Yaxşilik va yaşillik bayrami Xuş kelibsan ölkamga, Navröz!

Qadriyat – bamisoli millatning öziga xosligini aks yettiruvçi közgudir. Dunyodagi biror bir xalq töğrisida tasavvurga ega bölmoqçi bölsangiz öşa elatning urf-odat va anʼanalarini kuzatiş kerak.

Xalqimizning azaliy bayramlari, anʼanalari insonlarning özaro munosabatlaridagi umumbaşariy qadriyatlarni, yuksak fazilatlarni özida mujassam etadi. Ana şunday barhayot va bardavom anʼanalardan biri – yaşariş va yangilaniş ayyomi bölgan Navröz bayramidir. Navröz – inson bilan tabiatning uyğunligi, hayotning davomiyligi, ulkan saxovat, mehr-şafqat, neça asrlik milliy anʼanalarimiz, sururbaxş urf-odatlarimizning mislsiz ifodasi sifatida yurtimizda keng nişonlanadi.
 Şarq xalqlarida şarq kalendari böyiça yangi yilning birinçi kuni sifatida nişonlanadigan bu bayram haqida Örta Osiyolik buyuk alloma, tarixçi va filolog olim Abu Payhon Beruniy özining 27 yoşida yozib qoldirgan “Ötmiş avlodlardan qolgan esdaliklar” asarida ham alohida taʼkidlab ötadi. Xalq bu kuni saylga çiqqan, “yangi kun” bilan bir-birini qutlaydi.

Bu bayramda qozoq, qoraqalpoq, nöğay xalqlarida tansiq taom “Navröz göja” tayyorlaşgan. Özbek xalqida azaldan benazir, totli taom sumalak va halimlar pişirilib, yaqinlarga, qöni-qöşnilarga tarqatilgan. Aytişlariça, “Sumalak-öttizmalak” afsonasiga köra bir yilda bir marta bu taomni töyib tanovul qilgan odam kasal bölmas emiş. Buning maʼnosi şuki, qişdan omon çiqqan tanaga sumalak köp darmon bölgan. Şundan söng, bobo dehqon dalasiga, çöpon bobo suruvi ortidan yaylovlarga çiqib ketgan.

 Navröz falsafasi şundan iboratki, u ilhom fasli. Ona tabiat öz gözalligini, husn-u tarovatini namoyiş etadi. Diyorimiz yaşil libosga burkanib, mevali daraxtlar oq, puşti bölib gullaydi. Bu manzara kelajakda yaxşilikka, totuvlikka, halol mehnatga umid boğlagan insonlarning qalbiga betakror gözallik, zavq-şavq olib kiradi.

Muxtasar qilib aytadigan bölsak, xalqimizning milliy ğururi bölgan Navröz ayyomi elimizning bir tan, bir jon bölib dehqonçilik, çorvaçilik, işlab çiqariş, ilm-fan va milliy iqtisodiyotni rivojlantirişda, dunyoda öz mavqeiga ega bölgan davlat barpo etişda yuksak marralarini egallaşiga kuç bağişlaydi. Qolaversa, yuksak insoniy fazilatlarni uluğlovçi, milliy va azaliy anʼanalar bilan suğorilgan bunday bayramlarning taşkil etilişi kelajak avlodni öz Vataniga, ona xalqiga, ota-onasiga sodiq farzand, munosib vorislar etib tarbiyalaşda ulkan ahamiyat kasb etadi.

Muyassar Sitboyeva,
39-sonli maktabning qoraqalpoq tili fani öqituvçisi.