«BIZ URUShNI KOʻRDIK, ENDIGI AVLODLARIMIZ KOʻRMAGAY»

Tinchlik! Uning nechogʻlik azizligini bilamiz, qadrlaymiz. Chunki tinchlik farovon hayot, emin-erkin yashash, barcha orzu-istaklarning ijobati demakdir. Dunyoning turli hududlarida ayni kunda ham sodir boʻlayotgan oʻzaro urushlar, nizolar, talotoʻplar oqibatida halok boʻlayotgan begunoh insonlar, bolalar, vayronaga aylanayotgan shahar-qishloqlar haqidagi xabarlarni oʻqiganimizda, eshitganimizda, albatta qalbimiz larzaga keladi, urush olovini yoqishga urinayotganlarni laʼnatlaymiz, tinch va osoyishta yurtimizga mehrimiz ortadi, tilimizga shukrona keladi, buningdek saodatli kunlarimiz bardavom boʻlishini tilaymiz.

Tumanimizning "Bogʻ” mahallasida istiqomat qiluvchi, 1924-yilda tugʻilgan  Yoʻldosh ota Ortiqov Ikkinchi jahon urushi dahshatlarini oʻz boshidan kechirib, ne-ne alp yigitlar dushman oʻqidan  jon bergan, mardlik, fidoyilik va jasorat tufayli gʻalabaga erishilganiga guvoh boʻlgan insonlarning biri. U 1942-yilda oʻz ixtiyori bilan tengqurlari qatori Ikkinchi jahon urushiga ketdi. Harbiy tayyorgarlikdan soʻng Moskva ostonasida jangga kirdi. Bu nemislarning Ikkinchi jahon urushidan koʻzlagan eng manfur rejalaridan biri – sobiq ittifoqni bosib olishning amalga oshishiga oz qolib, janglarda bosqinchilarning qoʻli baland kelib turgan vaqtlari edi.

Janglar omonsiz boʻlmas, ishga yaroqi barcha erkaklar urushga safarbar etilib, armiya safi kengaytirilar, dushmanni yakson qilishning oqilona rejalari tuzilib, harbiy askarlarning mahorati tinmay oshirilardi.

Yoʻldosh Ortiqov 1943-yil avgustgacha, qoʻlidan ogʻir yaralanganigacha hayot-mamot janglarida qatnashdi, Moskvani, Leningrad (hozirgi Sankt-Peterburg)ni ozod qilishda qahramonliklar koʻrsatib, qator medallar oldi. U qoʻlidan yaralanib, ogʻir ahvolda Mamayqoʻrgʻondagi harbiy gospitalga olib kelindi. Bir oylar oʻtgachgina oʻziga kelib, urushda oʻzimiznikilarning qoʻli baland kela boshlaganini, bunga oʻzining ham hissasi qoʻshilganini anglab, shirin entikdi. Shu yerda afsuski jarohati ogʻir boʻlganligidan uzoq davolanishiga toʻgʻri keldi. 1944-yilda tugʻilib oʻsgan qishlogʻiga qaytdi. Yoʻldosh Ortiqov urushdan qaytib, qishloqdoshlari ham urushdan jabr koʻrganligini, turmushi ogʻirligini  bilib, yarimjonman, deb oʻtirmay, xoʻjalikda podachilik qildi, brigadada hisobchi boʻldi. Rahima Ortiqova bilan turmush qurib, 9 nafar farzandli boʻldi.

Hozir ular nevara, chevaralarining hurmatida, eʼtiborida, tilidan shukronasi tushmay, el-yurtga tinch-osoyishtalik tilab, farogʻatda umr kechirayapti. Urush faxriylariga davlatimizning gʻamxoʻrligidan minnatdorchiligi cheksiz.

                                                  ***

Mangʻit shahrining Navoiy nomli mahallasida istiqomat qiluvchi Sobir Nurullayev salkam bir asrga yaqin umr koʻrgan pir-u badavlat inson. Tabiatan hazilkash, chaqqon va tinim bilmaydigan otaxon goh uyida nevaralari bilan chaqchaqlashib oʻtirsa, goh qoʻni-qoʻshnilar yigʻinlariga chiqadi, goh velosipedini minib, sevimli mashgʻuloti – baliq oviga boradi, oʻz tili bilan aytganda, "nasibasini olib qaytadi”.

Mahalladoshlar uning shu yoshida ham tetik va bardamligini otaxonning ochiqkoʻngilligidan, tinimsizligidan deb bilishadi. Otaxonning oʻzi:

– Bugungiday farovon kunlarga yetguncha ne bir uqubatlarni koʻrmadik. Keksaygan chogʻimda tinch-osoyishtalikda bexavotir yashayotganimdan, elu yurtimizning, yurtdoshlarimizning ardogʻida ekanligimdan Yaratganga shukronam cheksiz, – deydi mamnuniyat bilan.

Ha, otaxonning Ikkinchi jahon urushi olovli soʻqmoqlarida, urushdan keyingi ogʻir tiklanish yillarida boshidan oʻtkazgan zahmatli kunlarini taʼriflashga til ojiz.

U urushga otlanganida ayni 18 yoshida edi. Tengqur joʻralari Ollombergan Oʻrozoqov, Sobir Bobojonov, Davlatboy Bobojonovlar bilan dastlab  Cholish portigacha paroxodda, keyinchalik poyezdda ketib borar ekan, radioda eshitgan, gazetalarda oʻqigan urush haqidagi xabarlari xayolidan ketmas, tezroq manzilga yetgisi, gʻalabaga hissa qoʻshgisi kelardi. Shunday boʻldi ham. Sobir Nurullayev urushda koʻrsatgan jangovar xizmatlari uchun koʻksi toʻla medallar bilan qaytdi.

Otaxon oʻz hayot yoʻli haqida gapirar ekan, bugungiday dorilomon kunlarning qadriga yetmoq lozimligini uqtirishdan charchamaydi. Farzandlari, nevaralari ardogʻida oʻtayotgan kunlariga shukrona aytadi.

***

Oramizda Ikkinchi jahon urushida qozonilgan buyuk gʻalabaga munosib hissa qoʻshib, yurtimizni fashizm balosidan asrab qolish yoʻlida oʻzining farzandlik burchini sharaf bilan ado etgan tabarruk insonlar bor. Ularning bu buyuk xizmatlari davlatimiz, yurtdoshlarimiz tomonidan yuksak qadrlanmoqda.

9-may – Xotira va qadrlash kuni bayrami oldidan maktablar, kollejlar oʻquvchilari bilan, mehnatkashlar vakillari bilan ularning uchrashuvlari oʻtkazilib, xotiralari tinglanmoqda, ularning buyuk xizmatlari eʼtirof etilib, samimiy tilaklar bildirilmoqda.

Bayram arafasida "Doʻstlik” mahallasida istiqomat qiluvchi Ikkinchi jahon urushi faxriysi Rajab Kazakovning xonadoniga ham otaxonni bayram bilan qutlagani kelayotganlarning soni koʻp. Qoraqalpogʻiston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi Qahramon Sariyev, Qoraqalpogʻiston Respublikasi Mudofaa vazirligidan vakillar, tuman hokimi Sultonboy Yoʻldashevlarning tashrifi ayniqsa, otaxonning koʻnglini togʻday yuksaltirdi.

– Har bir davrning odamlarga yuklaydigan oʻz masʼuliyati boʻladi. Bizning zimmamizga Ikkinchi jahon urushiga barham berish, yurtimizni bosqinchilardan himoya qilish vazifasi tushdi. Biz urush faxriylari buning uddasidan chiqdik va burchimizni bajardik, – deydi otaxon kamtarlik bilan. Aslida uning "urushni biz koʻrdik, endigi avlodlarimiz koʻrmagay”, – deya tilak tilashida olam-olam maʼno bor. Boisi otaxonning xayolidan, garchi Ikkinchi jahon urushida qozonilgan buyuk gʻalabaga 72 yil toʻlayotgan boʻlsa-da, urush manzaralari hamon oʻchmaydi. Haftalab och-nahor, uyqusiz jang-jadallar bilan oʻtgan kunlar, koʻz oʻngida dushman oʻqidan tutday toʻkilgan quroldosh doʻstlari...

Baʼzan jang suroni tingan lahzalarda quroldosh hamyurtlar bir-birlari bilan oilasi, yaqinlari, tugʻilgan yurti haqida suhbatlashishar, urushdan omon qaytish nasib etarmikan, degan oʻylarga borishardi. Shunda ular qaysi birimiz yurtimizga tirik qaytsak, shahid ketgan yurtdoshlarimizning jangda, qahramonona halok boʻlganligini aytamiz, – deya ahdlashishardi.

Rajab Kazakovga elga omon qaytishdek ulugʻ baxt nasib etdi. Urushda uch marta yarador boʻlib, jismida oʻq asoratlari bilan boʻlsa-da, omon qaytib, mehnat qildi, oila qurib, 9 nafar farzandning otasi boʻldi.

Otaxon hozir nainki farzandlari, nevara-chevaralari, balki, butun yurtdoshlari mehri ogʻushida keksalik gashtini surib, farogʻatda yashamoqda. Aslida urush faxriylarini qancha eʼzozlasak, qancha ardoqlasak, shunchalik kam.

Oygul RAJABOVA.