EʼTIQODINGIZ DARZ KETMASIN

Sahobalar Muhammad Mustafo sallollohu alayhi vasallamdan soʻradilar:

- Muhtaram zot, eʼtiqod nedir?

Hazrat Paygʻambar (s.a.v) ayt­dilar:

-Eʼtiqod - koʻngilning sofligi, Allohga yaqinlik.

Demak, inson oʻz eʼtiqodida sobit boʻlishi, koʻngil musaffoligi bilan Allohga yaqinligi bois, ezgu ishlarga qodir boʻlarkan. Ezgulik esa hammaning ham qoʻlidan kelavermaydi.

Paygʻambarimiz Muhammad (s.a.v) davrida musulmonlar bilan Makka mushriklari oʻrtasida kechgan mojarolar, jangu jadallar Qurʼon oyatlari hamda  hadislarda aks ettirilgan. Bu mojaro va jangu jadallarda sof koʻngilli, Allohga eʼtiqodi yuksak, oʻz Paygʻambariga sodiq musulmonlar islom dinining nihoyatda odamparvar, adolatli siyosatini himoya qilishi barobarida johiliyat tarafdorlari boʻlmish Makka mushriklarini insofu diyonat yoʻliga qaytarish uchun kurashganlar.

Biroq hozirgi globallashuv jarayonida ayrim ekstremistik ruhdagi kishilar Paygʻambarimiz Muhammad (s.a.v) davridagi bu jang va mojarolardan oʻzlaricha taassurot olib, tinch aholiga va Konstitutsiyaviy tuzumga qarshi buzgʻunchilik faoliyatlarini goʻyo mushrik va kofirlarga qarshi muqaddas jang deb hisoblashga urinadilar.

Agar islom dini  qonun-qoidalarini chuqurroq oʻrgansak, Paygʻambarimiz Muhammad (s.a.v)ning nima sababdan mushriklar bilan jang olib borganligining oʻziga xos sabab va omillarini anglab yetish qiyin emas. Xususan, oʻsha davrning siyosiy va diniy talablariga koʻra Paygʻambarimiz (s.a.v)ga Alloh taolo tarafidan vahiy orqali aniq koʻrsatmalar berib turilgan. Buni Qurʼoni karimning quyidagi oyatlari orqali bilib olish mumkin. Yaʼni, oyati Karimaning «Muhammad» surasida:

«Bas (Ey, moʻʼminlar)! Qa­chonki siz kofir boʻlganlar bilan toʻq­nashsangizlar boʻyinlariga uringiz» - deyiladi. Demak, aynan ana shu koʻrsatmalarga asosan Paygʻambarimiz (s.a.v) jihod va gʻazotlar uyushtirgan.

Qurʼonning «Niso» surasida esa:

«Agar kofirlar sizlardan chetlanib, sizlarga qarshi jang qilmay, sulhni taklif qilsalar, Alloh sizlarga ularga qarshi chiqib jang qilishga yoʻl bermaydi», - deyilgan.

Bundan koʻrinadiki, bu koʻrsatma bilan undan oldingi, «Muhammad» surasidagi jang va jihodga undovchi oyatlarning hukmi bekor qilingan, yaʼni mansuh boʻlgan.

Shayx Abdulaziz Mansur hazratlarining «Qurʼoni karim maʼnolarining tarjima va tafsiri»  asarida zikr etilgan va mazmunlari sharh qilingan yuqo­ridagi ikkala oyatni keltirishimizdan maqsad - hozirgi paytda ayrim diniy maʼlumoti ham, dunyoviy va siyosiy saviyasi ham past darajada boʻlgan baʼzi buzgʻunchi oqim peshvolari oʻzlaricha sharʼiy fatvo berish, jihod eʼlon qilish kabi gʻarazli niyatlar tomon qadam qoʻyishgacha borib yetmoqdalarki, oʻsib kelayotgan yosh avlodni bunday tashviqotlardan har lahzada ogoh boʻlishga daʼvat etishdir.

Sababi, bunday oqim peshvolari oʻzlarining Konstitutsiyaviy tuzumga zid hatti-harakatlarini amalga oshirishdek gʻarazli maqsadlari yoʻlida eng avvalo, diniy bilimsiz kishilarni oʻz tomonlariga ogʻdirib oladilar. Soʻngra hukmi mansuh boʻlgan oyatlarni bugungi oʻzgargan tarixiy sharoitga tatbiq qilish hamda shu yoʻl orqali oʻz harakatlarini amalga oshirishga intiladilar. Buningdek gʻarazli harakatlar barcha davr­larda eng buyuk ulamolar tomonidan qoralanib kelingan.

Shuni alohida qayd etish joizki, bugungi kunda butun dunyoni qamrab olgan, millionlab kishilar qalbiga gʻulgʻula solib turgan terrorizm balosi ham aynan yuqoridagi kabi diniy hamda dunyoviy bilimlari sayoz kishilarning bilib-bilmay diniy-ekstremistik, buzgʻunchi gʻoyalarga berilib ketayotganlari va diniy eʼtiqodlarining sust­ligi oqibatidir.

Fikrimizning dalili uchun «shahidlik» tushunchasi haqida biroz toʻxtalsak. Islom dini ahkomlariga koʻra, Allohning rizosi yoʻlida fidoyilik qilgan, iymon-eʼtiqodi, or-nomusi va Vatan ozodligini himoya qilishda halok boʻlgan, avtomobil halokati, kasallik xuruji, turli tabiiy ofat va falokatlar tufayli vafot etgan mayyitlarga «shahidlik» maqomi berilgan. Bu - musulmon kishining sabr-toqati, ixlos-eʼtiqodi hamda musibatlarga bardoshi evaziga Allohning mukofoti, deb qaralgan.

Oʻzbekiston davlatining dunyo hamjamiyatida tobora yuksak mavqega erishayotganini koʻrolmagan ayrim gʻalamislar mamlakatimiz aholisiga ichki va tashqi tahdid kuchlari orqali zarar yetkazish, shu yoʻl bilan xal­qimiz irodasini yemirish uchun turli xil buzgʻunchilik amaliyotlarini bajarib koʻrdilar. Chunonchi, Andijon va Fargʻona voqealari, Surxondaryo viloyatining Uzun tumani chegaralarida yuz bergan qoʻporuvchilik harakatlarining barchasining zamirida xalqaro terrorizmning sovuq rejasi boʻlganligi hech kimga sir emas. «Jihod», «gʻazot», «shahidlik» tushunchalari zoʻr berib miyasiga sing­dirilgan, terroristik oqim namoyondalari qoʻlida yaxshilab «tarbiyalangan», oʻz millatimizdan chiqqan jihodchilik harakati aʼzolarining qora qilmishlari tufayli qanchadan-qancha begunoh insonlar jabr koʻrgani ham hech kimga sir emas.

Aslida «jihod» ham «shahidlik» kabi arabcha soʻz boʻlib, biror ezgu maqsad yoʻlida bor kuch-gʻayratni sarf etish, kurashish, jang qilish maʼnosini bildiradi. Biroq terroristik oqim peshvolari kurashish, jang qilish degan maʼnoni oʻz qora qilmishlariga mos ravishda tatbiq qilib, goʻyo musulmon dunyosini yagona hukm ostida birlashtirish va xalifalik barpo etish yoʻlidagi kurash deb hisoblashga urinadilar. Lekin islom ahkomlariga koʻra jihod - bashariyatni ezgulik sari undovchi davʼatdir. Yaʼni, nafsni ti­yish ham jihod, shayton vasvasasiga qarshi kurashish - jihod. Vatan ozodligi, insof-u iymon butunligi uchun jang qilish ham jihoddir. Hatto ota-onaga xizmat qilish ham jihoddir.

Ammo bizning yuksak taraqqiy etgan asrimizga kelib, buzgʻunchi gʻoyalar qurboni boʻlib, tinch aholining hayotini buzib, diniy-ekstremistik oqim peshvolarining fatvosi bilan oʻzlarini  portlatib, terror amaliyo­tini bajarish yoʻli orqali minglab begunoh kishilarning hayotiga zomin boʻlayotganlar - aslida jinoyat olamida eng ogʻir va aslo kechirib boʻlmas jinoyatlarni sodir etgan gunohkor, eʼtiqodsiz kimsalardir. Bundaylarni Allohning bandasi demoqlikka ham til bormaydi.

Shunday ekan, yurtdoshlarimizga qarata oddiy bir haqiqatni ayt­gimiz keladi:

- Atrofingizga dadil va ogoh boqing, Sizga shirin soʻz aytib, moddiy boylik va neʼmatlar vaʼda qi­layot­gan kishiga aslo ergashmangiz. Bunday katta vaʼdalar berguvchi shaxs islom dini aqidalarini buzib talqin etib, «jihod», «shahidlik», «hijob» yoki «xalifalik»lar xususida soʻz ochdimi, demak, sof koʻngilli odam emas. Demak, uning eʼtiqodi sust, maqsad va niyatlari gʻarazli. Ogoh boʻling, odamlar! Gʻarazli maqsad bilan orangizga suqilib kirib olgan kishilarning yolgʻon soʻzlariga uchib, eʼtiqodingiz darz ketmasin. Aks holda diniy-ekstremistik oqim namoyondalarining qoʻlida qoʻgʻirchoqqa aylanib qolishingiz yoki terroristik guruh qurboniga aylanishingiz hech gap emas.

Ogoh boʻling, ogoh boʻling!

Robiya YOʻLDOShEVA,

Qoraqalpogʻiston Respublikasida

xizmat koʻrsatgan jurnalist.

Allambergan JUMANIYoZOV,

Oʻzbekiston Jurnalistlari

ijodiy uyushmasi aʼzosi.

(Foto - http://kamolot.uz)