"Bir kuni afandi..."

Samimiy kulgu. Yengil kinoya. Hazil-huzul. Ularsiz hayotimizni tasavvur eta olmaymiz. Kun davomidagi charchoq, turli koʻngilsizliklar va baʼzida tushkun kayfiyatni kulgu bilan yengamiz. Kulsak dilimiz yayraydi, chehramiz yorishadi. Pozitiv kayfiyatda yuradigan insonlardan energiya olamiz.

Kulish bu- goʻzal neʼmat. Kuldirish - isteʼdoddir. Kulgu haqida soʻz ketar ekan, xalqimiz orasida oʻzining samimiy latifalari, mutoyibalari bilan mashhur Nasriddin Afandi koʻz oldimizga keladi. Aynan bugun yaʼni 1-aprel kunini Afandining tugʻilgan kuni, kulgu kuni sifatida nishonlaymiz. Shu kunda samimiy hazillar bilan bir-birimizni "aldaymiz".

Xoʻsh, oʻzi Nasriddin Afandi kim? Uning 1-aprel sanasi bilan bogʻliqligi bormi?

Afandi – turkiy xalqlar ogʻzaki ijodidagi obraz. Ismi Xoʻja Nasriddin (Afandi laqabi). U oʻzbeklarda Afandi (Nasriddin afandi), turklarda Xoja Nasriddin, qozoqlarda Xoʻja Nosir, ozarbayjonlarda Mulla Nasriddindir. Afandi barcha latifalarda mard, toʻgʻri soʻz, haqiqatgoʻy, adolatni ulugʻlovchi, kambagʻal, beva-bechoralarning homiysi, shuningdek shaxs va jamiyat kamchiliklari ustidan kuluvchi xalq qahramoni sifatida gavdalangan. U adolatsiz amaldorlar, qozilarning, soʻzi bilan ishi mos kelmaydigan ruhoniylarning kirdikorlarini fosh etgan, ularga boʻlgan munosabatini yengil mutoyiba yoki achchiq hajv orqali ixcham va obrazli tarzda ifodalagan. Afandi haqidagi xalq ijodi boʻlmish latifalar toʻplam holida bir necha bor nashr etilgan.

1-aprel. Kulgi kuni yoki hazil kuni. Koʻp mamlakatlarda shu kuni odamlarni hazil qilib aldash urfga aylangan. AQShda hazil qurboni «aprel ahmogʻi»  deb ataladi.

Hazil kuni udumi qayerda boshlanganini hech kim bilmaydi. Baʼzi tarixchilar bu odat Frantsiyada boshlangan boʻlishi mumkin, deb ishonadi. U yerda eski yangi yil bayrami 25-martdan 1-aprelgacha nishonlangan va odamlarning sovgʻa almashishi bilan yakunlangan. 1560-yillarning oʻrtalarida Qirol Charles IX yangi yilni 1-yanvarga surgan. Yangi yilni shundan keyin ham aprelda nishonlaganlar «aprel baliqlari» deb atalgan va ularga hazil bilan masxaralab sovgʻalar yuborilgan.

Aslida kulish uchun 1-aprelni kutish shart emas, biz sogʻ-salomat uygʻongan har bir tong,  emin-erkin harakatda boʻlayotgan har bir daqiqamiz baxt. Shunday ekan, doimo kulib yuring!

Internet materiallari asosida Aziza MADRAHIMOVA tayyorladi.