. Chegara bilmas axborot manbaidan foydalanishda maʼlum meʼyorlarga amal qilish esa insonlarni turli ommaviy axborot “xuruj”lari, norasmiy manbalarning salbiy taʼsiridan saqlashda muhim oʻrin tutadi.
Tarmoq orqali milliy mentalitetimizga xos va mos boʻlmagan gʻarbona hayot tarzini targʻib etuvchi turli sayoz va jangari film, multfilm, shou dastur hamda videoroliklarni tomosha qilish, zoʻravonlik aks etgan kompyuter oʻyinlarini oʻynash, ayrim yoshlarning taʼlim-tarbiyasi, turmush tarzi va madaniyatiga salbiy taʼsir qilayotgani hech birimizga sir emas. Bu kabi jamiyatimizga xos boʻlmagan illatlarning oldini olishda farzandlarimizning tashqi taʼsirlar, ayniqsa internet va xorijiy telekanallar orqali namoyish etilayotgan gʻarazgoʻylikni targʻib etuvchi vositalardan himoya qilish har birimizning burchimizdir.
Olimlarimizning bergan maʼlumotiga qoʻra, jangari kompyuter oʻyinlari, ayniqsa, bolalarda qiziqqonlik va murosasizlik, atrofdagilarga nisbatan befarq, shafqatsiz munosabatda boʻlish, oʻz hissiyotlarini ustun qoʻyish, oʻyindagi holatlarni real hayotda takrorlashga boʻlgan ishtiyoq kabi salbiy holatlar shakllanishiga olib keladi. Bu esa oʻz navbatida kundalik turmushda kutilmagan muammo va koʻngilsizliklarni keltirib chiqarmasligiga hech kim kafolat bera olmaydi. Davlatimiz siyosatining ustuvor maqsadlaridan biri yosh avlodni jismonan va ruhan sogʻlom, aqlan barkamol qilib voyaga yetkazish, ularni kelajagimizning munosib vorislari etib tarbiyalashga koʻmaklashishdan iborat ekan, bu borada hammamiz farzandlarimiz tarbiyasi uchun birdek masʼul boʻlishimiz lozim.
Kompyuterdan foydalanayotganingizda quyidagilarga amal qiling:
- kompyuter oldida bir soatdan ortiq oʻtirmang;
- koʻz bilan monitor orasidagi oraliq masofa 50 santimetrdan kam boʻlmasin;
- kompyuter turgan xonani tez-tez shamollatib turing;
- kompyuterda ishlab boʻlganingizdan soʻng jismoniy mashqlar bilan shugʻullaning;
- koʻz charchashining oldini olish uchun koʻzni yumib-ochish mashqlarini bajaring;
- koʻzlaringiz dam olishi uchun choy shamasini xaltachalarga solib yarim soat davomida koʻzlaringizga qoʻyib yoting;
- noutbukdan faqatgina stol ustiga qoʻyib foydalaning;
- Mobil aloqa telefonlari oʻzidan elektromagnit toʻlqinlarini tarqatishini hisobga olib, oʻsib kelayotgan yosh avlod salomatligini muhofaza qilish maqsadida quyidagi tavsiyalarga eʼtibor qaratish lozim:
- mobil telefonlarini 7 yoshgacha boʻlgan bolalarga berish mumkin emas;
- mobil telefonlarni yurak atrofida olib yurmang;
- mobil telefonlarni yotoqxonalarda boshga yaqin saqlash mumkin emas;
- mobil telefonlardan uzoq muddat gaplashish mumkin emas, gaplashishlar orasidagi tanaffus kamida 15-20 daqiqa boʻlishi tavsiya etiladi;
- mobil telefonlaringizdan chiqayotgan nurlar miya faoliyati, eshitish va sezish qobiliyatiga salbiy zarar yetkazadi.
Shiddat bilan rivojlanib borayotgan axborot-texnologiyalari davrida texnik vositalardan oqilona va toʻgʻri foydalansak, oʻz sogʻligimizga zarar yetkazmagan boʻlamiz.
J. Yavkashev, Amudaryo tuman tibbiyot birlashmasi shifokori
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
