SOBIQ AFGʻONChI JANGChILAR XIVAGA SAYoHAT QILDILAR

Afgʻon tuprogʻidan sobiq ittifoq qoʻshinlari olib chiqilganiga 32-yildan ortiq vaqt oʻtgan boʻlsa-da, oʻzbekistonliklar koʻngliga solgan jarohatlari hali bitgani yoʻq. Chunki sobiq ittifoq armiyasi safida 65 ming nafardan ziyod oʻzbek oʻgʻlonlari ham afgʻon urushida ishtirok etgan, ularning 1500 nafari oʻzga yurt tuprogʻida halok boʻlgan, ayrimlari nogiron boʻlib qaytganlar.

Hozirgi kunda tumanimizda 280 nafar sobiq afgʻonchi askarlar istiqomat qilishadi. Oʻzbekiston Respublikasi “Veteran” jangchi-faxriy va nogironlari birlashmasining Qoraqalpogʻiston Respublikasi boʻlimi tomonidan ulardan doimo xabar olinib, ijtimoiy himoyalash boʻyicha tizimli ishlar amalga oshirilmoqda.

Shu yilning 25-aprelida ushbu boʻlimning tumandagi vakili Bahodir Jumaniyozov boshchiligida tumanimizdagi bir guruh sobiq afgʻonchi jangchilar Xiva shahriga sayohatga borib keldilar. Sayohatni ular bino va inshootlari, aslida ochiq havodagi butun bir shahar amalda tarixiy holida saqlanib qolgan dunyodagi bir nechta  shahardan biri hisoblanmish Xivaning ichki qismi hisoblanmish Ichan-qalʼadan boshladilar. Insonni hayratda qoldiradigan ana  shu meʼmorchilik muzeyi xalq ustalarimizning yuksak meʼmorchilik sanʼatiga ega boʻlganligidan dalolat beradi.

Ichan qalʼaning maʼmuriy markazi – Juma masjidi XVIII asrning oxirida qayta qurilgan boʻlsa-da, sharqning klassik inshootlarining qator xususiyatlarini saqlab qolganligi sayohatchilarni oʻziga jalb etdi.

Eshiklar va panjaralari ajoyib oʻyma naqshlar bilan bezatilgan, hujralari oʻziga xos ikkitalik Muhammad Aminxon Madrasasi Xorazmdagi oʻquv muassasalari orasida eng koʻhnasi hisoblanadi. Xiva xoni Shergʻozixon 1719-yilda Mashhadga muvaffaqiyatli safar qilganidan soʻng shu safari sharafiga bunyod etgan Shergʻozixon Madrasasi, Ichan qalʼaga kiriladigan 4 ta darvozalar, Pahlavon Mahmud maqbarasi ziyorati ham sayohatchilarda ulkan taassurotlar qoldirdi.

Xivaning diqqatga sazovor joylarida ular avval ham boʻlishgan. Biroq sobiq quroldoshlar bilan koʻklamning ayni iliq, yoqimli  kunida bamaylixotir sayohat qilish, xalqimizning zakiy, mahoratli hunarmand ustalari barpo etgan qadimiy inshootlarni kezish, bular haqda maroqli suhbat qurishning gashti oʻzgacha boʻldi.

Shu boisdan ham ushbu sayohatga homiylik qilgan tuman hokimligidan juda minnatdor boʻldilar.

Oradan necha-necha yillar oʻtsa-da, xotiralarini afgʻon urushida chekkan jabr-sitamlari, bevaqt halok boʻlgan bergunoh doʻstlari yodi tark etmagan, navqiron yoshida urush maydonida koʻrganlari hamon tushlariga kirib, ruhan ezilib yashaydigan sobiq askarlar uchun sayohat chinakam xursandchilik baxsh etdi. Ular tumanimizga qaytib kelar ekanlar, bugungiday dorilomon kunlarga, oʻzlariga koʻrsatilayotgan hurmat-eʼtiborga shukrona aytdilar.

Oygul RAJABOVA.