Poraxoʻrlikka qarshi kurashishda qonunni qoʻllash amaliyoti
Mamlakatimizda jamiyatni yangilash va demokratlashtirish, ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy-maʼnaviy sohalarni rivojlantirish borasidagi islohotlar jarayoni izchil davom etmoqda.
Zimmalariga jamiyatda qonun ustuvorligini, ijtimoiy adolatni taʼminlash, fuqarolarning huquq va erkinliklarini, jamiyat va davlat manfaatlarini muhofaza qilish yuklangan shaxslarning amaldagi qonunlarga qatʼiy rioya etishlari talab qilinadi. Ularning oʻz shaxsiy manfaatlarini jamiyat manfaatlaridan ustun qoʻyishi mutlaqo murosa qilib boʻlmaydigan holdir.
Muhtaram Birinchi Prezidentimiz taʼbiri bilan aytganda: «...Korruptsiya domiga ilingan amaldorlar shaxsiy boylik orttirish maqsadlarini va urugʻaymoqlarining manfaatlarini davlat manfaatlaridan ustun qoʻyadi. Bu esa mamlakatning siyosiy va iqtisodiy yoʻliga hamda aholining aksariyat qismiga tuzatib boʻlmaydigan zarar yetkazadi».
Korruptsiya bilan bogʻliq jinoyatlar orasida poraxoʻrlik eng ijtimoiy xavflisi hisoblanadi.
Taʼkidlash joizki, korruptsiya hozir dunyodagi deyarli barcha davlatlarda taraqqiyot yoʻliga gʻov boʻlayotgan illatdir. 1997-yilning dekabr oyida oʻn uchta davlat imzolagan «Xalqaro operatsiyalarda xorijiy davlatlar mansabdor shaxslarini haq evaziga ogʻdirib olishga qarshi kurash haqida»gi Konventsiya boʻyicha bunday munosabatlarda pora olish, pora berish va pora olish-berishda vositachilik qilish jinoyat ekanligi taʼkidlangani ham korruptsiyaning transmilliy xarakteridan darak beradi. 2014-yil 14-maydagi «Oʻzbekiston Respublikasining ayrim qonun hujjatlariga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish haqida»gi qonuni asosida Oʻzbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 211- (pora berish) va 212- (pora olish-berishda vositachilik qilish) moddalariga kiritilgan oʻzgartirish va qoʻshimchalar bu toifadagi jinoyatlarga qarshi kurashga qaratilgan ishlarning natijasini oshirishga yordam beradi.
Endilikda pora berish va pora olish-berishda vositachilik qilish jinoyatlari uchun belgilangan jazolar pora olish jinoyatining jazosi bilan tenglashtirildi. Oddiy qilib aytganda, mansabdor shaxsga pora bergan yoki pora olish-berishda vositachilik qilgan shaxs pora olgan mansabdor shaxs bilan teng jinoiy jazoga tortiladi.
Subʼektiv tomondan pora olish toʻgʻri qasd bilan sodir etiladi. Ushbu jinoyatning subʼekti 18 yoshga toʻlgan mansabdor shaxs boʻlishi mumkin. Amaldagi qonunchilikda «mansabdor shaxs» deganda tashkiliy boshqaruv yoki maʼmuriy xoʻjalik vakolatlari berilgan shaxslar tushuniladi.
Poraxoʻrlik toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrayotganda sudlar ushbu jinoyatlarning sodir etilishiga koʻmaklashuvchi sabab va shart-sharoitlarni aniqlashga va ularni xususiy ajrim chiqarish yoʻli bilan tegishli tashkilotlarning rahbarlaridan bartaraf qilishni talab qilishga majburdirlar, bu oʻrinda san-salorlik, byurokratlik, oshna-ogʻaynigarchilik, mansabdor shaxslar tomonidan oʻz huquqlarini boshqa shaxslarga nazoratsiz berib qoʻyish hollariga alohida eʼtibor qaratish lozim.
Bu illatga qarshi kurashishda asosiy mezonlarning yana biri – bu jamoatchilik fikrlarining kuchi boʻlib hisoblanadi. Shu sababli, jamiyatda bunday illatning har qanday koʻrinishiga qarshi kurash muhitini yuzaga keltirish zarur. Bu yerda oila, mahalla, maktab, mehnat jamoasi kabi tarbiya oʻchoqlarini va ommaviy axborot vositalarining keng imkoniyatlarini ishga solish maqsadga muvofiq boʻladi.
Inomjon QALNIYaZOV,
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi huzuridagi Yuristlar malakasini oshirish markazi tinglovchisi.
(Foto - http://xushnudbek.uz)
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
