TOʻRT OYoQLI DOʻSTINGIZ “AJAL QUROLI”GA AYLANMASIN!
It odamga eng yaqin boʻlgan uy hayvonlaridan biri boʻlib, sodiqlik borasida tengi yoʻqdir. Shu boisdan ham odamlar itdan qoʻriqchi, qutqaruvchi, izlab topuvchi kabi koʻpgina maqsadlarda foydalanishadi.
Bunda, albatta itni toʻgʻri parvarishlash, turli yuqumli kasalliklarga qarshi emlatish muhim oʻrin tutadi. Aks holda koʻpgina tashvish va muammolarni keltirib chiqarishi mumkin.
Quturish - hayvonlarga xos kasallik hisoblanib, uning qoʻzgʻatuvchisi virusdir. Tabiatdagi yovvoyi hayvonlar - tulki, boʻri, shoqollar orasida uchrab turadi va tishlash oqibatida uy hayvonlariga yuqadi. Quturgan hayvon tishlaganda, soʻlagi jarohatlangan teriga tushganida yuqishi mumkin. Soʻlak bilan terining ichiga kirgan virus asab tolalari orqali markaziy asab tizimi hujayralariga yetib boradi va asab toʻqimasini jarohatlaydi. Natijada quturish kasalligi yuzaga chiqadi. It tishlagan jarohat bosh miyaga qanchalik yaqin boʻlsa, kasallikning yashirin davri ham shunchalik yaqin boʻladi.
Bu bedavo dardga yoʻliqmaslik uchun biron yovvoyi hayvon yoki it tishlaganda albatta, tibbiyot muassasasiga murojaat etish, quturish kasalligiga qarshi emlatish zarur.
Kasallikning oldini olish choralari ham oʻzimizga bogʻliq. Yaʼni, har bir odam it, mushuklarni saqlashdan oldin ularni parvarishlash uchun imkoniyati bor-yoʻqligini inobatga olishi (qorni toʻymagan hayvon yemish gʻamida daydib ketadi), vaqtida turli yuqumli kasalliklarga qarshi emlatishi lozim. Chunki, ostonangizdagi it biror bir kishini tishlasa, bundan jabrlangan odam ham moddiy, ham maʼnaviy zarar koʻrishini, eng dahshatlisi, oqibati oʻlim boʻlgan quturish kasalligining yuqish xavfi tugʻilishini anglab yetmoq kerak.
Kasallikning oldini olish uchun xizmatdagi va xonadonlardagi itlarni oʻz vaqtida kasal-likka qarshi emlatib turish, bolalarning daydi itlar bilan oʻynashiga yoʻl qoʻymaslik, xonadonlarda saqlanayotgan itlarni koʻchaga qarovsiz qoʻyib yubormaslik lozim. Itlarni koʻchaga boʻyinbogʻ va tumshuq-tasmada olib chiqish maqsadga muvofiq hisoblanadi.
It yoki boshqa hayvon tishlaganda jarohat darhol xoʻjalik sovuni bilan yuvilib, atrofiga yodning spirtli eritmasini surtish va darhol tibbiyot muassasasiga murojaat etish lozim.
Har bir odam oʻz xonadonida boqilayotgan va sodiq doʻstim, deb hisoblaydigan iti oʻzining yoki boshqalarning ajaliga sababchi boʻlishi mumkinligini chuqur anglab yetib, buning oldini olishi zarur.
A.YaVBASAROV,
tuman DSENM epidemiolog shifokori.
(Foto - http://www.uzssgzt.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
