ATROF-TABIAT MUHITGA ZARAR YeTKAZILIShIGA YOʻL QOʻYILMAYDI

Mamlakatimizda atrof-muhitni muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, sanitariya va ekologik holatni yaxshilashni taʼminlash sohasida izchil ishlar olib borilmoqda. Bu borada, shuningdek, hududda tabiatga zarar yetkazilishining oldini olish boʻyicha Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligining Amudaryo tuman boʻlimi tomonidan ham tegishli chora-tadbirlar amalga oshirilib kelinmoqda.

Boʻlim xodimlari tomonidan noqonuniy chiqindi tashlash, atrof-muhitni, ichimlik va oqava suvlarni ifloslantirish, yigʻilib qolgan chiqindilar, oʻsimlik qoldiqlari, xazonlarni yoqib yuborish, shuningdek, hayvonot va oʻsimlik dunyosi, suv va suvdan foydalanish toʻgʻrisidagi nizom talablariga rioya qilmaslik oqibatida tabiatga zarar yetkazish holatlarining oldini olish maqsadida tushuntirish-targʻibot va reyd tadbirlari yoʻlga qoʻyilgan.

Joriy yilning oʻtgan 7 oyi davomida oʻtkazilgan ekologik reyd tadbirlari davomida jami 67 ta huquqbuzarliklar aniqlangan. Shunga koʻra tegishli tartibda maʼmuriy bayonnomalar rasmiylashtirilib, 202 mln. 725 ming soʻm miqdoridagi jarimalar undirilgan. Undan tashqari, tumanda faoliyat yuritayotgan 157 ta korxona-tashkilotlarga atrof-muhitni ifloslantirgani va belgilanmagan joylarga chiqindilar tashlagani uchun Vazirlar Mahkamasining tegishli qarorlariga asosan jami 129 mln. 875 ming 271 soʻm kompensatsiyalar toʻlatilgan.

Maʼlumki, shu yil 31-mayda “Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish sohasini transformatsiya qilish va vakolatli davlat organi faoliyatini tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Prezident Farmoni imzolandi. Unga koʻra, Tabiat resurslari vazirligi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim oʻzgarishi vazirligi deb qayta nomlandi.

Endilikda sohada raqamli texnologiyalar asosida zamonaviy ekologik monitoring mexanizmini yaratish, ekologik madaniyatni yanada oshirish, bioxilma-xillikni asrash va chiqindilar bilan bogʻliq ishlarni tartibga solish kabilar borasidagi belgilab qoʻyilgan vazifalar amalga oshiriladi. Shuningdek, daraxt, butalarni ekish, yashil hududlarni tashkil qilish hamda ularni muhofaza qilishning yangi tartiblarini joriy qilish orqali ekologik vaziyat tubdan yaxshilashga qaratilgan chora-tadbirlar ijrosiga alohida eʼtibor qaratiladi.

Undan tashqari, joriy yil 1-dekabrgacha tumanlarda atmosfera havosi ifloslanishi fon monitoringini amalga oshirish uchun avtomatlashgan kichik stantsiyalar oʻrnatiladi. 2025-yil yakunigacha respublika hududi boʻyicha atmosfera havosining tabiiy ifloslanishi yuqori boʻlgan hududlarni prognozlash va aholini barvaqt ogohlantirish tizimi sinov tariqasida joriy etiladi. 2024-yil yakunigacha hududlarni ekologik baholash boʻyicha indikatorlar asosida eco-indicator.uz reytingi shakllantiriladi va har bir hududning ekologik pasporti eʼlon qilinadi.

2024-yildan boshlab, har yili “yashil belbogʻ”, “yashil bogʻ” va “yashil jamoat park”lar hamda “yashil qoplamalar” – himoya oʻrmonzorlarini barpo etish va doimiy foydalanuvchiga topshirilgunga qadar saqlab turish, asosiy temiryoʻl va magistral avtoyoʻllar boʻyida daraxt koʻchatlarini ekish, har bir tuman va shaharda 5 gektardan kam boʻlmagan maydonlarda bogʻlar barpo etish kabilar uchun 500 milliard soʻm ajratiladi.

Tumanimizda ham 2023-yilning bahor mavsumi davomida “Yashil makon” umummilliy loyihasi va “Dolzarb 40 kunlik” davomida koʻchat ekish ishlarini samarali tashkil etish yuzasidan samarali ishlar amalga oshirildi. Loyiha doirasida 770 ming dona manzarali va mevali daraxt koʻchatlari, qalamchalar ekish rejalashtirilgan boʻlsa, oʻtgan davr mobaynida tumanimizdagi barcha korxona-tashkilotlar, fuqarolar yigʻinlari hududi va aholi tomorqalarida, shuningdek, avtomobil yoʻllari boʻylarida vergin archasi, sharq tuyasi, yapon soforasi, katalpa, shumtol, qayragʻoch, jiyda, tut, zarang, akatsiya, turli xildagi teraklar oʻtqazildi. Shuningdek, suriya atirguli, turli navli uzum qalamchalari, hoʻl mevali va yongʻoq mevali daraxt koʻchatlari ham ekildi.

Ekologiya va atrof-muhit muhofazasi nihoyatda muhim oʻrin tutadi. Yashash uchun tabiatni asrashimiz, tabiiy resurslarni oqilona boshqarishimiz, ulardan tejamkorlik bilan foydalanishimiz zarur. Chunki, yer sharidagi koʻplab ekotizimlar zaxirasi deyarli tugab borayotgan, aholi soni oʻsib borayotgan, iqtisodiy taraqqiyotga ehtiyoj kun sayin ortayotgan bugungi vaziyatda atrof-muhitni saqlash har qachongidan ham dolzarb vazifa sanaladi.

O.Xudoyberganova