IShDAN BOʻShATILGAN XODIMLARGA NAFAQA VA KOMPENSATsIYa TOʻLANADI

Ishdan boʻshatish nafaqasi bu — xodim bilan mehnat shartnomasi alohida asoslarga koʻra bekor qilinganda, xodimning ishdan mahrum boʻlishi oqibatlarini yumshatish maqsadida amalga oshiriladigan, qonunchilikda, mehnat haqidagi boshqa huquqiy hujjatlarda, mehnat shartnomasida nazarda tutilgan bir yoʻla beriladigan pulli toʻlovdir. Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat Kodeksining 173-moddasiga koʻra, mehnat shartnomasi bekor qilinganda ishdan boʻshatilgan xodimga tegishli nafaqa toʻlanadi.

Lekin ish beruvchining tashabbusiga koʻra, shartnoma xodimning aybli harakatlari bilan bogʻliq asoslar boʻyicha bekor qilinganligi bundan mustasno sanaladi. Oʻzbekiston Respublikasi Mehnat Kodeksining 168-moddasi birinchi qismining 1-, 2-, 6-bandlari, yaʼni tashkilotni tugatish qismida va 9-bandlarida nazarda tutilgan taraflarning xohish-irodasiga bogʻliq boʻlmagan holatlarga koʻra, jismoniy shaxs boʻlgan ish beruvchi muomalaga layoqatsiz deb eʼtirof etilgan hollarda ham nafaqa toʻlanmaydi.

Mehnat shartnomasi ushbu Kodeksning 168-moddasi birinchi qismining 4- va 5-bandlariga muvofiq bekor qilinganda ishdan boʻshatish nafaqasi toʻlanadi. Ishdan boʻshatish nafaqasining miqdori mazkur ish beruvchidagi ish stajiga bogʻliq boʻladi va u uch yilgacha ish stajiga ega boʻlgan xodimlar uchun — oʻrtacha oylik ish haqining ellik foizidan, uch yildan besh yilgacha ish stajiga ega boʻlgan xodimlar uchun — oʻrtacha oylik ish haqining yetmish besh foizidan, besh yildan oʻn yilgacha ish stajiga ega boʻlgan xodimlar uchun — oʻrtacha oylik ish haqining yuz foizidan, oʻn yildan oʻn besh yilgacha ish stajiga ega boʻlgan xodimlar uchun — oʻrtacha oylik ish haqining bir yuz ellik foizidan, oʻn besh yildan ortiq ish stajiga ega boʻlgan xodimlar uchun — oʻrtacha oylik ish haqining ikki yuz foizidan kam boʻlishi mumkin emas.

Xodimning aybli harakatlari bilan bogʻliq boʻlgan asoslarga koʻra, xodimlar bilan mehnat shartnomasi bekor qilingan taqdirda jamoa kelishuvlarida, shuningdek, jamoa shartnomasida, ichki hujjatlarda, mehnat shartnomasida yoxud ish beruvchining, yuridik shaxs vakolatli organlarining, tashkilot mulkdorining yoki mulkdorlar tomonidan vakolat berilgan shaxslarning qarorlarida xodimlarga ishdan boʻshatish nafaqalarini, kompensatsiyalarni toʻlash yoki ularga har qanday shaklda biror-bir boshqa toʻlovlarni tayinlash nazarda tutilishi mumkin emasligi keltirib oʻtilgan.

Ishdan boʻshagan va boʻshatilgan xodimlar belgilangan tartibda nafaqa va kompensatsiyalar olish, talab qilish huquqiga ega.

A.Tojiboyev, tuman

Adliya boʻlimi YuXKM bosh yuriskonsulti.