EKSPORTBOP ANOR VA UZUM MAHSULOTLARINI YeTIShTIRIShGA BAGʻIShLANGAN KOʻRGAZMALI SEMINAR OʻTKAZILDI

Prezidentimizning 2021-yil 15-iyuldagi Qarori bilan tasdiqlangan 2021-2024-yillarda oʻsimliklar karantini va himoyasi sohasini rivojlantirish boʻyicha “Yoʻl-xaritasi”ning 25-bandi ijrosini taʼminlash maqsadida Qoraqalpogʻiston  Respublikasi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi tomonidan joriy yilning 20-sentyabridan 5-oktyabriga qadar “Dolzarb oʻn besh kunlik” deb belgilandi.
Bundan respublika hududlarida yetishtirilgan anor va xurmo mevalari tez kunlarda pishib yetilishini hamda eksport jarayonlari boshlanishini inobatga olib, urugʻ hamda danakli meva bogʻlariga jiddiy zarar yetkazadigan, eksport hajmining kamayishiga sabab boʻlishi mumkin boʻlgan “komstok  qurti”  va “anor mevaxoʻri” zararkunandalariga qarshi uygʻunlashgan tarzda kurashni tashkillashtirish, shuningdek, bu haqda keng jamoatchilik orasida targʻibot-tashviqot ishlarini olib borish kabi maqsadlar koʻzlangan.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi Oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligi Amudaryo  tuman boʻlimi tomonidan mazkur “Dolzarb oʻn besh kunlik” doirasida fermer va dehqon xoʻjaliklari rahbarlari hamda bogʻbonlar ishtirokida seminar tashkil etildi. Unda soʻzga chiqqanlar, “komstok qurti”, “anor mevaxoʻri” hamda qishlovga ketadigan boshqa zararkunandalar va kasalliklar manbalarini yoʻqotishga qarshi oʻtkaziladigan kurash tadbirlari boʻyicha taklif va tavsiyalarini berishdi. Shuningdek, seminar davomida mevali daraxtlarga tutqich belbogʻlarini bogʻlash usuli koʻrsatildi hamda uning zararkunandalarni aniqlashdagi afzalligi tushuntirildi.
Xususan, mahalliy sharoitda tutqich belbogʻlarning foydasi kattaligi taʼkidlandi. Tutqich belbogʻlar daraxtlardan  yerga tuxum qoʻyish va keyin daraxtlarga chiqish uchun hararkatlanayotgan zararkunandalarni tutish hamda ularni yoʻq qilish maqsadida oʻrnatiladi. “Komstok qurti” tut daraxtidan tashqari, shaftoli, behi, nok, olma, tok mevalarida oz boʻlsa ham uchrab turadi. U oʻsimliklarning tanasi, poyalari, shoxlari, barglari, kurtaklari, shona, gʻuncha, gullari, mevalariga va 5-6 santimetr chuqurlikda tuproqdagi ildizlarining yuqori qismiga zarar yetkazadi. “Komstok qurti” Oʻzbekistonga 1939-yilda Yaponiyadan keltirilgan tut koʻchatlari bilan kirib kelgan.
        Seminarda bu zararkunandaga qarshi kurash choralarining eng afzali biologik usuldir. “Komstok qurti”ning kushandasi boʻlgan psevdafikusni koʻpaytirib, zararlangan hududlarga tarqatish lozim boʻladi. Agrotexnika tadbirlarini oʻz vaqtida oʻtkazish,  begona oʻtlar, kuzda xazonlarni va qurigan shox-shabbalarni yigʻishtirib, yoqib tashlash, ekiladigan yangi koʻchatlarni maxsus xonalarda dezinfektsiya qilish shartligi tushuntirildi.
Hozirgi kunda butun Oʻzbekiston Respublikasida yetishtirilayotgan anor mevalari xavfli zararkunanda hisoblangan “anor mevaxoʻri”dan kuchli zararlanmoqda. Bu esa mamlakatimizda, shuningdek, respublikamizning barcha tumanlarida yetishtirilayotgan anor mevalarining eksportbopligini pasaytirmoqda.
 “Anor mevaxoʻri” daraxtdagi gul, shona va mevalarni butun vegetatsiya mavsumi davomida zararlaydi.  Baʼzan anor daraxtlarining poʻstloqlariga ham zarar yetkazib, ularni quvvatdan ketkazib qoʻyadi.
Shu  bois  ushbu zararkunandaga qarshi kurash usullarini darhol qoʻllash tavsiya etiladi. Agrotexnik kurash choralarida  kuzda xazon barglarini toʻplab, koʻmish,  daraxt atroflari va taglarini chopiq qilish,  toʻkilgan mevalarni muntazam terib olish, daraxt taglarini oqlash yaxshi samara beradi.
Ayni paytda tumanimizda 815 gektar mevali bogʻlar mavjud. Ushbu mevazor bogʻlarning 290 gektari tokzorlardan iborat 2021-yil bahorida tumanimizda yangidan 500 gektar maydonda yangi bogʻlar barpo etilib, barcha mevazor bogʻlarda mavsumiy agrotexnik tadbirlar oʻz vaqtida amalga oshirildi.
“Amu anorlari” masʼuliyati cheklangan jamiyati hamda “Mangʻit Omad savdo” masʼuliyati cheklangan jamiyatiga qarashli anorzor va tokzorlarda oʻtkazilgan koʻrgazmali seminarda tumanimizdagi dehqon va fermer xoʻjaliklari rahbarlari hamda bogʻbonlariga kuzgi zararkunanda hasharotlarga qarshi kurashish, bu zararkunandalarni qishlovga ketishdan oldin yoʻq qilish choralari hamda qoʻllaniladigan inʼektsiya, bu inʼektsiyalar bilan bogʻlarga ishlov berish usullari hamda muddatlari amalda koʻrsatilib berildi.
Oʻz navbatida bogʻdorchilik boʻyicha fermer va dehqon xoʻjaliklari rahbarlari hamda mevazor bogʻlarga masʼul bogʻbonlar oʻzlarini qiziqtirgan savollar bilan murojaat qildilar. Ishtirokchilarning savollariga Qoraqalpogʻiston Respublikasi oʻsimliklar karantini va himoyasi agentligining tuman boʻlimi mutaxassislari batafsil javob berdilar.
“Dolzarb oʻn besh kunlik” doirasida boʻlib oʻtgan mazkur koʻrgazmali seminar tumanimizda bogʻdorchilikni rivojlantirish, ayniqsa, sifatli, eksportbop va uzum mahsulotlarini yanada koʻpaytirishga yoʻnaltirilgani bilan muhim ahamiyat kasb etdi.

Robiya YOʻLDOShEVA.