TAKRORIY EKIN YeRNI BOYITADI, XALQIMIZ DASTURXONIGA FAYZ BAGʻIShLAYDI

Oʻzbekiston zaminining moʻʼjizakor goʻzalligi, serhosilligi, bu zaminda yetishtirilgan neʼmatlarning betakror taʼmi yurtimiz mehmonlarida hamisha havas va hayrat uygʻotadi. Mutaxassislarning fikricha, qishi iliq va qisqa boʻlgan yurtimiz sharoitida yetishtirilgan qishloq xoʻjalik mahsulotlari quyosh nuriga yaxshi toʻyinganligi bois, oqsil va vitaminlarga boyligi bilan yer yuzining  boshqa mintaqalarida yetishtirilgan mahsulotlardan keskin farq qiladi.

Mamlakatimizning tuproq-iqlim sharoiti qishloq xoʻjaligi ekinlarini yil boʻyi ekib, 2-3-marta hosil olish imkonini beradi. Bu esa xalqimiz dasturxoniga toʻkinlik, hayotiga farovonlik baxsh etadi.

Shu yilning 1-iyunidagi "2017-yil hosili uchun gʻalladan boʻshagan maydonlarga takroriy ekin sifatida oziq-ovqat ekinlarini joylashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining qarori qishloq xoʻjaligida oz mehnat va xarajat talab etiladigan energiya tejamkor texnologiyalardan foydalanib, mahsulot tannarxini kamaytirish, dehqonchilikda noanʼanaviy usullarni qoʻllagan holda bugʻdoydan boʻshagan maydonlarga takroriy ekinlar ekish orqali  xalqimiz turmushi farovonligini yanada yuksaltirishni nazarda tutadi.

Prezidentimizning ushbu Qarorini  hayotga tatbiq etish maqsadida tumanimizdagi 379 ta fermer xoʻjaliklarining barchasida gʻalladan boʻshagan maydonlarga poliz va sabzavot, shuningdek dukkakli don ekinlarini ekish ishlari boshlab yuborildi. Chunonchi, 285 gektarmaydonga sabzavot ekinlari, 300 gektar yerga kartoshka, 200 gektariga kungaboqar ekilishi rejalashtirilgan. Bundan tashqari, bir necha fermer xoʻjaliklarida jami 100 gektarlik soya plantatsiyalarini yaratish koʻzda tutilgan. Chunki soya tuproq unumdorligini saqlovchi va oshiruvchi xususiyatga ega. Shu bilan birga soya doni tarkibida yogʻ miqdorining koʻpligi, oqsillarga boyligi bilangina emas, poyasining oʻgʻitlilik darajasi bilan ham noyob hisoblanadi. Hosili yigʻib olingan soya ekilgan maydonlarga oʻsimlikning poyalari sochib yuborilsa, kelgusi yil hosili uchun zarur boʻlgan biologik oʻgʻitga aylanadi va tuproqning donadorligini oshiradi. Bundan ham muhimi, soya doni unga aylantirilib, bugʻdoy uni bilan omuxta non yopilsa, bunday non nafaqat shirin va yumshoq, balki toʻyimliligi, darmondorilarga boyligi bilan dasturxonlarimizga fayz, tanamizga quvvat bagʻishlaydi.

Bu yil fermerlarimiz 200 gektar yerga takroriy ekin sifatida mosh ekishga kirishdilar. Mosh oziqlik qiymati jihatidan bizning Amudaryo tumanimiz sharoitida yetishtiriladigan bugʻdoy va loviya donlaridan 1,5-2 baravar ustun turadi. Bundan tashqari, mosh vegetatsiya davrida tuproqda koʻp miqdorda biologik azot va organik moddalar toʻplab, yerning tabiiy unumdorligini oshiradi. Inson sogʻligi uchun oʻta muhim boʻlgan oqsil va vitaminlarga boy boʻlgan eng shifobaxsh don hisoblanadi. Moshning poyasi va ildizining qoldiqlari esa tuproq uchun tengsiz biologik oʻgʻit vazifasini oʻtaydi.

Demak, fermerlarimiz hech ikkilanmasdan gʻalladan boʻshagan maydonlarga dukkakli ekinlardan soya va mosh urugʻini eksalar, ham xalqimiz farovonligini, ham tuproqning agrofizik va  agrokimyoviy xossalarini oshirishni taʼminlaydilar.

Bizning tumanimiz tuproq-iqlim sharoitida takroriy ekinlardan sholidan ham moʻl hosil olish mumkin. Chunki sholi yer tanlamaydi, hatto shoʻr tuproqli yerlarda ham yaxshi oʻsib-rivojlanadi. Qolaversa, sholi ekilgan maydonlarda tuproqning hosildor qatlamida biologik va organik moddalar toʻplanib, yerning tabiiy unumdorligi oshadi. Bu esa sholi ekilgan maydonlarda bahorgi ekinlardan moʻl hosil yetishtirish imkonini beradi. Takroriy ekin sifatida sholi nihollarini koʻchatlab ekish usuli esa fermerlarimiz uchun yanada yuqori daromad manbai hisoblanadi.

Xulosa qilib aytganda, tumanimiz tuproq-iqlim sharoitidan kelib chiqib, gʻalladan boʻshagan maydonlarda nafaqat yuqoridagi ekin turlaridan, balki kechki tarvuz, pomidor, qovun, bodring, sholgʻom, turp, loviya, makka, suli kabi ekinlardan ham moʻl-koʻl hosil olish mumkin. Faqat dehqonlarimiz bu ekinlarni ekish va parvarishlash agrotexnikasiga amal qilsalar, kifoya. Bu bilan xalqimiz dasturxoni toʻkin, hayotimiz esa yanada fayzli boʻladi.

Anvar YOʻLDOShEV,

tuman Qishloq va suv xoʻjaligi boʻlimi boshligʻi,

Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputati.

(Foto - https://sensorika.uz)