FAOL XOTIN-QIZLAR — JAMIYaT TARAQQIYoTI GAROVI

"Insoniyat tarixi shundan guvohlik beradiki, ming yillar davomida har qaysi jamiyatning madaniy darajasi va maʼnaviy barkamolligi ayollarga boʻlgan munosabat bilan belgilanadi. Ayniqsa, ayollarga sharqona ehtirom va eʼzoz biz uchun ibratli merosdir”, degan edi Birinchi Prezidentimiz Islom Karimov.

Darhaqiqat, ayolni ulugʻlash, xotin-qizlarning jamiyatdagi nufuzini oshirish, ularning davlat qurilishidagi ishtirokini taʼminlash siyosiy, iqtisodiy va maʼnaviy jihatdan katta ahamiyatga ega. Shu sababli istiqlol yillarida ayollar masalasida 80 dan ortiq xalqaro andozalardagi milliy hujjatlar qabul qilindi.

Konstitutsiyamizning 46-moddasida "Xotin-qizlar va erkaklar teng huquqlidirlar”,  deb belgilab qoʻyilgan. Asosiy Qomusimizda belgilangan konstitutsiyaviy qoidalar huquqiy tusdagi bir qator hujjatlar turkumida ham oʻz ifodasini topdi. Bu hujjatlar xotin-qizlarga taʼlim olishi va kasbiy tayyorgarlikda, mehnat qilishda, mehnat uchun haq olishda va xizmatda, ijtimoiy-siyosiy va madaniy faoliyatida teng imkoniyatlar berilishidan, ayollar mehnatini muhofaza qilish va sogʻligʻini saqlash boʻyicha maxsus chora-tadbirlar koʻrilishidan, mehnatning onalik bilan uygʻunlashtirilishi imkoniyatini beradigan shart-sharoit yaratilishidan, onalik va bolalikni huquqiy muhofaza qilish, moddiy va maʼnaviy qoʻllab-quvvatlash, shu jumladan, homilador ayollar va onalarga haq toʻlanadigan taʼtil hamda boshqa imtiyozlar berilishidan iboratdir.

Maʼlumki, fuqarolarning ijtimoiy-siyosiy jarayonlardagi faol ishtiroki  fuqarolik jamiyatini  barpo etishning muhim omillaridan biridir. Shu bois mamlakatimizda aholi, xususan, xotin-qizlarning siyosiy-huquqiy savodxonligini oshirish, davlat va jamiyat boshqaruvida faol ishtirokini taʼminlashga alohida eʼtibor qaratilmoqda. Bu bejiz emas. Chunki fuqarolik jamiyatini shakllantirish jarayonida ayollarning ijtimoiy-siyosiy faolligini oshirish barkamol avlod tarbiyasida xotin-qizlarga keng imkoniyatlarni yaratish, demokratik qadriyatlarni amalda roʻyobga chiqarish kabi vazifalar bilan chambarchas bogʻliqdir.

Mamlakatimiz BMT tomonidan qabul qilingan ayollar huquq va erkinliklarini taʼminlashga oid 70 dan ortiq xalqaro hujjat va xalqaro shartnomalarga qoʻshilgan. BMTning Xotin-qizlar huquqlari kamsitilishining barcha shakllariga barham berish toʻgʻrisidagi konventsiyasi, Xotin-qizlarning siyosiy huquqlari toʻgʻrisidagi, Xalqaro mehnat tashkilotining Onalikni muhofaza qilish toʻgʻrisidagi, Mehnat va bandlik sohasida kamsitishlar toʻgʻrisidagi konventsiyalar shular jumlasidandir.

Milliy saylov qonunchiligimizga muvofiq, siyosiy partiyalar tomonidan hokimiyat vakillik organlariga saylovlarda deputatlikka nomzodlarni koʻrsatishda xotin-qizlar uchun 30 foizlik kvota belgilangani bunga yorqin misoldir. Bunday imkoniyatlar samarasida ayollar mamlakatimizda amalga oshirilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarda, siyosiy jarayonlarda faol ishtirok etayotir. Konstitutsiyamizning 117-moddasida xotin-qizlarning hokimiyat vakillik organlariga saylash va saylanish huquqi mustahkamlangani esa muhtarama ayollarimizning ijtimoiy-siyosiy faolligini yanada oshirishda huquqiy asos boʻlib xizmat qilmoqda.

Joriy yilning 4-dekabr kuni boʻlib oʻtadigan Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti saylovida ham xotin-qizlarning faol ishtirok etishini taʼminlash boʻyicha qator choralar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Markaziy saylov komissiyasi tomonidan 2016-yil 7-oktyabrda Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti sayloviga tayyorgarlik koʻrish davrida saylovchilar huquqiy madaniyatini yanada yuksaltirish boʻyicha oʻtkaziladigan tadbirlar dasturi tasdiqlangan boʻlib, dasturning ijrosini taʼminlash maqsadida joylarda qator tadbirlar oʻtkazilmoqda.

Darhaqiqat, jamiyatni yanada yangilash va demokratlashtirish fuqarolarning saylov huquqi amalga oshirilishi bilan ham uzviy bogʻliq. Shu bois saylov jarayonining barcha bosqichidan saylovchilarning xabardor boʻlishi, ularning huquqiy madaniyatini, shu jumladan, xotin-qizlarning ijtimoiy faolligini oshirish muhim hisoblanadi. Bu esa ularning saylov toʻgʻrisidagi qonun hujjatlariga toʻlaqonli rioya qilishlari va saylov kuni oʻz xohish-irodalarini erkin ifodalashlarini taʼminlaydi.

Yuqorida nomi tilga olingan Dastur doirasida ishlab chiqilgan "Xotin-qizlarning saylovlardagi ishtiroki” mavzuida targʻibot tadbirlarini tashkil qilish va oʻtkazish boʻyicha chora-tadbirlar rejasiga binoan, bugungi kunda xotin-qizlarning huquqiy va saylov madaniyatini yuksaltirishga qaratilgan tashviqot ishlari izchil amalga oshirilmoqda.

Ishonamizki, bu kabi chora-tadbirlar natijasida ayol-qizlarimizning ijtimoiy-siyosiy faolligi yanada oshadi hamda yurt taqdiriga, mamlakatimiz kelajagiga daxldorlik hissi bilan joriy yilgi saylovlarda faol ishtirok etib, oʻzlari tanlagan munosib nomzodlarga ovoz beradilar. Zero, xotin-qizlarning har jabhada faolligi – jamiyat taraqqiyotining garovidir.

Maryam AHMEDOVA,

tuman hokimi oʻrinbosari, Xotin-qizlar qoʻmitasi raisi, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Joʻqorgʻi Kengesi deputati.

(Foto - http://uza.uz)