1-OKTYaBR – OʻQITUVChI VA MURABBIYLAR KUNIGA

Insoniyatning ong-tafakkuri rivojlangani sari u yaratgan bilimlar ham ortib bordi. Tarix fanidan bizga maʼlumki, ijtimoiy ong shakllaridan biri boʻlgan fanni tarmoqlarga ajratgan qadimgi yunonlarda toʻplangan bilimlarni kelgusi avlodga oʻrgatuvchi kishilarni “pedagoglar” deb atashgan. Bora-bora bilimlar bilan birga uni oʻqitish usullari ham takomillashib borgan. Har bir davrda, u qaysi mamlakat boʻlmasin, agar sanʼat rivoji uchun sharoit boʻlsa ijodkor kishilar, harbiy harakatlar ustuvor boʻlganda qoʻshin boshliqlari, falsafaga ehtiyoj boʻlganda faylasuflar, fan taraqqiy qilishi uchun imkon boʻlganda olimlarning taʼlim berishlari muhim hisoblangan. Buyuk geografik kashfiyotlar, fan-texnika yutuqlaridan soʻng taraqqiyot yanada tezlashib ketdi, insoniyat XX asrni oʻz tafakkuri va irodasining kuchi asrlar boʻyi amalga oshmagan moʻjizalarni qilishga qodirligining yana bir isboti sifatida tarixga muhrladi. Endilikda inson oʻzining uzoq ajdodidan farqli ravishda jamiyatning ongli kishisi sifatida yashashi uchun koʻp narsalarni bilishga majbur. Bu bilish yoʻli esa uzoq va bepoyondir, undan yolgʻiz bormoq adashishlarga olib boradi. Bu yoʻlning boshidan bizga uni yaxshi biluvchi, bizga oʻrgatuvchi ustozlar hamroh boʻladi. Tafakkurimiz rivojlanishi uchun oldin borliqni anglaymiz, oʻzimizgacha yaratilganlarni oʻrganamiz, boshqacha aytganda, devor tiklash uchun oldin poydevor hosil qilamiz. Bunda oʻqituvchi bergan bilimlar kurtagining ahamiyati katta boʻladi.
Maktabga ilk qadamini qoʻygan bolaning ongida xotiralar, sezgilar, ota-onasi orqali olgan birinchi taassurotlar mavjud boʻladi. Haqiqiy bilimlar bilan u taʼlim jarayonlarida tanishadi, fikrlash koʻnikmasi shakllanadi, oʻzida mavjud boʻlgan qobiliyatlar namoyon boʻla boshlaydi. Ushbu jarayonlarda bilimlar va oʻquvchi orasida ularning birinchisini ikkinchisiga yetkazuvchi oʻqituvchining oʻrni katta. Bogʻ parvarish qiladigan bogʻbonning ishi qancha mashaqqatli boʻlsa, insonni yetuk qilib jamiyatga olib kiruvchi oʻqituvchining masʼuliyati ham shunchalik ogʻir. Kishi hayotida erishgan barcha yutuqlarda oʻziga berilgan bilim va tarbiya, uni bergan kishining zahmati aks etib turadi.
Ustoz va murabbiylik keng tushunchadir. Faqat oʻquv dargohlarida emas, balki keng hayotda, uning turli jabhalarida bizga zarur boʻlgan, koʻmak beradigan bilimlar, yoʻl-yoʻriq, maslahatlarini bergan kishilar ham ustoz hisoblanadi. Garchi bir davrda yashamagan boʻlsalar-da, biroq asarlari oʻzi uchun maktab vazifasini oʻtagani, koʻp narsalarni oʻrgatgani uchun Abdulla Qahhor rus adibi Chexovni oʻzining ustozi deb bilgan edi. Hayot yoʻli, qilgan ishlari bizga oʻrnak boʻlgan va ruhan tarbiyalagan, bevosita va bilvosita bergan maslahatlari, gaplari hayotimizni yaxshi tomonga oʻzgartirgan kishilar ustoz deb atalmoqqa loyiqdir.
Kishi oʻz-oʻziga ham ustoz boʻlishi shart. Bizga berilgan taʼlimdan tashqari mustaqil oʻqib-oʻrganishning ham oʻrni gʻoyat ahamiyatli.  Oʻz ustimizda ishlamasak, bizga oʻrgatilganlarning samarasi kuchli boʻlmaydi. Erkin va ijodiy fikrlash orqali yangi bilimlarni yaratamiz, hamma davrlarda shunday boʻlgan, biroq oldinga qarata tashlangan har bir qadamimizning ostida zamin – bilimlar, ularni bizga bergan Ustozlarning mashaqqatli mehnati yotadi.

Siroj Olimov, Amudaryo tumani 30-sonli umumtaʼlim maktabining
Ijodiy-madaniy masalalar boʻyicha targʻibotchisi.