INTERNET DOIMO BIZGA DOʻST(mi)?

Biz axborot asrida yashayapmiz. Biz terlab-pishib koʻchiradigan kitoblarning elektron variantlari paydo boʻldi. Lekin, bugun biz ogʻiz ochgan mavzu  bu emas, butun dunyoni bir chetdan mahv etgan, oʻrgimchak toʻri deb atalmish Internet  haqida. Eʼtibor berganmisiz, oʻrgimchak toʻrini qarovsiz qolgan  uylarning xohlagan joyida uchratishimiz mumkin. Internetni ham bejizga bunday atashmagan. Chunki u ham qarovsiz qolgan, eʼtibor berilmagan joyda oson kirib keladi. Alfred Nobel umrining oxirgi onlarida shunday degan edi: "Agar harbiy yovuz maqsadlarda ishlatilishini bilsaydim, atomni yaratmagan boʻlardim”. Agar atom bombasining hozirgi siyosiy hayotdagi oʻrnini olsak, Nobelga qoʻshilmay ilojimiz yoʻq. Internet tarmogʻini yaratgan odam ham eng avvalo uning foydali tomonlarini koʻrgan. Chunki u orqali dunyoning narigi burchidagi har qanday xabardan tez va oson voqif boʻlish mumkin. Biroq zararlari-chi? Yoshlarning ongini buzadigan, unga har tomonlama notoʻgʻri gʻoya beradigan axborotlarni-chi, toʻxtatib boʻladimi? Boʻlmaydi. Chunki bu odamlarning, yoshlarning oʻziga bogʻliq. Agar u istasa, sizdan besoʻroq ham ish qilishi mumkin. Shunday ekan, gap aylanib yana tarbiyaga borib taqaladi. Bilsangiz, KXDR davlatida Internet tarmogʻidan foydalanish taqiqlangan. Bunga jazo bor. Shuning oʻzi ham oʻrgimchak toʻrining nechogʻlik zararli ekanligini koʻrsatib turibdi. Hozirda, xohlagan uyali aloqa vositasi yordamida Internetga ulanish mumkin. Bu juda oson. Lekin har doim axborot olamida yurgan odam tashqi dunyodan uzilib, gʻayratsiz, irodasiz boʻlib qoladi. Umuman yashashning qizigʻi yoʻq, umri mazmunini faqat  virtual dunyoda koʻradi.

Endi oʻylab koʻring, bunday irodasiz, oʻziga ishonmaydigan odamdan nimani kutish mumkin? Endi ularga oʻqi, deya olamizmi, yo birinchi sinfdan boshlaymizmi? Yoʻq. Hoʻl novdani buksang, har yonga bukiladi, quruq choʻpni esa osongina sindirish mumkin. Oʻzingiz oʻylang, qoʻlida telefon tutgan,  kompyuterda ishlagan, mashina mingan yoshlarning keyinchalik qoʻliga kitob tutishiga, kecha-yu kunduz mukkasidan ketib kitob oʻqishiga ishonasizmi? Internetga mukkasidan shoʻngʻigan bolaning kitoblar olamiga qaytishi juda qiyin. Oʻrgimchak toʻriga tushib qolgan odam barcha goʻzalliklarni virtual dunyoda deb biladi. Bu qanchalik dahshatligini tasavvur qilayapsizmi?

Gaplarimdan xafa boʻlmang, tengdoshim. Chunki bu haqiqat.

Aziz ota-onalar, sizning ham oʻgʻil-qizingiz bor. Oʻgʻlingizning oʻzingizga oʻxshab oliy maʼlumotli boʻlishini, qizingizning esa hammaning koʻzini quvnatadigan kelin boʻlishini istaysiz. Unda yanada hushyorroq boʻling. Toki, farzandingiz oʻrgimchak toʻriga ilinib qolmasin.

Azizlar, men hali kollej oʻquvchisiman. Lekin yuqorida fikr yuritganim – oʻrgimchak toʻri – internet olamidagi buzgʻunchi saytlardagi maʼlumotlarning tarbiyaviy maqsadlarimizga zid ekanligini yaxshi bilaman. Shuning uchun farzandlari virtual dunyo bilan har kuni "oshno” boʻlgan aziz ota-onalar, fan-texnika yuksalganini qoʻya turaylik, hech oʻylaganmisiz, qachonlardir ota-bobolarimiz tasavvur ham qilmagan, biz ham anchagacha hushimizga sigʻdirolmagan bu oʻzgarishlar, nega ulardan foydalanishimiz juda oson boʻlib qoldi? Nega ular bilan oramiz  bor yoʻgʻi bir qadam? Nega biz bundan quvonishimiz kerak? Balki bu Vatanimizning ozodligini koʻrolmayotgan, yoshlarimizning ong-u tafakkurini mahv etishga urinayotgan niyati buzuq kuchlarning ishi emasmikan? "Tekin ovqat-tomoq yirtar”, deyishgan ota-bobolarimiz. Shuning uchun yozganlarimni bir mushohada qilib koʻring, bu mening fikrlarim. Qanday xulosa chiqarish esa oʻzingizga bogʻliq, aziz mushtariy.

Siroj OLIMOV,

Mangʻit qishloq xoʻjalik kasb-hunar kolleji oʻquvchisi.