PREZIDENT QARORI SUD HIMOYaSINI MUSTAHKAMLAShGA XIZMAT QILADI

Mamlakatimizda sud hokimiyatining haqiqiy maʼnodagi mustaqilligini taʼminlash, fuqarolarning buzilgan huquqlarini tiklash va odil sudlovni amalga oshirish, xalqning odil sudlovga boʻlgan ishonchini oshirish borasida salmoqli ishlar amalga oshirildi.
Islohatlar natijasida maʼmuriy sudlarning ochilishi muxim qadam boʻlib, oldin Oʻzbekiston sud tizimida mavjud boʻlmagan fuqarolarning va yuridik shaxslarning davlat boshqaruv organlari, idoraviy normativ hujjatlar ustidan sudga shikoyat qilish, bir soʻz bilan aytganda, fuqarolar maʼmuriy organlar qarorlarining qonuniyligi yuzasidan nizolashadigan boʻldi. Maʼmuriy sudlar tomonidan fuqarolar va yuridik shaxslarning huquqlarini buzuvchi maʼmuriy organlar qarorlarini haqiqiy emas deb, maʼmuriy organlar mansabdor shaxslarining xatti harakatlarini qonunga xilof deb topilib kelindi.
Prezidentimizning «Davlat organlari bilan munosabatlarda fuqarolar va tadbirkorlik subʼektlari huquqlarining samarali himoya etilishini taʼminlash hamda aholining sudlarga boʻlgan ishonchini yanada oshirish chora-tadbirlari toʻgʻrisidagi» PQ-107-sonli qarori qabul kilinishi maʼmuriy sudlar faoliyatini mustahkamlovchi muhim hujjat boʻldi.
Qarorning qabul qilinishi bilan fuqarolar va yuridik shaxslarning huquqlarini va qonuniy manfaatlarini huquqbuzuvchi maʼmuriy organlarning hujjatlari haqiqiy emas deb, maʼmuriy organ mansabdor shaxslarining xatti-harakatlarini qonunga xilof deb topib gina qolinmasdan, mazkur qaror, xatti-harakat (harakatsizlik) oqibatida buzilgan huquqlar qonunda belgilangan barcha usullarda tiklanadi. Shu maqsadda huquqi buzilgan fuqaro yoki tadbirkorlik subʼektiga ommaviy huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizo bilan birga uning oqibatida kelib chiqqan zararni undirish talabi bilan ham maʼmuriy sudga taqdim etishi va bunday talablarni koʻrib chiqish maʼmuriy sudlar vakolatiga oʻtkaziladi.
Shuningdek, qarorda maʼmuriy sud ishlarini yuritish  «sudning faol ishtiroki» tamoyili asosida amalga oshirilishi, yaʼni maʼmuriy sudlar ishning haqiqiy holatlarni aniqlash uchun oʻz tashabbusi bilan dalillarni yigʻish majburiyatini yuklash, huquqi buzilgan tarafning esa dalillarni yigʻishda imkoniyat darajasida ishtirok etishiga sharoit yaratishi belgilangan. Bundan maʼmuriy organlarga oʻz qarorlarining, mansabdor shaxslarining xatti-harakatlarining qonuniyligini isbotlab berish majburiyatini yuklanadi.
Sud qarorlari oʻzining ijrosi bilan ahamiyatlidir. Lekin  amaliyotda maʼmuriy organlar tomonidan hamma vaqt ham sud qarorlarining ijrosini toʻliq taʼminlamayotganligi koʻplab fuqarolar va tadbirkorlarning noroziliklarini keltirib chiqarmoqda. Prezidentimiz qarori bilan maʼmuriy sudlarning ommaviy-huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan ishlar boʻyicha hal qiluv qarorlari davlat organlari yoki tashkilotlari tomonidan ijro qilinmagan taqdirda ularga taʼsir chorasi sifatida sud jarimalarini qoʻllash, davlat organlari  yoki tashkilotlari tomonidan ommaviy munosabatlardan kelib chiqadigan ishlar boʻyicha hal qiluv qarorining takroran ijro qilinmaganligi davlat organlari yoki tashkilotlarining mansabdor shaxslariga nisbatan dastlab qoʻllanilgan sud jarimasini oshirilgan miqdorda qoʻllanishi muammoning yechimi boʻladi. Natijada fuqarolar va tadbikorlik subʼektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini tiklash haqidagi sud qarorlarining toʻliq ijro qilinishiga erishiladi.
 Xulosa oʻrnida aytish joizki,  davlatimiz rahbarining qarori maʼmuriy sudlarning bugungi demokratik jamiyatda inson qadrining ulugʻlanishida oʻrni ahamiyatlidir. Sudlar tomonidan qonunda belgilangan barcha usullardan foydalanib fuqarolar va tadbirkorlik subʼektlarining barcha huquqlarining himoya qilinibgina qolmasdan, toʻliq tiklanishini kafolatlovchi muhim hujjat boʻlib xizmat qiladi.  

R.Xudayberganova,

Qoraqalpogʻiston Respublikasi maʼmuriy sudining sudyasi.