ELIM DEB EVRILGAN JON

Ayolning joni qirqta boʻladi, degan gap bor xalqimizda. Mening  nazarimda xalqimiz boshidan kechgan ogʻir yillarda elda roʻshnolik boʻlsin, deb halovat bilmay erkaklar bilan baravar el tashvishini yelkalagan ayollar uchun bu taʼrif ozdek. Ularning boshidan oʻtkazgan mashaqqatlarini, ogʻir mehnatlarini toʻla taʼriflash ham mushkul.

Doʻrmanlik ilk oʻqituvchilardan biri, Ikkinchi jahon urushining zaxmatli yillarida ham maktabda oʻqib, ham paxtachilik brigadasida tabelchi boʻlib ishlagan, bolalikning zavqli oʻyin lahzalarini tirikchilik tashvishiga almashgan va bir umr eldoshlarini, ularning farzandlarini ilmu maʼrifatli qilishdek ezgu niyat bilan yashab oʻtgan Tojigul Yusupova ana shunday moʻʼtabar ayollarning biri edi.

U 1926-yilda tugʻildi. Sobiq Lermontov nomli (hozirgi 20-sonli) maktabning 6-sinfida oʻqib yurgan begʻam, betashvish kunlarida Ikkinchi jahon urushi boshlandi. Ovulning ishga yaroqli erkaklari Vatan himoyasiga otlandi va dehqonchilik, paxtachilikning, oilaning butun tashvishlari ayollar zimmasiga tushdi. Hali maktab oʻquvchisi boʻlgan Tojigulni zehnli, xat-savodli boʻlgani uchun brigadaga tabelchi qilib qoʻyishdi. 7-sinfda oʻqib yurgan kezlarida esa oʻqituvchilar yetishmaganligi uchun Mangʻitdagi oʻqituvchilar tayyorlash qisqa kursiga yuborishdi va uni tugatgach, oʻzi oʻqigan maktabga oʻqituvchi qilib tayinlashdi. Keyinchalik Xivadagi pedagogika bilim yurtida oʻqib, oʻz bilim va malakasini oshirdi. Qilichboyning ilk ayol muallimalaridan biri boʻlgan Tojigul Yusupova eldoshlari, ularning farzandlarini ilmu maʼrifatli qilish uchun halovat bilmay mehnat qildi. Kunduzlari ovul bolalariga boshlangʻich sinflarda dars bersa, kechalari kechki savodsizlikni tugatish kurslarida kattalarga saboq berdi. U yorugʻ kunlar kaliti ilmda ekanligini hammaga tushuntirishga, elni savodli qilishga intildi.

Urush tugagach, oʻzi kabi murabbiy Rahimboy Otajonov bilan turmush qurib, 10 nafar farzandni tarbiyalab voyaga yetkazdi,  oila, farzand, maktab, kasbi tashvishlarini baravar ado etdi.

Bugungi kunda Qilichboy elida Tojigul Yusupovadan saboq olib, hayotda oʻrnimni topdim, deydiganlarning soni koʻp. Uch nafar oʻgʻli ota-ona kasbini tutishdi. Qolganlari ham turli kasb-hunarning egalari, elda eʼzozli insonlar boʻlib yetishdilar.

Tojigul Yusupova 1994-yil 6 mayda Yurtboshimiz Farmoniga koʻra, "Shuhrat” medali bilan, 1995-yilda "1941-1945 yillardagi urushda fashizm ustidan qozonilgan gʻalabaning 50 yilligi” yubiley medali bilan taqdirlangan, davlatimizning bu eʼtiboridan, eʼtirofidan oʻzida yoʻq sevingan edi. Umrining farogʻatli damlariga tinimsiz shukronalar aytib oʻtirgan onaxon 2009-yilda vafot etdi.

Shundan beri oradan yillar  oʻtayapti. Matonatli va fidoyi ayol – tilidan shukrona tushmagan, nolishni bilmay oʻtgan Tojigul Yusupovaning hayot yoʻli barchaga oʻrnak boʻlgulik ekanligiga iqror boʻlaman. Shu boisdanda mamlakatimizda 9-may – Xotira va qadrlash kuni keng nishonlanayotgan ushbu damlarda onaxon haqida yozishni oʻzimning burchim, deb bildim.

Oygul RAJABOVA, jurnalist.