MEDIATsIYa – NIZOLARNI SUDGAChA HAL QILIShNING MUQOBIL YOʻLI

Mamlakatimizda bozor iqtisodiyotiga asoslangan munosabatlar jadal rivojlanib borar ekan, subʼektlar oʻrtasida turli nizolar vujudga kelishi muqarrar.

Hozirgi kunda rivojlangan xorijiy davlatlar huquqiy tizimida nizoni sudgacha olib bormasdan, muqobil yoʻl bilan hal qilishga qaratilgan mediatsiya – yarashtiruv jarayoni alohida ahamiyat kasb etmoqda. Yurtimizda ham chinakam bozor mexanizmlarining amalga oshirilishi sohani tartibga soluvchi zarur huquqiy zamin yaratilishini talab qiladi. Bugungi kunda Oʻzbekistonda mediatsiyaga oʻxshash yarashtiruv protseduralari turli nizolarni hal etishda qoʻllanib kelinadi. Jumladan, fuqarolarning oʻzini oʻzi boshqarish organlari tomonidan nizolashayotgan taraflarni, xususan, qoʻshnilar oʻrtasidagi nizolarni, oilaviy nizolarni yarashtirish faoliyatini ham mediatsiyaning bir shakli sifatida koʻrish mumkin.

“Mediatsiya toʻgʻrisida”gi Qonunning qabul qilinishi ham ana shunday ezgu maqsadlarga xizmat qilishi bilan ahamiyatli. 2019-yil 1-yanvardan kuchga kirgan bu Qonun haqida fikr yuritganda, avvalambor, “mediatsiya” soʻzining lugʻaviy maʼnosiga toʻxtalish lozim. Vositachilik maʼnosini anglatuvchi bu atama  lotincha “mediare” soʻzidan olingan boʻlib, jahonning koʻplab davlatlarida nizolarni tinch yoʻl bilan hal etishning eng maqbul usuli sifatida tan olingan.

Mamlakatimizda "Mediatsiya toʻgʻrisida"gi Qonunning qabul qilinishidan tadbirkorlik bilan bogʻliq munosabatlarni rivojlantirish, sohada umumeʼtirof etilgan halqaro standartlar darajasiga chiqish nazarda tutilgan.

Qonunda uning amal qilish sohasi ham aniq belgilab qoʻyildi. Unga koʻra, Qonun fuqarolik huquqiy munosabatlar, jumladan, tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish munosabati bilan kelib chiqadigan, shuningdek, yakka mehnat nizolari va oilaviy huquqiy munosabatlardan kelib chiqadigan nizolarga mediatsiyani qoʻllash bilan bogʻliq munosabatlarga nisbatan amal qilishi belgilandi.

J. Bekimbetov, tuman

Adliya boʻlimi bosh mutaxassisi.