BALIQ OVI

(Hayotiy voqea)

Bu voqea 1982  yili sentyabr oyining oxirlarida boʻlgan edi. Ikki yillik harbiy xizmatdan keyin  Buxoro pedagogika institutiga oʻqishga kirdim. Men oliygohni tugatib kelgan kunlarim  –  paxta  yigʻim-terim  davri   edi. Oradan   yillar oʻtib,  hamqishlogʻim Oʻrozimbat bobo bilan duch kelishimga oʻtin gʻamida Amudaryo boʻyiga chiqishim sababchi edi.

Daryo boʻyida eski oʻzanni yoqalab kelayotganimda  baland  tuproq damba ustida  ovulimizning  keksalaridan biri Oʻrozimbat boboni koʻrib qoldim va “Assalomu alaykum, bobo” deb salomlashdim. U kishi  salomimga alik olib, mening kimligimni soʻradi. Men bundan ajablanmadim. Chunki armiyadan qaytgach, bobo bilan duch kelmagandik.

–  Men muallim  Davlatboy akaning oʻgʻliman, – dedim. Shunda bobo menga “Seni Xudoning oʻzi yetkazdi” deb  suvining  bir tarafi daryoga tutashgan  eski oʻzandan  toʻr bilan baliq ovlashni taklif qildi.

     Bobo   qopidagi toʻrni chiqarib, suvga yoyib, ov qilish taraddudini boshladi. Oʻzim ham bunday mashgʻulotlarga  ishqiboz  boʻlganim uchun oʻtinga kelganimni unutib,  ishga kirishib ketdim.  Kuzak boʻlishiga qaramay, tush payti kunning tafti yozdagidek edi. Lekin suv salqin. Odam tanasiga yoqmas,  etni junjiktirardi. Mening chekimga suvli qir boʻylab toʻr tortish tushgan  edi. Baliq ovi shu tariqa boshlandi. Oʻzanning yarimiga yetganimizda toʻrimiz suv tubidagi shox-shabbalarga ilib,  oldinga  tortishning iloji qolmadi. Shunda bobo menga yuzlanib “sen toʻrga ilashib qolishing mumkin, men oʻzim  ayirib olaman”, deb yechinib suvga choʻngʻidi. Suv salqin, buning ustiga  chuqur edi. Chuqurlikdagi  suv yuzasidan  ham salqin boʻlishini bilardim. Oʻrozimbat bobo suvga shoʻngʻiganiga bir-bir yarim minutdan oshib ketgan boʻlsa-da,  suv yuziga chiqay demaydi. Meni vahima bosa boshladi. Nahotki... biron kor-hol boʻlgan boʻlsa?  Men uni qutqarish uchun  endi suvga shoʻngʻimoqchi edim, bobo suvdan chiqib, “toʻr chotlarga ilib qolibdi, boʻshatdim tortaver,” dedi. Men shunday qildim. Biz oʻzan suvining  oldi berk joyiga yaqinlashdik. Oldimizda yirik-yirik baliqlar koʻrina boshladi.  Shunda bobo mendan:

  – Senga qancha baliq kerak, – deb soʻradi. Shunda menda boboga nisbatan boshqacha fikr uygʻondi. Shuncha baliqdan  menga ozgina bermoqchimi, deb oʻyladim,  butun oilamizga  2-3 tasi yetib qolar-ov, deb chamaladim va aytdim. Lekin  baribir  koʻproq berar degan umid bor edi.  Chunki toʻrimizda baliq koʻp , katta-katta edi. Toʻrni tortishdan toʻxtadik. Baliqlar toʻrga urilib  chiqishga urinardi. Lekin toʻr qalin va keng boʻlganligi tufayli chiqib keta olmas edi. Bu manzarani koʻrishning oʻzi zavqli edi.  Bobo menga atalgan 3 ta baliqni tashqariga uloqtirdi. Oʻzi ham 3-4 ta baliq olib qolganini  “baliq ertaga ham kerak”, deb toʻrdan ozod qildi.  Shunda mening unga nisbatan fikrim oʻzgardi,  koʻnglimda iliqlik paydo boʻldi. Sababi u kishining tabiatga boʻlgan munosabati  juda ibratli edi. Toʻridagi boylikni oʻziniki emas, tabiiy boylik deb hisoblab, uni  avaylab, meʼyorida foydalanish kerak degan eʼtiqod bor edi. Chunki, suvning bir tarafi  Amudaryoga tutashgan, toʻrdan ozod boʻlgan baliqlar,  albatta, oʻz tirikligini davom ettirishiga boboning ishonchi komil edi.

Toʻliboy  YOʻLDOShEV,  32-sonli maktab oʻqituvchisi.