“HISOB – AQL QAYROGʻI” MAVZUSIDAGI TADBIR MATEMATIK OʻYINLARGA BOY BOʻLDI

Hayotimizda biron bir jabha yoʻqki, matematika fani aralashmagan boʻlsa. Meʼmorchilik obidalarining asrlar davomida salobat toʻkib turishi, yerning poʻlat belbogʻlari boʻlgan temir yoʻllar, baland-baland minoralar deysizmi, kosmik kemalarning konstruktiv tuzilishi, hatto sheʼriyatda ham matematika fanining goʻzal, qiziqarli formulalari, yechimlari, aniq hisob-kitoblari bor. Quruvchi oʻz ishini matematik hisob-kitoblarsiz amalga oshirmagani kabi sheʼriyatda ham sheʼriy talablar hisob-kitobiga amal qilinmasa, sheʼr badiiy jihatdan mukammal boʻlmaydi. Shuning uchun ham matematikani barcha fanlarning kaliti, deydilar.

Matematika fani oyligi doirasida “Hisob – aql qayrogʻi” mavzusida 38-sonli umumtaʼlim maktabida boʻlib oʻtgan maʼnaviy-maʼrifiy kechada maktabning 4-sinf oʻquvchilari oʻzlarining bilimdonliklarini, shu bilan birga Al-Xorazmiy yaratgan buyuk kashfiyotlari haqida hikoya qiluvchi sahna koʻrinishlarini namoyish etdilar.

Maktabning boshlangʻich sinf oʻqituvchisi Mohimjon Qurbonboyeva rahbarlik qilayotgan mazkur sinfda matematika faniga qiziquvchi oʻquvchilar koʻp. Ularning qiziqishlarini ragʻbatlantirish, iqtidorlarini rivojlantirish maqsadida Mohimjon Qurbonboyeva sinfda oʻquvchilarni guruhlarga boʻlgan holda matematik oʻyinlar, zakovat bahslari, “Qaysi guruh eng birinchi masala yechadi?” mavzusida munozarali bellashuvlar tashkil etish, darsdan tashqari mashgʻulotlar oʻtkazishga alohida eʼtibor qaratadi. Chunki aynan ana shunday mashgʻulotlarda oʻquvchilarning fikr olami kengayadi, aqli charxlanadi.

Ayniqsa, sonlarni yoddan qoʻshish, ayirish, boʻlish va koʻpaytirish amallarini bajarish oʻquvchilar uchun juda qiziqarli. Ular oʻzlari mustaqil ravishda misol va masalalar yechishga, matematik tenglamalar ustida ishlab, har xil boshqotirmalar oʻylab topishga harakat qiladilar. Guruhlarga boʻlingan holda bir guruh aʼzolari ikkinchi guruh aʼzolariga savollar berishadi, ogʻzaki yechim uchun misollar aytishadi. Biri-birini qiziqarli bahslarga chorlashadi.

Tadbirda fan oʻqituvchisi oʻquvchilarning intellektual salohiyati yuksalishi, tahliliy tafakkuri oʻsishida matematikaning roli nechogʻli kattaligini, ularning boʻsh vaqtlarini samarali va qiziqarli oʻtkazish, matematikaga muhabbatini oshirish, fanni qiziqarli tarzda oʻrgatish maqsadida toʻgaraklar tashkil etilgani haqida soʻzladi. Shuningdek, toʻgaraklardagi oʻyin tarzida oʻtkazilayotgan mashgʻulotlarda oʻquvchilar diqqatni jamlashni oʻrganib, matematika va hayot oʻrtasidagi bogʻliqlikni tushunayotganligini aytib oʻtdi. Undan tashqari, fanga bagʻishlangan bu kabi tadbirlar ham tadbirlar bolalarning mazkur aniq fanni oʻzlashtirishga boʻlgan ishtiyoqini yanada oshirishini taʼkidladi.

Tadbir davomida oʻquvchilarning oʻzlari ham tadbirga monand koʻrgazmali qurollar tayyorlashdi. Matematik amallarni sheʼriy talqin etishib, hatto maqollar aytishdi. Turli xil tenglamalar, qoʻshish, ayirish, koʻpaytirish, boʻlish amallari, kasr sonlar boʻyicha sinf rahbari Mohimjon Qurbonboyeva bilan birgalikda tayyorlagan sheʼriy chiqishlari, shuningdek, sahna koʻrinishlari namoyishi tadbir ishtirokchilari boʻlgan ota-onalar, maktab oʻqituvchilari va oʻquvchilarida katta taassurot qoldirdi.

“Hisob - aql qayrogʻi”, deb nomlangan tadbir haqiqatdan ham oʻquvchilar aqlini peshlovchi matematik oʻyinlar, kuy va qoʻshiqlar hamda raqslarga boy boʻldi.

M.XALILLAYeVA.