Xavfli kasallikdan ehtiyot boʻling
Quturish hayvonlar va odamda uchraydigan, asab tizimining ogʻir shikastlanishi bilan kechadigan oʻta xavfli yuqumli virusli kasallikdir. Odamlar uchun kasallik manbai boʻlib: quturgan uy hayvonlari, yovvoyi hayvonlar, kemiruvchilar barcha issiq qonli hayvonlar hisoblanadi Jumladan it, mushuq sigir, ot, eshak, choʻchqa, chiyaboʻri, tulki, quyon, sichqon va kalamushlar quturish kasalligini odamlarga yuqtirishi mumkin. Odamlarga quturish kasalligi 90-95 holatlarda itlardan yuqadi.
YuQISh YOʻLLARI:quturish kasalligi odamga asosan, quturgan hayvonlarning tishlashi, tirnashi, shuningdek virus odamga jarohatlangan teri va shilliq qavatiga (ogʻzi; koʻzi, burni) quturgan hayvon soʻlagi tushishi orqali oʻtishi mumkin. Quturgan hayvonlar soʻlagi kasallikning yagona yuqish yoʻlidir. Kasallik odamdan odamga, odamdan hayvonga yuqmaydi.
POTOGENEZ.Quturish virusi odam organizmiga tushgandan keyin kasallik birdaniga boshlanmaydi, dastlab virus periferik nervlar atrofida suyuqlik oqimi bilan orqa va bosh miyaga yetib boradi, miya toʻqimasida koʻpaya boshlaydi. Bu jarayon belgisiz kechadi va kasallikning yashirin davri deyiladi. Bu davr bir haftadan bir yilgacha, baʼzida undan ham koʻproq boʻlishi mumkin. Kasallikning oʻrtacha yashirin davri 1,3 oyni tashkil etadi. Bu davrning choʻzilishi yoki qisqarishi jarohat yetkazgan hayvonga, jarohat hajmiga, chuqurligiga, joylashgan joyiga bogʻliq. Masalan: bosh, boʻyin, yuz, panja, qoʻl kafti, barmoqlarda jarohat joylashsa yashirin davri (inkubatsion davr) qisqa boʻladi.
KLINIKASI:oʻtkir yuqumli zoonoz kasallik boʻlib odamlarda va hayvonlarda bosh va asab tizimi zararlanishi bilan xarakterlanadi. Klinik kechishiga qarab 3 davrga boʻlinadi: 1-boshlangʻich, 2- avj olish, 3-falajlik.
Bemorning tishlangan joyi qichiydi, tortishib ogʻpiydi, bitgan jarohat va chandiq takroran yalligʻlanishi mumkin. Tushkunlikka tushadi, gʻamgin boʻlib qoladi, uyqusi buziladi, ishtahasi boʻgʻiladi, unda qoʻrquv hissi paydo boʻladi, kayfiyati oʻzgarib turadi, atrofga loqayd boʻladi. Tana harorati koʻtariladi, yurak urishi tezlashadi. Bemorda suvdan, havodan va yorugʻlikdan qoʻrqish (gidrofobiya, aerofobiya, fotofobiya) holatlari paydo boʻladi, shuningdek nafas olishi qiyinlashadi.
It tishlaganda birinchi tibbiy yordam: jarohat olgan joydagi yaralarni oqar suvda va qir sovun bilan yuvib, jarohat atrofi 70 foizli spirt yoki 3 foizli yod bilan ishlov berilib, asseptik bogʻlam qoʻyiladi.
Agar Sizni hayvon tishlasa yoki soʻlagi jarohatlangan teri va shilliq qavatingizga tushsa, unda Siz zudlik bilan tibbiy yordamga murojaat qilishingiz hamda mutaxassis shifokorning tavsiyasiga koʻra, quturishga qarshi oʻz vaqtida va toʻliq emlanishingiz lozim. Bu bedavo, oʻta xavfli kasallikdan oʻzingizni saqlang.
Soliy XOLIMBETOV,
koʻp tarmoqli markaziy poliklinikaning 1-toifali travmatolog shifokori.
(Foto - http://www.uzssgzt.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
