Amudaryo tumani tarixiy-oʻlkashunoslik muzeyiga XVIII-XIX asrlarga oid buyumlar va jihozlar sovgʻa qilindi

Har qanday davlat taraqqiyot sari intilar ekan, doimo tarixga nazar tashlab, mavjud urf-odatlar, anʼanalar va qadimiy yodgorliklarni oʻrganishga va saqlashga intilishi tabiiy. Ayniqsa, bu borada muzeylarning oʻrni beqiyosdir. Chunki muzeylar oʻtmishdan kelgan tarixiy madaniyat, maʼrifat, tabiat yodgorliklarining yaxlit tizimiga solingan yigʻindisi boʻlib, amaldagi qonun-qoidaga muvofiq ravishda saqlanadi va namoyish qilinadi.

Tumanimizda uzoq va boy tarixga ega boʻlgan oʻtmishimiz haqida xabar beruvchi, ajdodlarimizning turmush tarzi, madaniyati, maʼnaviyati, urf-odat, anʼanalarini kelajak avlodga yetkazish maqsadida tashkil qilingan tarixiy-oʻlkashunoslik muzeyiga qiziquvchilarning, unga tashrif beruvchilarning soni tobora ortib bormoqda.

Mazkur muzeydan tarixiy bebaho yodgorliklar, ajdodlarimiz tomonidan foydalanilgan uy-roʻzgʻor buyumlari, oʻtmishda qoʻllanilgan ish qurollari, dehqonchilik hamda hunarmandchilik buyumlari, yerlarni sugʻorishda ishlatilgan asbob-uskunalar, noyob qoʻlyozmalar, qadimiy cholgʻu asboblari, oʻsha davrlarda kiyilgan turfa liboslar oʻrin olgan boʻlib, muzey fondini yanada boyitishga tumanimiz aholisi ham oʻzlarining hissasini qoʻshib kelmoqda.

Jumladan, amudaryolik Davlatboy Eshmonov 22-iyun sanasida muzey zaxirasini toʻldirishga oʻz ulushini qoʻshish maqsadida XVIII-XIX asrlarda yashagan ajdodlarimiz tomonidan foydalanilgan un tegirmoni, sopoldan yasalgan katta xum, shuningdek, ikki tabaqali naqshdor eshik hamda oʻymakorlik bilan ishlangan ikki tabaqali arab yozuvi yozilgan qadimiy darvozalarni sovgʻa qildi.

Yurtdoshimiz Davlatboy Eshmonov tumanimizning tarixida oʻchmas iz qoldirgan, naqqoshlik sanʼati ustalaridan biri Eshmuhammad Naqqoshning beshinchi avlodi boʻlib, muzeyga Eshmuhammad Naqqosh hamda uning oʻgʻli Saʼdulla Naqqoshning rasmlari portretini ham sovgʻa qildi.

2009-yilda nashrdan chiqqan “Amudaryo” kitobida yozilishicha, Mangʻit qalʼasining qurilganligiga 300-yildan ortiq vaqt oʻtgan boʻlib, XIX asrda Eshmuhammad Naqqosh qalʼaning qurilishi loyihasi ustida ishlagan. Ushbu loyihada qalʼa markazida katta va goʻzal minora qurilishi hamda markazdagi tosh koʻchaning eni 16 metr boʻlishi, Mangʻit xonlikdagi eng chiroyli qalʼalardan biri boʻlishi rejalashtirilgan boʻlib, ayrim sabablarga koʻra loyiha oʻz nihoyasiga yetkazilmagan.

Shuningdek, kitobda keltirilishicha, Eshmuhammad Naqqosh Xiva xoni maslahatchisi boʻlgan, xonlik davrida yetishtirilgan paxtaning “Amerika” navi urugʻini olib kelib yetishtirgan.

Davlatboy Eshmonov kabi tuman muzeyini boyitishga hissa qoʻshgan yurtdoshlarimizdan Abdulla Ortiqov muzeyga XVIII-XIX asrlarga tegishli, uy-roʻzgʻorda foydalanilgan, misdan yasalgan, qadimiy koʻzani sovgʻa qildi. Shuningdek, Choykoʻl ovulidagi Rajabboy Yeshjonovlar oilasi shu davrga tegishli, oʻtmishda ajdodlarimiz kiygan liboslardan biri boʻlgan "Sang-sang" poʻstin hadya qildi.

Muzey maʼmuriyati bundan bagʻoyat xursand boʻldilar hamda muzey zaxiralarini toʻldirishga yordam bergan eksponatlar egalariga chuqur minnatdorchilik bildirdilar.

Aytish kerakki, tuman muzeyi zaxirasini doimo boyitib borish, toʻplangan muzey ashyo va kollektsiyalarini kelajak avlodlarga bus-butun holatda yetkazish, asrab-avaylash har birimizning burchimiz boʻlib, alohida masʼuliyat talab etadi. Muzeydagi har bir ekspozitsiya oʻzining maftunkorligi, tarixiy ahamiyati va judayam boy tarixiy maʼlumotlarni oʻz ichiga qamrab olgani bilan ahamiyatli hisoblanadi. 

Charos Arslonova, tuman hokimligining Axborot xizmati rahbari.