KATTA XONADONNING FARIShTA ONASI

Ayol – nazokat, goʻzallik, bagʻrikenglik, mehr-muhabbat, vafo-yu sadoqat, samimiyat, ... fidoyilik, hatto oriyat timsoli. Unga onam, deb, jon rishtasi ila tutash  opa-singlim, rafiqam va farzandijonim, deb intilamiz, intilaveramiz. Uning uchun hayotning borki lazzati, koʻrk-u tarovati, quvonch-u baxti bitta soʻz zamirida – farzandi-jahonida! Uning uchun birgina goʻsha aziz. Bu olamning eng soʻlim  ayvoni – muqaddas Oila! Ayol ana shu Oila saltanatining havolari musaffo, farzandlarining barkamol inson boʻlmogʻi uchun umrini baxsh etib yashaydi. Uning shundayin fidoyiligi bois, yurtimizda fayz-u tarovat bor, barokat bor...

XADIChA

Tong bilan ovulga xunuk xabar tarqaldi. "Qangli” ovulining u boshidan-bu boshigacha har bir xonadonga bosh suqib:

- Jangaboy montyor qaytish boʻlibdi, - deya janoza xabarini keltirgan yigitga koʻpchilik: "hey, nafasingni shamol uchirsin-a”, - deb qoʻyishardi.

Lekin kulfat-kulfat-da, baqirib-chaqirib kelmaydi, odam tanlamaydi. Oʻsha mashʼum kunda oila boshiga tushgan bemavrid yoʻqotish ovulning mehnatkash va fidoyi, oq koʻngil bir yigitini qirchillama yoshida hayotdan olib ketdi. Xadicha 8 nafar yetimchasini bagʻriga bosgancha, oilaning ogʻir tashvishini yelkasiga oldi. Baʼzilarga oʻxshab dardini dasturxon qilib, gʻamlarini dilidan tiliga chiqarmadi u. Xadichaga nolish, qiyinchiliklar qoshida bosh egish begona edi. Hali juvon yoshida sochlari quvday oqarganida, biri eshikda, birlari beshikda otasiz yetim qolgan oʻgʻil-qizlari uchun toʻkis hayot tarzini yarataman, deb oʻzini oʻtga, choʻqqa urib, chehrasidagi latofat oʻrniga chiziqlar tortilganida, mehnat mashaqqatlaridan qaddi dol, qoʻllari dagʻallashib ketganida ham Xadicha nadomat koʻksiga bosh qoʻymadi. Har tongni u goʻzal bir sabr etagida shukrona ila qarshiladi. Sirlarini mehnat quchoqlariga yashirdi, umrining eng qiyin damlarida ham oʻzini yana va yana  mehnat quchogʻiga otdi. Ana shu mehnat Xadichaning diliga taskin, hayotiga mazmun, umriga yetgulik fayz berdi. Alpomishday besh oʻgʻil, Barchinoyday uch qizi kamolga yetganida, chor tarafi bogʻ-boʻston boʻlganida goʻzal va nazokatli Xadichaning chehrasiga nuroniylik indi.

KEChA VA BUGUN

Sakkiz farzandi sakkiz joyda obod makon bunyod etib, el-yurtga singib ketganidan Xadicha momoning koʻksi togʻ bugun.

- Bu yil 91 yoshga toʻlayotirman, - shukronalik bilan deydi onaxon. – Umr deganlari oqar suvday oqib oʻtaveradi. Alloh bergan hayotni nolishlarsiz, juda pokiza yashab oʻtkazmoq kerak. Bu hayot degani biz bandalarga bir siylov, ham sinov, bolalarim.

Onaxon oʻzi boshidan kechirgan ogʻir yillar haqida hikoya qilarkanlar, har ikki gapning birida tilidan shukrona tushmaydi.

- Agar oʻtmish azoblaridan soʻz aytsam, qizim, kitoblarga sigʻmaydi. Oʻtmish – oʻtmishda qolsin, deyman-u, kunni-tunga ulab mehnat qilgan yillar zahmatini unutmoq ham oson emas-da...

Yillar ortidan momoning  qulogʻiga bir sas keladi:

- Xatcha, hov Xatcha, sariyogʻ planga moyingni olib chiq!

Bu brigadirning ovozi. Xadicha sakkiz bolasining rizqidan qirqib-qirqib yiqqani – kuvidan chiqqan 4-5 kilo sariyogʻni dillari zil ketib brigadirning oldiga qoʻyadi.

- Goʻsht planga kelasi oydan mol olishni boshlaymiz, - brigadirning bu xabaridan Xadichaning jismi muzlab ketadi goʻyo.

- Xirmon joyga kecha  paxtani kam  chiqaribsan. Shuncha bolang bilan kam paxta olib chiqqani uyalmaysanmi?

Brigadir Xadichaga zugʻum qilib buyuradi:

- Bugun qanor toʻla boʻlsin!

Tun boʻyi ishga yarab qolgan bolalari bilan koʻsak chuviydi boyaqish. Yarim tunda, soat oʻn ikki, birlar chamasida qanor toʻla paxtani gʻaltak aravaga joylab, brigadaning xirmonjoyiga eltadi. Tongda yana dalaga otlanadi...

- Bugungi zamonani qara-ya, qizim, bolalar dalaga chiqmaydi, "oʻqisin, ilm olsin”, deydi Prezidentimiz. Biz arpa noniga yetishsak, oʻzimizni eng toʻkin xoʻjalik egasi deb hisoblardik. E-ha, bolalarim-a, yoʻngʻichqa maysasini, tomirini qaynatib, bir siqimgina un aralashtirib tanovul qilib, jon saqlaganmiz. Brejnev, Gorbachev degan podshohlarning zamonida ayol zoti qadr topgani yoʻq. Bolamizning kindigi tushmasidan dalaga chiqib ketaverardik. Farzandlarimizning kattalari kichiklariga qarardi. 12-13 yoshga yetgan oʻgʻil-qizlarimiz kolxozga ishga chiqib ketishardi...

Xalqimizning peshonasida yorugʻ kunlar bor ekan. Yurtboshimiz Islom Karimov omon boʻlsin! El-yurtni yorugʻlikka olib chiqdi u! Qadr-qimmatimiz oshdi.

Biz koʻrgan ogʻir kunlarni bugungi yoshlar aslo koʻrmasin.

KATTA OILANING IBRATLI FARZANDLARI

Momoning yuzi quvonchdan yashnab ketadi.

- Bolalarimning bari oliy maʼlumotli, oʻqimishli, - deydi u mamnuniyat bilan. – ikki oʻgʻlim shifokor, birlari arxitektor, oʻqituvchi, harbiy. Kelinlarim bilan kuyov bolalarimni oʻz bolalarimdan kam koʻrmayman. Hammalarining bogʻ-rogʻi, makoni obod, mashinalari bor. Ikki-uch kun boʻldi, Toʻraboy oʻgʻlim ham yangi mashina oldi.

Momo 29-sonli maktabda oʻquv ishlari boʻyicha direktor oʻrinbosari boʻlib ishlovchi oʻrtancha oʻgʻli Toʻraboy aka Jangaboyevning dolonida yaraqlab turgan yap-yangi "Neksiya” avtomobilini koʻrsatib:

- Halol mehnatda hikmat koʻp, - deydi quvonib. – Toʻraboy ham, kelinim Raʼnojon ham, nevaralarim ham aslo mehnatdan qochishmaydi. Toʻraboy oʻgʻlimning farzandlari ham barchasi oʻqimishli.

Xadicha momo Otaboyevaning katta xonadonining bir ildizi Toʻraboy aka Jangaboyev va Raʼno opa Ametovalar oilasi ibratga loyiq. Momoning faxrlanganicha bor. Oilaning toʻngʻichi Shavkatjon ovuldagi 74-sonli maktabda maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha direktor oʻrinbosari, qizi Sharofatxon 29-sonli maktabda biologiya fani oʻqituvchisi, kenjasi Azizbek esa harbiy sohani tanlagan.

- Azizbek nevaram 2010-yilda armiyaga ketdi-yu, harbiylikni oʻziga kasb qilib oldi, - deya momo qoʻlimizga nevarasining harbiy libosda tushgan suratini tutqazdi. Suratda sogʻlom va barkamol yigit kulib turardi.

Azizbek muddatli harbiy xizmatni Toshkent shahrida oʻtab, 2011-yildan beri shartnoma asosida xizmatni davom ettirayotgan ekan. U Samarqanddagi 9 oylik serjantlar tayyorlash maktabini muvaffaqiyatli tugatib, Vatanimiz sarhadlarining himoyachilari safidan joy olibdi.

- Bu enamiz maqtanayotir demagin-u, qizim, sakkiz bolamning bolalari, nevara-chevaralarim jam boʻlishsa, Toʻraboy qurgan mana bu keng hovli-joyga sigʻishmaydi, 39 nevara, 46 nafar chevaramga ularning ota-onalarini koʻshsangiz 100 nafardan oshib ketadi, - farzandlari kamolidan faxrlanayotganini yashirmaydi Xadicha momo.

Darvoqe, yoshlari 60 dan  oʻtib, oʻzlari ham allaqachon nevaralar koʻrib, nuroniylikka yetgan momoning kelinlari hamon 91 yoshli Xadicha enaning qarshisida taʼzimda, hamon qoʻllariga suv quyib, sochiq tutadilar, egilibgina choy uzatadilar.

Toʻraboy akaning umr yoʻldoshi, "Qangli” OFY diniy maʼrifat va maʼnaviy-axloqiy tarbiya masalalari boʻyicha maslahatchisi Raʼnoxon opa Ametova 31-yil oʻqituvchilik kasbini eʼzozlab, nafaqaga chiqqanlar. El-yurt xizmatiga hamisha kamarbasta bu onaxonimiz hamon xalq orasida. Birovning ogʻiriga yelka tutib, yana birovning mushkulini oson qilishga intiladi.

- Enamning har bir suhbati biz uchun hikmatlar xazinasi, - deydi opa mamnuniyat bilan. – Enam bunyod etgan bu katta xonadonda biron bir kelishmovchilik, bir-birovga nisbatan hurmatsizlikni hech qachon koʻrmaganman. Mana, oʻzimdan qiyos, besh nafar ovsinim bilan tugʻishganlarday bordi-keldilarimiz bor. Qayn opa-singillarimiz ham nihoyatda mehr-oqibatli. Enamning birontamizga ovozini koʻtarib gapirganlarini umuman eslay olmayman.

Biz ham katta xonadonning hamon qadri baland bekasi, umrining 92-bahorini qarshilash arafasida turgan Xadicha ena Otaboyevaning maroqli suhbatlaridan olamjahon hikmatlar topdik goʻyo. Bu – halollik, mehr-oqibat, ona yurtga, oila saltanatiga nisbatan fidoyilik va bugungi dorilomon hayotga shukronalik tuygʻulariga toʻla hikmatlar edi. Bu hikmatlar mohiyatida faqat bizning xalqimizgagina xos ezgu fazilatlar mujassamki, ana shu fazilatlar ila oilalarimizda barkamol, sogʻlom, tafakkur dunyosi keng farzandlar ulgʻayaveradi. Vatan ichra kichik Vatan – Oila saltanatining qoʻrgʻoni esa Xadicha ena kabi xonadonlarimiz farishtalari ila hamisha obod, koʻrkam, farovon, fayzli.

Robiya YOʻLDOShEVA.