OʻQUVChIGA YoDLAShNI EMAS, FIKRLAShNI OʻRGATISh KERAK

Joriy yilning 24-noyabr kuni tumanimizdagi 30- va 40-sonli Xalqaro tadqiqotlarga yoʻnaltirilgan tayanch maktablari trener-oʻqituvchilari va xalq taʼlimi boʻlimining taʼlim sifati monitoringi mutaxassislari hamkorligida 16- va 76-sonli umumtalim maktabi faollar zalida “Xalqaro tadqiqotlarga yoʻnaltirilgan tayanch maktablarning ularga biriktirilgan maktablar bilan ishlash mexanizmi” mavzusida seminar-trening tashkil etildi. Seminar-treningga tumandagi 30- va 40-sonli Xalqaro tadqiqotlarga yoʻnaltirilgan tayanch maktablariga biriktirilgan barcha umumtaʼlim maktablaridan tayinlangan 2 nafardan, jami 186 nafar trener-oʻqituvchilar ishtirok qilishdi.

Tayanch maktablarga biriktirilgan maktablar bilan ishlash mexanizmi va ularga belgilangan vazifalar toʻgʻrisida batafsil toʻxtalib oʻtildi. Ushbu vazifalarni amalga oshirish buyicha metodik tavsiyalar berish bilan birgalikda tayanch maktablari trener-oʻqituvchilari tomonidan taʼlim tizimiga Xalqaro tadqiqotlar doirasidagi topshiriqlarni amalda qoʻllash boʻyicha koʻnikmalar shakllantirildi.

Oʻzbekiston 2021  yildan PISA dasturi ishtirokchisiga aylanadi. Oʻquvchilar bilimini baholash boʻyicha xalqaro dasturda kelasi yil Oʻzbekistondan 12 mingdan ortiq maktab oʻquvchisi qatnashadi. Shu sababli, PISA xalqaro tadqiqoti topshiriqlarining elementlarini oʻquv jarayoniga integratsiya qilishga yoʻnaltirilgan amaliy mashgʻulot tashkil qilish taʼlim sohasining bugungi kundagi eng dolzarb vazifalaridan biridir. Umumtaʼlim maktablaridan ishtirok qilgan trener-oʻqituvchilari seminar-treningdan oʻrgangan PISA xalqaro tadqiqoti topshiriqlarining elementlarini oʻquv jarayoniga integratsiya qilishga yoʻnaltirilgan amaliy mashgʻulotlarni qoʻllash boʻyicha oʻz maktablarida kaskad usulda seminar-treninglar tashkil qiladilar.

Ushbu mashgʻulotlar 7-9-sinf oʻquvchilarining egallagan bilimlarini real hayotiy vaziyatlarda qoʻllay olish koʻnikmalari hamda kompetentsiyalarini rivojlantirishga qaratilgan boʻlib, unda PISA tadqiqoti savollarini bajarishda yordam beriladi. PISA tadqiqoti savollarini bajarishda oʻqituvchilar oʻquvchiga yodlashni emas, fikrlashni oʻrgatishi kerak. Sababi, oʻqish savodxonlik degani, yaʼni oʻquvchining matnni oʻqish va tushunish darajasini baholaydi. Demak, barcha fanlarda oʻqish savodxonligi juda muhim.

PISA – 15 yoshli oʻquvchilarning oʻqish, matematika va tabiiy fanlar boʻyicha savodxonlik darajasini baholash uchun moʻljallangan tadqiqot boʻlib, 2000-yildan buyon har uch yilda bir marta oʻtkazib kelinadi.

Uchta yoʻnalish boʻyicha tuzilgan topshiriqlar bilan oʻquvchilarning savodxonlik darajalari aniqlanibgina qolmasdan, turli ijtimoiy soʻrovnomalar orqali ularning taʼlim olish sharoitlari, muammo va yutuqlari ham tahlil qilinadi.

Mazkur dasturga asosan “Yoshlar kelajak hayotda duch kelishi mumkin boʻlgan toʻsiqlarni yengib oʻtishga qay darajada tayyor?”, “Oʻquvchilar ziddiyatlar sabablarini aniqlash, tahlil qilish hamda oʻz fikrlarini bildirishga qodirmi?”, “Oʻquvchilar oʻzlashtirgan bilim va koʻnikmalarini real hayotiy vaziyatlarda qay darajada qoʻllay olish qobiliyatiga ega?” kabi muammolar tadqiq etiladi.  Shu bilan birga oʻquvchilarda ijodiy va mantiqiy fikrlashni rivojlantirishga bagʻishlangan topshiriqlar ham kiritilgan.

Bugungi kunda umumtaʼlim muassasalari oʻquvchilarining taʼtil vaqtida, asosiy onlayn darslardan boʻsh vaqtlarini unumli oʻtkazish, xalqaro baholash dasturlariga tayyorgarlik koʻrish maqsadida har bir fan oʻz yoʻnalishiga doir topshiriqlar doirasida toʻgarak mashgʻulotlarini tashkil qilish zarurati bor. Maktab rahbariyati bu zaruratni hisobga olgan holda bu borada ishlarni samarali va tizimli yoʻlga qoʻyishlari kerak.

Ushbu seminar-treningda ishtirok qilgan har bir maktabning 2 nafar trener-oʻqituvchilari maktab rahbarlariga yaqindan yordam beradi, degan umiddamiz.

Taʼlim sifatini baholash boʻyicha xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirishda trener-oʻqituvchilar oʻquvchilarning 3 ta yoʻnalish, yaʼni, oʻqish, matematika va tabiiy-ilmiy savodxonlik hamda kreativ fikrlashni rivojlantirish, baholash yoʻnalishlari boʻyicha zarur koʻnikmalarni barcha maktablarga yetkazadi.

Seminar-trening ishtirokchilarda zoʻr qiziqish uygʻotdi.

R.XOLMURODOV, R.YaKUBOVA, tuman XTB TSM inspektor-metodistlari.