“KOʻNGLIMDA BIR YoR, QOʻYNIMDA BIR YoR”...

Qadimgi podsholik davrlarida tugʻilmaganim uchun shukronalar aytaman. Chunki tarixdan maʼlumki, oʻsha davrlarda har bitta podshohning kamida oʻnta, yigirmatadan xotini boʻlgan. Ayrim afsonalarda qirqtadan ortiq deb aytiladi. Achinarlisi, oʻsha zamonlarda yoshi bir joyga borib qolgan zolim shohlar yoshgina qizlarni majburan nikohiga olib, ularning orzu-umidlarini, umrini xazon qilgan. Tarixni qoralashdan yiroqman! Lekin oʻsha davrning mana shu kabi ayrim “sarqit”lari bizgacha yetib kelganday goʻyo. Yaʼni koʻpxotinlik. Hozirgi erkin, demokratik jamiyatda koʻpxotinlik masalasini muammo sifatida olib chiqish balki kimlargadir yoqmas. Shunday boʻlsa-da, bu borada oʻz mulohazalarimga toʻxtalib oʻtmoqchiman.

Yurtboshimizning shu mavzudagi ushbu  soʻzlarini aynan keltirib oʻtsam: “Bugun hayotimizda “ZAGS” yaʼni fuqarolik holatlari dalolatnomalarini yozish organidan oʻtmasdan turib, pul evaziga yashirincha shaʼriy nikoh oʻqitish, xotin ustiga xotin olish holatlari ham afsuski, uchrab turibdi. Bir paytlari hayotning oʻzi rad etgan qoʻshxotinlik balosi qanday xunuk oqibatlarga olib kelishi barchamizni tashvishga solishi kerak. Atoqli adibimiz Abdulla Qodiriy “Oʻtkan kunlar” romanida kundoshlik tufayli butun bir oila boshiga tushgan fojealarni juda taʼsirchan tasvirlab bergani nahotki saboq boʻlmagan boʻlsa? FHDYo organidan berilgan hujjatga ega boʻlmagan shaxslarga shaʼriy nikoh oʻqigan har qanday mullaga, agar u vallomat boʻlsayam jinoiy jazo berish koʻzda tutiladi”.

Dunyoda har kimning oʻz haqiqati bor. Balki qoʻshxotinlik kimningdir nazarida ijobiydir. Ammo inson organizmida yurak bitta boʻlsa, (bu oʻzgarmas haqiqat) xoʻsh, ikkita, uchta, oilasi borlar qanday sevar ekan-a?! Ular yuragining oʻlchami kengroqmikin? Masalaning yana bir ogʻriqli tomoni – faqat shaʼriy nikoh orqali ikkinchi ayoldan tugʻilgan farzandlarning taqdiri qanday kechadi? Ota mehrini toʻliq his qilmay, kimlarningdir nazarida “oʻynashdan boʻlgan farzand” tamgʻasi ostida, nafrat bilan ulgʻayishi turgan gap. Ushbu mavzu yuzasidan jamoatchilik fikrini oʻrganish maqsadida internet nashrlarining birida shu masala boʻyicha yozilgan izohlarni kuzatdim. Har kimning fikri har xil. Kimdir koʻpxotinlikni toʻgʻri, deydi. Kimdir xato deydi. Birov dinimizda toʻrtta xotingacha uylanishga ruxsat bor, deydi. Har kim oʻzicha haq.

Yetimning boshini silash, ana shu yetim bolalarni boqishda qiynalayotgan mazluma ayolga yordam qoʻlini uzatish, moddiy qoʻllab-quvvatlash insoniy burch. Biroq yordam berish uchun oʻsha ayolni nikohiga olishi shartmi? Yordam xolis boʻlmaydimi? Lekin hozirgi ayrim “xotinfurush”larning aksariyat qismi yetimning boshini silash, yoki gʻarib koʻngilni obod qilish uchun emas, oʻzining shaxsiy xohishlari uchun, havoi nafsi uchun ikkinchi roʻzgʻor qilayotgani koʻzga tashlanadi. Har kuni televideniye orqali berilayotgan ayrim koʻrsatuvlardagi koʻpxotinlik tufayli buzilib ketayotgan oilalarni, erining ikkinchi oilasi borligini bilmay turib oila qurib, soʻng arosatda qolgan yosh-yosh qizlarning ayanchli hikoyalarini eshita turib, bu mavzuga munosabat bildirgim keldi.

Koʻtarilgan masala yuzasidan koʻp gapirish mumkin. Xulosa esa turlicha. Nima boʻlganda ham, birovning goʻriga birov tushmaydigan dunyo bu. Har kim oʻz qilgan ishlari uchun oʻzi javob beradi.

Aziza MADRAHIMOVA.