QAYNONALAR BILAN KELINLAR ORASIDAGI ODOB HAQIDA

Islomiy adabiyotlarda ilm ezguliklari haqida koʻp narsa yozilgan. Unda "har narsani  oʻzingga ravo koʻrsang, uni boshqaga ham ravo koʻr” degan  hadis bor. Kelinlar haqida soʻz ketganda, bu qoidani xotirada tutish lozim boʻlgani uchun soʻz boshida uni zikr etdik. Oʻzaro janjal, kelishmovchilik boʻlgan uyda qirq kun barokat va rohat boʻlmasligi hammaga maʼlumdir. Qaynonalar uy ichida hammadan koʻp boʻladigan hurmatli kishilar boʻlganliklari uchun oʻzlarining bilganlari va tadbirlari bilan kelinlarini yaxshi odatlarga, qiz bolalarni esa goʻzal odoblarga oʻrgatmoqlari lozimdir. Bordi-yu, ular buning aksini qilsalar, ularga jabru zulm qilgan boʻladilar, bu esa ayb va gunoh sanaladi. Tasavvur qiling, koʻzingiz nuri kabi koʻrib oʻstirayotgan qizlaringiz sizning tarbiyangizdan ayrilib, bir kuni boshqa xonadonga va feʼlini bilmagan  kishilar orasiga kelin boʻlib ketadilar. Shu qizlaringizning baxtli hayot, rohatli umr kechirishlarini koʻrsangiz – quvonasiz, agar qizingizni oyoq ostida, zulm-u jafo ichida koʻrsangiz – qaygʻurasiz. Shunday emasmi?!

Shuning uchun botinib aytadiganimiz, aziz qaynonalar, sizga kelin boʻlib tushganlar ham birovlarning koʻz qorasidir. Ular ham sizning qizingiz kabi qizlarining rohatda umr koʻrishlarini istaydilar, xunuk holatlarni koʻrishga hech rozi emaslar. Shuning uchun siz qaynonalar, oʻzingiz xush koʻrgan, sevgan narsani birov ham sevmogʻini oʻrganingiz. Baʼzi bir qaynonalar borki, kelinlarini har vaqt xoʻrlaydilar, ularning qilgan ishlaridan, aytgan soʻzlaridan ayb topib turadi, fursat kelganda oʻgʻillariga yomonlab, kelinginani yomon koʻrsatishga tirishadilar. Soʻngra oʻgʻlining xotinidan ajralishini talab qiladilar, ajralmasa, alohida yashagin, deb talab qoʻyadilar.

Yemoq, ichmoq borasida ham koʻp azob beradilar. Natijada oʻrinsiz ravishda bir oilaning baxti darz ketadi, oʻgʻil bilan kelin oralariga dushmanlik tushadi. Hayotlari taʼmsiz, dunyolari lazzatsizlanadi, oxiri bu oila ahli tarqalib, xonavayron boʻladi. Xolbuki, bu qaynonaning xulqsizligidan boshqa narsa emas. Bunday qaynonalar insonga berilgan besh kunlik umrda chechak otmoqqa, meva bermoqqa hozirlangan yoshlarning umrlariga dogʻ tushirib, rohatlariga zahar soladilar. Ammo yaxshi qaynonalarni har kim maqtash bilan birga, rahmat ila yodlab ham turadilar. Boshqalarga ibrat-u oʻrnak etib koʻrsatadilar.

Qaynonalarga shafqat-u marhamatli boʻlmoq lozim boʻlgani kabi, kelinlarga ham oʻzlarining qaynonalariga itoat etmoq, xizmat qilmoq goʻzal ishlardan sanaladi. Qaysi ona oʻz jigargoʻshasining jufti-haloliga yomonlikni ravo koʻradi. Axir kelin, jonidan aziz boʻlgan nevaralarining onasi, oʻgʻlining baxti-ku. Baʼzi bir kelinlarga qaynonaning oʻrgatib turishi, nazorati yoqmaydi. Hayotda hali tajribasiz boʻlsa-da, oʻzim bilgan yoʻldan yursam, deydi. Kelganiga hech qancha oʻtmay, "hokimiyatni” qoʻlga olgisi, erini tamoman oʻziniki qilib olgisi keladi.  Axir "qaynonali kelin qar-qara kelin, qaynonasiz kelin masxara kelin”, degan hikmatli ibora bekorga aytilmagan. Juda koʻp holatlarda kelinning bilagʻonligidan oilaviy nizolar kelib chiqadi. Qaynona tarbiyasini koʻrgan kelin hayotda hech qachon qoqilmaydi. Qaynona ham kelinga misoli ona. Onalar esa hech qachon farzandlariga yomonlikni ravo koʻrmaydi. Bu soʻzni aziz kelinjonlarimiz bir umr unutmasliklari lozimdir.

Shunday qilib, yaxshi xizmatlar qilib, xush xulqlari bilan qaynonalaridan duo olgan kelinlarga bir kun kelib, oʻz kelinlari ham shunday xizmat qiladilar. "Xizmat qilgan, hurmat koʻrur”, deganlar. Aksincha qaynonalariga aziyat yetkazsa, xizmat qilmasa, itoat etmasa, gapiga gap qaytarsa, oʻz vaqtida uy ishlarini bajarmasa, kelinjonlarimiz xato qilgan boʻladi. Xullas, qaynonalariga nimani ravo koʻrgan boʻlishsa, bir kuni oʻz kelinidan qaytadi.