KOʻR-KOʻRONA TAQLID – MAʼNAVIYaTSIZLIKDIR
Soch emas bu, sharshara bu, sharshara,
Sharsharangda qoʻshilishib oqayin...
Benazir hofiz Sherali Joʻrayev maromiga yetkazib, dil torlarimizni chertib ijro etgan bu qoʻshiqni tinglamagan, tinglash barobarida tim qora sochlari oʻrimi beliga tushgan odobli, hayo-iboli, sarvqomat qizlar koʻz oʻngida namoyon boʻlmagan odam bormikan?
Ha, uzun sochlar qizlar jilvasiga jilva, husniga husn qoʻshadi. Xoh turmaklangan, xoh oʻrilgan boʻlsin, uzun va chiroyli sochlarga havas bilan boqamiz, zavqimiz keladi.
Sochlar... uning taʼrifiga buyuk adiblarimiz, zamondosh shoirlarimiz ham qancha-qancha ashʼorlar bitishmagan, hofizlar qoʻshiq qilib kuylashmagan.
Bularni eslashimga yaqindagina oʻzim shohidi boʻlganim va xayolimdan ketmay qolgan bir voqea sabab boʻldi. Bir yigʻinda oʻrtacha kattalikdagi xonada oʻn-oʻn besh nafarcha turli yoshdagi ayollar oʻtirishardi. Hamma gurung bilan ovora, yoniq turgan televizorga hech kim eʼtibor berayotgani yoʻq edi. Mening yonginamda oʻtirgan 70 yoshlardan oʻtgan, boshiga oq ipak roʻmol tashlab olgan onaxonning koʻzi teleekranga tushib qoldi-yu, hay, qaranglar, bu ayol kim ekan, - dedi qiziqib. Shunda birovi gapirayotgan ayolning ism familiyasini oʻqidi va nuroniy ekan, deb qoʻshib qoʻydi.
Qiziqqan onaxon uning erkaklarnikiday kalta turmaklangan sochiga, tor koʻylagiga qarab hayratlanganday:
- Yo tavba! Avvallari ayb ish qilgan ayollarni "iloyo soching kesilsin”, deya qargʻashardi. Hozir soch kesish yoshlar-ku yoshlar, nuroniylarga ham urf boʻlib ketdimi? – dedi zarda bilan.
Xoh tim qora, xoh mallarang boʻlsin, xotin-qizlarning rangiga mutanosib ravishdagi sochlari albatta barcha yoshdagilarga ham oʻziga yarashib turishi hammaga ravshan. Biroq oʻzga yurt vakillariga havas qilibmi, yo xorij kinofilmlari qahramonlariga oʻxshashga intilish oqibatidami, sochlarni turli fasonda kesishlar "moda”ga aylanib ketdi. Hatto ularni orqasidan koʻrsangiz, erkak yo ayolligini bilish qiyin boʻlib qoldi.
Oldinlari sochiga oq oralay boshlagan ayollar buni yashirish uchun qora rangga boʻyab yurishardi. Endi keyingi toʻrt-besh yillardan beri ayol-qizlar husniga husn qoʻshib turgan tim qora sochlarini sariq rangga boʻyaydigan odat chiqarishdi. Tabiatan odamning oʻz rangiga mos sochining rangini ustini sargʻish, tagini qoram-tir tusga boʻyashdan nima maʼno bor? Shunday qilsam, goʻzal boʻlarman, degan xayolga borgan qiz avvalo atrofidagi sochini shu usulda boʻyaganlarga yaxshilab bir nazar solsa-ku, albatta, fikridan qaytar, sochlarining tabiiy rangi oʻziga yarashib turganini anglar edi. Afsuski, hayotda koʻrganlariga koʻr-koʻrona taqlid qilish, ergashish kuchayib borayapti.
Bundan ikki yilcha avval hamkasblarimiz bilan Xiva shahriga sayohatga bordik. Qadimiy obidalarni koʻzdan kechirib yursak, oldimizdan oq kofta, qora kostyum-yubka kiygan, aftidan oʻquvchi boʻlsa kerak, oʻn yetti-oʻn sakkiz yoshlar atrofidagi yelkasiga sumkasini ilib, qoʻliga allaqanday kitob ushlab olgan qiz oʻtib qoldi. Uning mayda qilib oʻrilgan sochlari hatto kostyumining etagidan ham uzun edi. Unga havaslanib qaragan bir men emas ekanman, qiz oldimizdan oʻtib oʻn qadamcha yurgan edi. Uch-toʻrt nafar xorijlik sayyohlar qizga oʻz tilida nimalardir deyishdi. Qiz toʻxtadi. Shunda ulardan biri chaqqonlik bilan oldinga oʻtib suratga oldi. Qaniydi, shu lahzalarni goʻzal sochlarini kestirishga yo allambalo ranglarga oʻzgartirishga ahd qilgan qizlarning hammasi ham koʻrsa, deya oʻyladim.
Bu mulohazalarim bilan men birovning ustidan kulish fikridan juda yiroqman. Demoqchimanki, haqiqiy goʻzallik – tabiiylikda va qalb olami maʼnan boyligida. Maʼnaviy qashshoq odamgina birovga koʻr-koʻrona ergashadi, taqlid qiladi. Shunday emasmi?
Oygul RAJABOVA.
(http://uza.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
