SOLIH FARZAND BER...
(Boʻlgan voqea)
Onaizor xudodan oʻgʻil farzand tilardi, kecha-kunduz ikki qizi yonida. Qizlari onaga qoʻshilib soʻrashardi, unchalik tushunishmasa-da, onasining xudodan soʻrayotgani yaxshilikka ekanligini bilishardi, xolos. Soʻrayotgan narsasini xudo bersa, boshqacha hayot kechirishlariga ishonishardi, qiz bechoralar.
Oʻn yil deganda Alloh oʻgʻil farzand berib, ayolning orzusini ijobat qildi, otaning qaddini rost qildi, qizlarni xursand qildi. Oʻgʻilli boʻlishgan er-xotin uch kun toʻy berishdi, el-yurtga, qarindosh-urugʻga. Kun tugʻsayam, tun tugʻsayam oʻgʻilga, yerga qoʻysa chang, osmonga koʻtarsa, gard yuqadiganday, ardoqlashdi oʻgʻilni...
Biri koʻtarib, biri yelkalab, katta qilishdi ukalarini, qizginalar. Qizlar boʻy yetib, palaxmon toshidek otildi, tushgan joylarida toshdek qotdilar, oʻzlari bilan oʻzlari tinib-tinchib ketishdi.
Erka, tantiq, hamma narsa meniki boʻlishi kerak, degan qoidaga amal qilib oʻsgan oʻgʻil ota-onasiga ham, xotiniga ham kun bermadi. Xotini yetim edi, boradigan joyi boʻlmagani uchun erining zulmini ichiga yutib yashardi. Birin-ketin tugʻilgan farzandlari uchun ham u tilini yutib, «gʻing» demasdi.
Qiyin, keksaygan ota-onaga qiyin boʻldi.
Har kuni kayf-u safo, ota-onaning yillab yiqqan davlatini qisqa fursatda sovurib yuborgan oʻgʻil insofga kelay demasdi. Oʻgʻilning qiliqlariga chidolmay, ona zorlanardi:
– Xudoyimdan oʻgʻil farzand ber deb soʻrayveribman, undan koʻra aqlli-hushli, insofli-imonli qilib ber, deb soʻramabman...
Befarosat oʻgʻilning qiliqlaridan bezgan ota ortiq chidolmay, bu dunyoning barcha tashvishlari bilan birga xudbin oʻgʻilni ham ayolining nozik yelkasiga yuklab ketdi. Ota bu dunyodan oʻtgach, oʻgʻil battar xudbinlashdi. Hatto onasining nafaqa puliga ham chang soladigan boʻldi. Bu yoqda onasi, xotini, farzandlari nima yeb, nima ichishi haqida oʻylab ham oʻtirmasdi. Bu borada qaynonasiga dardkash boʻlib kelayotgan kelin ham tuzalmas dardga chalinib, ikki bolasiga qoʻshib erini ham qaynonasiga tashlab ketdi. Ona boshini qaysi toshga urib, yorishni bilmay qolaverdi. Qizlari kelib, onaga koʻmaklashib turishdi. Ular ham oʻz uylarida tinch oʻtirolmasdi. Onaizorini oʻylab, qizlar ukasiga kelin topishdi. U ham koʻpga chidamadi, keyin yana topishdi. U balo chiqdi. Oʻgʻil ichib kelib xotinini bir shapaloq urgan edi, oʻzini qamoqda koʻrdi. 15 kun qamalib chiqquncha xotini bor budini olib ketdi-qoldi.
Qamoqdan chiqqach, uka opalariga yopishdi. Goʻyoki boʻlayotgan ishlarning barisiga opalari aybdor. Ukasining bu ishidan keyin opalari ota uyidan qadamini uzishdi. Onaizoriga ichlari achishsa-da, qoʻllaridan boshqa narsa kelmadi.
Yillar oʻtdi. Qancha bahor-u qishlar oʻtdi. Ikki nabira oʻgʻil katta boʻlishdi, har tugul otasiga tortmadi. Aqlli, zehnli boʻlib oʻsishdi. Qiyinchiliklar, hayot ularni shunday tarbiyaladi. Katta nevara oʻqishga kirib, shaharda oʻqiy boshladi. Kichkinasi armiyaga ketib, muddat tugagach, shartnoma asosida ishlab qoldi.
Noqobil oʻgʻil ellikka kirdi, onasi esa saksondan oshgan, munkillab qolgan kampirga aylandi. Oʻgʻil oʻsha-oʻsha, oʻzgarmagan. Ona esa shunday yashashga koʻnikkan. Ona qarigan sayin tez-tez mazasi qochadigan boʻlib qoldi. Shu holiga ham oʻgʻlini oʻylardi: "Xudoyim, shu oʻgʻlim uchun hech boʻlmasa jonimni omon saqla. Men oʻlsam, bolamning holi nima kechadi? Uning issiq-sovugʻidan kim xabar oladi?..»
Bu safar onaning nolalari xudoga yetib bormadi. Omonat bergan jonini oʻzi qaytarib oldi. Onani hatto qabrga ham qoʻyolmadi, nopok oʻgʻil. Bir kun oldin ulfatlari bilan boʻkib ichib, onasining oʻlganidan bexabar, uyida nima boʻlayotganini tushunadigan ahvolda emasdi. Tobutini shaharda oʻqiyotgan nabira yelkaladi. Eshitgan, tanigan insonlar mayyitni dafn qiladigan kun mast-alast uxlab yotgan oʻgʻilni laʼnatlashdi. Ota-onaning tirigida ham, oʻligida ham nafi tegmagan oʻgʻilning ahvoli nima kechishi endi xudoga ayon...
Nodira YaNGIBOYeVA,
Oʻrta qalʼa ovuli.
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
▶
