SALOMATLIKNING ASOSI JISMONIY FAOLLIKDIR

1948-yil 7-aprel kuni jahon Soğliqni saqlaş taşkiloti taşkil topgan kun deb belgilangan. Jahon soğliqni saqlaş taşkiloti insonlarning salomatligini saqlaş, kasalliklarning oldini oliş borasida keng kölamdagi işlarni olib borişni öz zimmasiga olgan.

1950-yildan 7-aprel kuni “Butunjahon salomatlik kuni” deb belgilangan. Şundan buyon  insonlarning salomatligini saqlaş maqsadida köp uçraydigan kasalliklar böyiça yil kasalligi belgilanib, şu kasallikning oldini olişga doir çora-tadbirlar işlab çiqilib, profilaktika işlari olib boriladi.

Prezidentimizning 2020-yil 30-oktyabrdagi “Soğlom turmuş tarzini keng tatbiq etiş va ommaviy sportni yanada rivojlantiriş çora-tadbirlari töğrisida”gi Farmonida közlangan maqsad soğlom ovqatlaniş tamoyillari, jismoniy faollik  va ommaviy sport turlari bilan şuğullaniş, taşkilot va korxonalarda, MTT va maktablarda  şanbaning salomatlik kuni deb belgilanişi, turli sport musobaqalari ötkazilişi, şaxsiy gigiyenaning ahamiyati, zararli odatlarga berilmaslik kabilar har bir fuqaroning kundalik hayoti  tarziga aylantirilişi  davlat siyosati darajasiga kötarildi.

Inson tanasi doimiy harakatlanib turişga moslaşgan. Sababi köp asrlar oldin odamlar ham boşqa jonzotlar kabi öz ozuqasini jismoniy harakati orqali topgan. Ammo sönggi asrda insonlar köproq aqliy mehnat orqali kun köradigan böldi. Bu esa, kamharakatlilik oqibatida kelib çiquvçi bir qator kasalliklarning köpayişiga olib keldi.

Kamharakatlilik butun dunyoning ötkir muammosiga aylanayotgan hozirgi davrda holsizlik, uyquning buzilişi, diqqat-eʼtiborni jamlay olmaslik, xotiraning pasayişi, sababsiz çarçaş hissi, semizlik kabi belgilar har bir kişida uçraydi, lekin kamdankam odamlar bu holatlarni kamharakatlilik bilan boğlaydi. Jahon soğliqni saqlaş taşkiloti maʼlumotiga köra, yiliga çekişdan 5 mln. nafar, kamharakatlilikdan esa bundan ham ortiq inson qurbon bölmoqda.

Keçki ovqatdan söng, 3-4 kilometr piyoda sayr qiliş taomning yaxşi hazm bölişiga foyda beradi. Şuningdek, kişining jismoniy faolligini ham oşirib, köp kasal bölişning oldini oladi. Ertalabki yarim soatlik yengil jismoniy maşğulot esa, kun davomida özimizni tetik his qilişimizni taʼminlaydi. Kun davomida har ikki soatda beş-ön daqiqa jismoniy harakat qiliş, keyingi bir-ikki soat davomidagi iş samaradorligining ikki barobarga ortişiga sabab böladi.

Mutaxassislarning maʼlum qilişiça, haftada atigi 2,5 soatlik jismoniy faollik erta ölim holatlarini 28 foizga, yurak kasalliklariga çaliniş ehtimolini 20 foizga kamaytiradi. Bundan taşqari, jismoniy faollik natijasida organizmda biosintez jarayoni faollaşadi, qon aylaniş jarayoni 4-5-marta kuçayadi, yurak qisqarişlari soni tezlaşadi, bu esa organizmda yangi energiya hosil bölişiga va energiya bilan taʼminlaniş yaxşilanişiga olib keladi.

Tuman Tibbiyot birlaşmasining Telegramda “Salomatlik saboqlari” kanali  oçilib,  hozirgi kunda yuqumli va yuqumsiz kasalliklar  profilaktikasi, gimnastika, faol va piyoda yuriş, velosayr, keçki sayrlarning inson salomatligini mustahkamlaşdagi  ahamiyati  mavzularida foydali maslahatlar  berib borilişi yölga qöyildi.

Jumaboy YavQaşev, Tibbiyot  birlaşmasi

ASTTQQ va JFO markaz bölimi  mudiri.