ChOYKOʻLLIKLAR VOYaGA YeTMAGANLAR TAʼLIM-TARBIYaSIDA YaKDIL

Amudaryo televidenisining Oliy Majlis huzuridagi NNTlar va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlarini qoʻllab-quvvatlash jamoat fondi tomonidan moliyalashtirilgan “Jaholatga qarshi maʼrifat” tamoyili asosidagi “Yuksak maʼnaviyatli va axloqli yoshlar – jamiyat poydevori” grant loyihasi doirasida 2023-yil yanvar-dekabr oylari davomida koʻplab maʼnaviy-maʼrifiy tadbirlar oʻtkazildi. Xususan, yoshlarni kitobxonlikka qiziqtirish orqali ularni maʼnaviy barkamol insonlar qilib tarbiyalash, oilalarda maʼnaviy muhit barqarorligini taʼminlashga hissa qoʻshish maqsadida “Men oʻqigan badiiy asar” videoroliklar tanlovi, “Men sevgan badiiy asar qahramoni” insholar tanlovlari, shuningdek yoshlarni milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmat ruhida tarbiyalash, turli yot gʻoyalardan himoya qilish, yoshlar oʻrtasida jinoyatchilik va huquqbuzarliklar, erta turmush qurish, yaqin qarindoshlar bilan tuziladigan nikoh holatlarining oldini olishga qaratilgan maʼnaviy-maʼrifiy, tarbiyaviy mavzulardagi tadbirlarga va telekoʻrsatuvlarga tumanning eng chekka hududlaridagi qishloqlar va mahallalar yoshlari ham keng qamrab olindi. Eʼtiborlisi shundaki, loyiha koordinatorlari tumandagi deyarli barcha qishloq va mahalla fuqarolar yigʻinlari, koʻplab umumtaʼlim muassasalarida boʻlishib, loyihaning muvaffaqiyatli amalga oshirilishida faol ishtirok etdilar.

Loyiha doirasidagi yakuniy tadbirlardan biri joriy yilning 22-dekabr sanasida Amudaryo tumanining Choykoʻl ovul fuqarolar yigʻinida ham boʻlib oʻtdi. Unda IIB jamoat xavfsizligi xizmati huquqbuzarliklar profilaktikasi boʻlimi voyaga yetmaganlar masalalari boʻyicha katta inspektor-psixologi, podpolkovnik Ulugʻbek Yoʻldoshev, hudud boʻyicha psixolog-inspektor, leytenant Husniddin Safarboyev, “Yuksak maʼnaviyatli va axloqli yoshlar – kelajak poydevori” loyihasi ijodkorlari, hududdagi taʼlim-tarbiya muassasalari oʻqituvchilari, ota-onalar va aholi vakillari ishtirok etishdi.

Avvalo shuni alohida eʼtirof etish kerakki, mazkur OFYda mahalla – maktab – oila hamkorligi yaxshi yoʻlga qoʻyilgan. Hududdagi 22-sonli 42-sonli va 59-sonli umumtaʼlim maktablarida faoliyat olib boruvchi ota-onalar qoʻmitasi maslahat Kengashi jamoat tuzilmasi aʼzolari hamda OFY raisi Begzod Aytekov, hokim yordamchisi Rustam Rahimov, huquqbuzarliklar profilaktikasi inspektori Azimjon Matyusupov, yoshlar yetakchisi Xursand Shukurlayev va xotin-qizlar faoli Saylixon Murodboyevalarning birgalikdagi saʼy-harakatlari tufayli 2022-2023 oʻquv yili davomida, shuningdek, 2023-2024 oʻquv yilining oʻtgan 4 oyida voyaga yetmaganlar oʻrtasida huquqbuzarlik, jinoyatchilik va uzrli sabablarsiz dars qoldirish holatlari umuman qayd etilmadi. 2023-yilning boshidan to shu kunga qadar mahalla – maktab – oila hamkorligiga qatʼiy amal qilingani bois, uchta toifa – “yashil”, “sariq”, “qizil” toifadagi roʻyxatga olingan yoshlar, ayniqsa, voyaga yetmagan 18 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar bilan alohida profilaktik suhbatlar olib borildi.

- Ayni paytda choykoʻllik 14-30 yosh oraligʻidagi yoshlar va oʻsmirlarning 776 nafari “yashil”, 1176 nafari “sariq”, 32 nafari “qizil” toifalardagi roʻyxatga kiritilgan, - deydi, hudud boʻyicha Amudaryo tumani ichki ishlar boʻlimining inspektor-psixologi Husniddin Safarboyev. – 32 nafar “qizil” toifadagi yoshlar doimiy nazoratimizda.

Biz ijodiy guruhimiz bilan Choykoʻl ovulidagi 3-darajali “Zamonaviy maktab” deb eʼtirof etilgan 22-sonli umumtaʼlim maktabida boʻlganimizda haqiqatan ham OFY masʼullari, oʻqituvchilar va ota-onalarning voyaga yetmagan yoshlar bilan ishlashishda oʻziga xos tajribaga ega ekanligiga guvoh boʻldik. Mazkur maktab oʻquvchilarining oʻquvchilar qoidalariga qatʼiy amal qilishi, ularning yurish-turishi, fanlarni oʻzlashtirishlari, oʻzlari qiziqqan yoʻnalishlar boʻyicha iqtidorlarini namoyon etishlariga alohida eʼtibor qaratiladi. Taʼlim-tarbiya ishlariga masʼul boʻlgan jami 63 nafar oʻqituvchilarning 7 nafari oliy, 58 nafari 1-toifaga, qolganlari esa maxsus malakaga ega fan oʻqituvchilari hisoblanadi. Oʻqituvchilarning oʻz ustlarida doimiy izlanishlari, oʻquvchilarga bilim asoslarini zamonaviy innovatsion pedtexnologiyalar asosida oʻrgatishlari bois, 2022-2023 oʻquv yilida 44 nafar maktab bitiruvchilarining 32 nafari turli OTMlar talabalari boʻlishdi va bu boʻyicha koʻrsatkich 72 foizni tashkil etdi. 2023-2024 oʻquv yilida fanlar olimpiadasining tuman bosqichida 1-, 2-, 3-oʻrinlarni egallagan 5 nafar oʻquvchi-yoshlar fanlar olimpiadasining Respublika bosqichida muvaffaqiyatli ishtirok etishdi.

- Oʻquvchilarning darsdan boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazishlariga, ularning turli yot gʻoyalar oqimiga kirib ketishlarining oldini olishga qaratilgan chora-tadbirlar tufayli oʻsmir-yoshlar orasida intizomsizlik, uzrsiz sabablarga koʻra dars qoldirish, tungi paytlarda ota-onalari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarsiz yurish holatlari umuman yoʻq, - deydi maktab direktorining maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari Ikromjon Jangaboyev.

Darvoqe, mahalla – maktab – oila hamkorligining samarali yoʻlga qoʻyilgani, oʻquvchi-yoshlarning boʻsh vaqtlarini mazmunli oʻtkazishlari uchun zarur sharoitlar yaratilgan. Oʻquvchi-yoshlar hudud boʻyicha inspektor-psixolog Husniddin Safarboyev, yoshlar yetakchisi Xursand Shukurullayev, huquqbuzarliklar profilaktikasi inspektori Azimjon Matyusupovlar tomonidan tashkil etiladigan shashka-shaxmat, voleybol, basketbol, futbol musobaqalarida hamisha faol. Hududdagi uchta umumtaʼlim maktablari oʻquvchilari oʻrtasida oʻtkazilib turiladigan oʻrtoqlik uchrashuvlari, turli bayram sanalari munosabati bilan boʻladigan bilimdonlar bellashuvlari, “Zakovat” intellektual oʻyini voyaga yetmaganlarning har tomonlama yetuk va intiluvchan, salohiyatli yoshlar boʻlib voyaga yetishlarida muhim omil boʻlmoqda.

“Bir bolaga yetti mahalla ham ota, ham ona”, degan hikmatga amal qilish, voyaga yetmagan oʻsmir-yoshlar tarbiyasi va ularning bilim asoslarini chuqur egallashlarida muhim ahamiyat kasb etishi, ularning yurish-turishi, uyali aloqa vositalaridan foydalanishlarini nazorat qilish, kitob mutolaasiga kengroq jalb etish, choykoʻlliklar uchun hayotiy qoidaga aylanib borayotgani xususida 22-sonli maktab oʻqituvchilari alohida soʻz yuritdilar. Ayniqsa, OFY xotin-qizlar faoli Saylixon Murodboyeva, koʻcha boshchi onaxonlardan Gulora Olloyorova, 22-sonli maktab direktorining maʼnaviy-maʼrifiy ishlar boʻyicha oʻrinbosari Ikromjon Jangaboyevlar voyaga yetmaganlar oʻrtasida huquqbuzarliklar, uzrsiz dars qoldirish, tungi paytlarda kompyuter va billiardxonalarda ota-onalari yoki ularning oʻrnini bosuvchi shaxslarsiz yurish kabi holatlarga barham berilgani OFY masʼullari, taʼlim-tarbiya muassasalari rahbariyati va ota-onalarning birgalikdagi saʼy-harakatlari mahsuli natijasi ekanligini alohida qayd etdilar.

Haqiqatan ham Choykoʻl ovuli Mangʻit shahri atrofida, qolaversa, qardosh Turkmaniston Respublikasi bilan chegara hududida, serqatnov guzar yoʻl boʻyida joylashgan boʻlishiga qaramay, hududda voyaga yetmaganlar oʻrtasida sodir boʻlishi mumkin boʻlgan har qanday salbiy holatga barham berilgan. Yuqorida qayd etganimiz, “qizil” toifaga kiritilgan 32 nafar yoshlar orasida ham voyaga yetmagan oʻsmirlar yoʻq. 32 nafar “qizil” toifadagi roʻyxatga kiritilgan yoshlar bilan olib borilayotgan profilaktik chora-tadbirlar tufayli yaqin vaqt ichida ushbu toifadagi roʻyxatga ham barham berilishi kutilmoqda.

Biz ijodiy jamoamiz bilan choykoʻlliklar huzuridan qaytarkanmiz, biri-biridan obod va fayzli koʻchalar, xonadonlar atrofida amalga oshirilayotgan obodonlashtirish va bunyodkorlik ishlari tufayli moʻʼjaz shaharcha qiyofasiga kirgan ovul va uning ahil va mehr-oqibatli xalqiga havas qildik.

Robiya YOʻLDOShEVA.