SALOMATLIKNING ASOSI JISMONIY FAOLLIKDIR

1948-yil 7-aprel kuni jahon Sogʻliqni saqlash tashkiloti tashkil topgan kun deb belgilangan. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti insonlarning salomatligini saqlash, kasalliklarning oldini olish borasida keng koʻlamdagi ishlarni olib borishni oʻz zimmasiga olgan.

1950-yildan 7-aprel kuni “Butunjahon salomatlik kuni” deb belgilangan. Shundan buyon  insonlarning salomatligini saqlash maqsadida koʻp uchraydigan kasalliklar boʻyicha yil kasalligi belgilanib, shu kasallikning oldini olishga doir chora-tadbirlar ishlab chiqilib, profilaktika ishlari olib boriladi.

Prezidentimizning 2020-yil 30-oktyabrdagi “Sogʻlom turmush tarzini keng tatbiq etish va ommaviy sportni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi Farmonida koʻzlangan maqsad sogʻlom ovqatlanish tamoyillari, jismoniy faollik  va ommaviy sport turlari bilan shugʻullanish, tashkilot va korxonalarda, MTT va maktablarda  shanbaning salomatlik kuni deb belgilanishi, turli sport musobaqalari oʻtkazilishi, shaxsiy gigiyenaning ahamiyati, zararli odatlarga berilmaslik kabilar har bir fuqaroning kundalik hayoti  tarziga aylantirilishi  davlat siyosati darajasiga koʻtarildi.

Inson tanasi doimiy harakatlanib turishga moslashgan. Sababi koʻp asrlar oldin odamlar ham boshqa jonzotlar kabi oʻz ozuqasini jismoniy harakati orqali topgan. Ammo soʻnggi asrda insonlar koʻproq aqliy mehnat orqali kun koʻradigan boʻldi. Bu esa, kamharakatlilik oqibatida kelib chiquvchi bir qator kasalliklarning koʻpayishiga olib keldi.

Kamharakatlilik butun dunyoning oʻtkir muammosiga aylanayotgan hozirgi davrda holsizlik, uyquning buzilishi, diqqat-eʼtiborni jamlay olmaslik, xotiraning pasayishi, sababsiz charchash hissi, semizlik kabi belgilar har bir kishida uchraydi, lekin kamdankam odamlar bu holatlarni kamharakatlilik bilan bogʻlaydi. Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti maʼlumotiga koʻra, yiliga chekishdan 5 mln. nafar, kamharakatlilikdan esa bundan ham ortiq inson qurbon boʻlmoqda.

Kechki ovqatdan soʻng, 3-4 kilometr piyoda sayr qilish taomning yaxshi hazm boʻlishiga foyda beradi. Shuningdek, kishining jismoniy faolligini ham oshirib, koʻp kasal boʻlishning oldini oladi. Ertalabki yarim soatlik yengil jismoniy mashgʻulot esa, kun davomida oʻzimizni tetik his qilishimizni taʼminlaydi. Kun davomida har ikki soatda besh-oʻn daqiqa jismoniy harakat qilish, keyingi bir-ikki soat davomidagi ish samaradorligining ikki barobarga ortishiga sabab boʻladi.

Mutaxassislarning maʼlum qilishicha, haftada atigi 2,5 soatlik jismoniy faollik erta oʻlim holatlarini 28 foizga, yurak kasalliklariga chalinish ehtimolini 20 foizga kamaytiradi. Bundan tashqari, jismoniy faollik natijasida organizmda biosintez jarayoni faollashadi, qon aylanish jarayoni 4-5-marta kuchayadi, yurak qisqarishlari soni tezlashadi, bu esa organizmda yangi energiya hosil boʻlishiga va energiya bilan taʼminlanish yaxshilanishiga olib keladi.

Tuman Tibbiyot birlashmasining Telegramda “Salomatlik saboqlari” kanali  ochilib,  hozirgi kunda yuqumli va yuqumsiz kasalliklar  profilaktikasi, gimnastika, faol va piyoda yurish, velosayr, kechki sayrlarning inson salomatligini mustahkamlashdagi  ahamiyati  mavzularida foydali maslahatlar  berib borilishi yoʻlga qoʻyildi.

Jumaboy YavQashev, Tibbiyot  birlashmasi

ASTTQQ va JFO markaz boʻlimi  mudiri.